II SA/Op 122/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia ustanowić skarżącemu adwokata.

Pismem z dnia 16 marca 2009 r. T. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w sprawie: 1) przyznania specjalnego zasiłku celowego na opłaty i żywność w wysokości 100 zł, 2) odmowy przyznania zasiłku celowego. Wraz ze skargą, T. R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, bądź radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazał na złą sytuację finansową, uniemożliwiającą mu pokrycie kosztów sądowych, a spowodowaną całkowitą niezdolnością skarżącego do pracy i samodzielnej egzystencji, a także niskim dochodem. Podał także, że nie posiada wykształcenia prawniczego, a niniejsza sprawa wymaga "dogłębnej wiedzy i znajomości przepisów prawa". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie spółdzielczo – lokatorskie o powierzchni 35,7 m²; jedynym źródłem jego utrzymania jest dochód z tytułu renty inwalidzkiej z ZUS w wysokości 956,68 zł miesięcznie. Skarżący nie wskazał żadnych innych źródeł dochodu, ani składników majątkowych pozostających w jego posiadaniu. W dalszej części wniosku, T. R. oświadczył ponadto, że z uzyskiwanego dochodu jest zobowiązany do uiszczania alimentów w wysokości 363,96 zł; do ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania w łącznej kwocie 505,44 zł; opłacania zaliczki na podatek i składkę ubezpieczeniową w łącznej kwocie 111,42 zł, a także do ponoszenia kosztów zakupu leków, które w miesiącu lutym 2009 r. wyniosły 96,19 zł. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zatem T. R., z mocy samej ustawy P.p.s.a., jako strona skarżąca decyzję dotyczącą zasiłku celowego, została zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, to postępowanie z jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Skarżący, jak wyżej wykazano, został z mocy samej ustawy P.p.s.a. zwolniony od kosztów sądowych, zatem jego wniosek o udzielenie prawa pomocy należało rozpatrzyć jako wniosek o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujący wyłącznie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zważyć przeto należy, że stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., określającego przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który to pogląd referendarz podziela, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Zważyć także należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd dokonuje oceny sytuacji materialnej wnioskującego na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez niego oświadczeń, w urzędowym formularzu wniosku. Wniosek ten bowiem, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Uwzględniając powyższe regulacje, referendarz sądowy dokonał oceny sytuacji bytowej skarżącego opierając się na jego oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku, mając na uwadze, że sam formularz wniosku, który skarżący wypełnił w sposób szczegółowy, uwzględnia swym zakresem – stosownie do wyżej przywołanego art. 252 § 1 P.p.s.a., dokładne dane o sytuacji skarżącego. Ponadto, wnioskodawca został pouczony w formularzu wniosku o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, w myśl art. 233 § 1 Kodeksu karnego. Referendarz zważył także, że niektóre okoliczności podnoszone przez T. R., a dotyczące jego sytuacji życiowej zostały potwierdzone w dokumentach akt administracyjnych sprawy. Dotyczą one w szczególności stanu majątkowego i warunków bytowych skarżącego. Z powyższych względów rozpoznający wniosek, mając na względzie ekonomikę postępowania, uznał o braku konieczności wzywania skarżącego, w trybie art. 255 P.p.s.a. do złożenia dodatkowych wyjaśnień. Referendarz przyjął zatem, że uzyskiwany przez T. R. miesięczny dochód w kwocie 956,68 zł oraz wykazana sytuacja majątkowa, nie daje podstaw do zapewnienia skarżącemu wygospodarowania środków na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący musi bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania oraz koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, wyżywienia, czy lekarstw. Wydatki na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu i wobec oświadczenia skarżącego o braku zgromadzonych oszczędności, przemawiają za poglądem, iż T. R. nie jest w stanie wygospodarować środków na wynajęcie fachowego pełnomocnika z wyboru. Tym samym, należy przyznać mu prawo pomocy przez ustanowienie adwokata z urzędu. Orzekając w sprawie, referendarz sądowy nie rozstrzygał co do zwolnienia od kosztów sądowych, o co wniósł T. R., albowiem skarżący, co podniesiono wyżej, jest zwolniony od obowiązku ponoszenia tych kosztów, w myśl art. 239 pkt 1 lit. a P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, referendarz działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.