II SA/Ol 990/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2014r. sprawy ze skargi V. T. na decyzję Wojewody z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania do opuszczenia terytorium RP 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3/ zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego V. T. kwotę 624 zł (sześćset dwadzieścia cztery złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia "[...]" Komendant Oddziału Straży Granicznej w "[...]" zobowiązał obywatela Ukrainy – V. T. - do opuszczenia terytorium RP w terminie do 30 września 2013r. oraz orzekł o zakazie ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium RP na okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji lub od ostatniego dnia, w którym decyzja winna być wykonana. W uzasadnieniu podano, że stosownie do przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach na terytorium RP może przebywać cudzoziemiec, jeśli posiada ważny dokument podróży oraz ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Decyzją z dnia "[...]" orzeczono o cofnięciu V. T. wizy, gdyż nie realizował głównego celu stanowiącego podstawę jej wydania – nie wykonywał pracy na terytorium RP. W związku z tą decyzją wskazano, że cudzoziemiec przebywa na terytorium RP wbrew obowiązującym przepisom. Zgodnie bowiem z art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium RP, jeśli przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Wskazano, że z okoliczności sprawy wynika że cudzoziemiec dobrowolnie wyjedzie z terytorium RP, a zatem zaistniały przesłanki do wydania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do opuszczenia terytorium Polski. Podano także, że w sprawie nie występuje którakolwiek z przesłanek negatywnych, uniemożliwiających wydanie lub wykonanie decyzji, określonych w art. 97 ust. 2 oraz art. 33 ust. 3 pkt 2, art. 89g, art. 95 ustawy o cudzoziemcach. Jednocześnie organ orzekł o zakazie wjazdu na terytorium RP na okres 6 miesięcy, przy możliwości orzeczenia zakazu na okres od 6 miesięcy do 3 lat, biorąc pod uwagę moralną postawę cudzoziemca, a także jego zapewnienie, że wykona obowiązek zawarty w decyzji. Od decyzji tej odwołał się V. T. - reprezentowany przez r.pr. S. W. - wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, a także przedłużenie terminu dobrowolnego opuszczenia terytorium RP z uwagi na toczące się postępowanie administracyjne oraz cofnięcie zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP. Zarzucono sprzeczność treści decyzji z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Wskazano, że zarówno decyzja o cofnięciu wizy, jak i zobowiązująca do opuszczenia terytorium RP zostały wydane w oparciu o treść protokołów przesłuchania cudzoziemca oraz świadka – P. T. Wskazano, że cudzoziemiec nie władający językiem polskim w stopniu komunikatywnym został przesłuchany bez obecności tłumacza i dlatego nie był w stanie zrozumieć treści pytań, ani notyfikować swoich myśli i wypowiedzi w sposób komunikatywny. Ponadto oparto się na zeznaniach P. T., który jest mężem siostry cudzoziemca i jego twierdzeniu, że cudzoziemiec nie wykonuje pracy w gospodarstwie, czemu przeczą inne dowody, w tym umowa o pracę zawarta w trzy dni po przyjeździe cudzoziemca do Polski oraz zgłoszenie cudzoziemca do ubezpieczenia społecznego. Wskazano przy tym, że żaden przepis nie określa w jakim terminie po przyjeździe cudzoziemca umowa o pracę winna być zawarta. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podano, że obywatel Ukrainy – V. T. - w dniu "[...]" otrzymał wizę pobytową ważną od "[...]" do "[...]". Wiza została wydana cudzoziemcowi w celu wykonywania pracy. Wskazano, że w dniu "[...]" funkcjonariusze Oddziału Straży Granicznej w "[...]" przeprowadzili kontrolę legalności zatrudnienia cudzoziemców w gospodarstwie rolnym w miejscowości "[...]", należącym do P. T. W trakcie kontroli okazało się, że V. T. nie posiada umowy o pracę, co w przypadku przedmiotowej wizy jest wymagane. W związku z tym decyzją z dnia "[...]" Komendant Oddziału Straży Granicznej w "[...]" orzekł o cofnięciu wizy cudzoziemcowi, a Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia "[...]" utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Wskazano, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach cudzoziemiec może przekroczyć granicę oraz przebywać na terytorium RP jeżeli posiada: 1) ważny dokument podróży, 2) ważną wizę lub inny dokument uprawniający do wjazdu i pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane, 3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem. Z kolei w myśl art. 88 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 97 powołanej ustawy cudzoziemca można zobowiązać do opuszczenia terytorium RP, jeżeli przebywa na tym terytorium bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu gdy z okoliczności sprawy wynika, że dobrowolnie wykona ten obowiązek. Wskazano, że organ I instancji dokonał prawidłowych ustaleń, że zachowanie cudzoziemca wypełnia przesłankę stanowiącą podstawę do wydania przedmiotowej decyzji. Wobec utrzymania w mocy decyzji o cofnięciu wizy nie znaleziono podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. Wskazano, że cudzoziemcowi została cofnięta wiza, gdyż przestał spełniać warunki do jej wydania, ponieważ podczas pobytu na terytorium RP nie podjął zatrudnienia, a posiadaną wizę wykorzystał w celu odwiedzin. Podniesiono, że cudzoziemiec ma obowiązek przestrzegania zapisów zawartych w wydanej wizie. Miał ponadto obowiązek dochowania wszelkiej staranności, aby zapoznać się z uprawnieniami wynikającymi z posiadanej wizy, a zlekceważenie tego obowiązku doprowadziło do nielegalnego pobytu cudzoziemca w Polsce. Jednocześnie wskazano, że mając na względzie stopień naruszenia przez cudzoziemca norm prawnych RP zasadnym było określenie zakazu wjazdu na terytorium RP na okres 6 miesięcy. Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniósł V. T., reprezentowany przez r.pr. S. W., żądając uchylenia zaskarżonych decyzji. Zakwestionował treść uzasadnienia prawnego zaskarżonej decyzji, a także zaprezentowaną przez organ interpretację faktów oraz ich przebieg. Zawnioskował w związku z tym o dopuszczenie dowodu z dołączonych do skargi kopii dokumentów, podnosząc że z ich treści wynika, że skarżący wypełnił wszelkie warunki formalne związane z przyznaniem mu wizy, podjął zatrudnienie w oparciu o zalegalizowaną umowę o pracę i pracę tą wykonuje. Podał także, że zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej w przedmiocie cofnięcia wizy, zaś decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie jest w całości zależna od losów tej decyzji, co wynika z treści uzasadnienia skarżonej decyzji. Skarżący zażądał ponadto zobowiązania organu do przedłożenia listy tłumaczy języka rosyjskiego i ukraińskiego współpracujących z organem I instancji i wyjaśnienia, czy możliwe jest ich wezwanie do udziału w czynnościach z udziałem cudzoziemców w ciągu krótkiego czasu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Odnosząc się do zawnioskowanych dowodów z dokumentów wyjaśniono, że dokumenty te nie były dołączone do odwołania i nie były znane organowi II instancji. Do odwołania dołączono wprawdzie zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego, ale zostało ono wypełnione już po przeprowadzeniu kontroli. Także dołączona umowa o pracę nie istniała w dniu kontroli. Odnosząc się natomiast do kwestii żądania skarżącego co do przedłożenia listy tłumaczy języka rosyjskiego i ukraińskiego współpracujących z organem I instancji wyjaśniono, że skarżący nie żądał obecności tłumacza, mimo że był pouczony o przysługujących mu uprawnieniach, a także zeznał, że zna język polski w mowie i piśmie. Postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014r. (Sygn. akt II SA/Ol 149/14) tut. Sąd zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania w sprawie ze skargi V. T. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia "[...]" w przedmiocie cofnięcia wizy, toczącej się przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Warszawie, zarejestrowanej pod sygn. akt IV SA/Wa 193/14. Prawomocnym wyrokiem z dnia 30 maja 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia "[...]" oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia "[...]" w przedmiocie cofnięcia wizy. Postanowieniem z dnia 9 września 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie podjął postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Polega ona na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Przy czym sąd bada także, czy nie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ponadto sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji według wyżej wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawą do wydania zaskarżonej decyzji było zaistnienie przesłanki, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2011r. Nr 264 poz. 1573 ze zm.), a mianowicie przebywania na terytorium RP cudzoziemca bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. Brak ważnej wizy stanowi bowiem podstawę do wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca z terytorium RP (art. 88 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach) lub decyzji o zobowiązaniu do opuszczenia terytorium RP, gdy z okoliczności sprawy wynika, że cudzoziemiec dobrowolnie wykona ten obowiązek (art. 97 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach). Należy jednak zauważyć, że jak wynika z ustaleń organów skarżący wjechał na terytorium RP na podstawie ważnej wizy wydanej w Konsulacie Generalnym RP w Kijowie w dniu "[...]", wydanej na okres od "[...]" do "[...]". Wiza ta utraciła swoją ważność na skutek decyzji Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia "[...]" w sprawie cofnięcia wizy, utrzymanej w mocy decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia "[...]". Obydwie te decyzje zostały jednak uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2014r. (sygn. akt II SA/Wa 193/14). Niewątpliwie zatem zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o decyzje organów Straży Granicznej, które zostały następnie uchylone. Spełniona została zatem przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, który stanowi ze w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zaistnienie tej okoliczności obligowało zatem Sąd do uchylenia zaskarżonych decyzji. Wprawdzie w dacie wydania zaskarżonej decyzji decyzje dotyczące cofnięcia wizy funkcjonowały w obrocie prawnym, a w związku z tym istniała podstawa do wydania decyzji zobowiązującej do opuszczenia terytorium RP, lecz w dacie orzekania przez sąd decyzje te zostały już wyeliminowane z obrotu prawnego. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W związku z powyższym organ winien ponownie rozpoznać sprawę biorąc pod uwagę wskazane powyżej okoliczności, uwzględniając fakt wejścia w życie nowej ustawy z dnia 12 grudnia 2013r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2013r. poz. 1650 ze zm.) oraz przepisów przejściowych zawartych w tej ustawie. W związku z powyższym - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b) p.p.s.a. - orzeczono jak w pkt 1) sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.s. oraz art. 205 p.p.s.a. Przy czym w ramach niezbędnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd uwzględnił uiszczony wpis w kwocie 300 zł, koszty zastępstwa procesowego określone w § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013r. poz. 490) w wysokości 240 zł oraz koszty dwukrotnego przejazdu pełnomocnika skarżącego do Sądu celem uczestniczenia w rozprawach w wysokości 84 zł. Sąd nie uwzględnił wnioskowanych przez pełnomocnika kosztów opłaty skarbowej, gdyż opłata skarbowa od pełnomocnictwa złożonego w niniejszej sprawie w ogóle nie została opłacona. Określając wysokość kosztów dojazdu Sąd uwzględnił faktyczną odległość pomiędzy siedzibą Sądu a miejscowością, w której znajduje się kancelaria pełnomocnika skarżącego ("[...]"), wynoszącą około 84 km, a nie jak wynika z wyliczeń pełnomocnika – 118 km, a w związku z tym – wobec braku wskazania faktycznych kosztów - koszty dojazdu środkami komunikacji publicznej.