II SA/Ol 95/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa G. z dnia [...], Zn.spr.: [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ponownego szacowania szkody łowieckiej I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa G. na rzecz J. R. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 14 stycznia 2026 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa G. ( dalej również jako organ, nadleśniczy), działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691, dalej k.p.a.) w zw. z art. 49a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2025 r., poz. 539, dalej: Pł.), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez J.R. ( dalej również jako skarżący ) od decyzji Koła Łowieckiego [...]. W uzasadnieniu wskazał, że skarżący odwołanie od stanowiska Koła Łowieckiego z 22 grudnia 2025 r. wniósł 12 stycznia 2026 r. Skarżący nie wykazał kiedy odebrał pismo, od którego wniósł odwołanie, jednak miało to miejsce najpóźniej 27 grudnia 2025 r., kiedy to poinformował organ, że chce złożyć odwołanie. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo w art. 46c ust. 5 Pł., dlatego można je było wnieść najpóźniej 4 stycznia 2026 r. Odwołanie datowane na 8 stycznia 2026 r. złożone zostało 12 stycznia 2026 r., a zatem po upływie 7 dni od odebrania pisma. W skardze na powyższe postanowienie skarżący, wniósł o jego uchylenie zarzucając naruszenie: art. 58 § 1 oraz art. 134 § 1 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że uchybienie terminu nastąpiło z jego winy; art. 8 § 1 k.p.a. tj. zasady pogłębiania zaufania obywatela do organów administracji publicznej; art. 9 k.p.a. poprzez brak należytego pouczenia o przysługujących prawach i terminach procesowych; pominięcie istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności okresu świąteczno-noworocznego oraz faktycznej niedostępności organu. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdził, że drogą mailową przy pomocy znajomej, poinformował organ o zamiarze wniesienia odwołania. W odpowiedzi na powyższe 7 stycznia 2026 r. został on poinformowany o możliwości złożenia odwołania, co uczynił 12 stycznia 2026 r. W żadnym wcześniejszym piśmie, ani wiadomości nie został on pouczony o obowiązujących terminach, ani o skutkach ich uchybienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko, co do uchybienia terminu. Nadto wskazał, że z nadesłanego maila nie wynikało, ze inna osoba działa w imieniu skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie nadleśniczego stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania dotyczącego oświadczenia Koła Łowieckiego [...] z 22 grudnia 2025 r. o odmowie ponownego szacowania szkody łowieckiej na działce [...], uznanego przez organ za decyzję administracyjną. Formalnoprawną podstawą wydania zaskarżonego postanowienia był art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Cytowany przepis wyznacza zakres wstępnego postępowania organu drugiej instancji, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi. Stosownie do art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Zgodnie zaś z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego w zakresie nieuregulowanym w ustawie lub przepisach wydanych na jej podstawie, do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane jest, że oświadczenie odmawiające ponownego szacowania szkody łowieckiej ( należy je uznać za protokół szacowania ostatecznego ) sporządzono i podpisano przez osobę reprezentującą koło łowieckie w dniu 22 grudnia 2025 r. Z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika także, że data sporządzenia i podpisania oświadczenia ( protokołu ) nie jest kwestionowana przez skarżącego. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga to, że choć ustawodawca w art. 46d ust. 1 Prawa łowieckiego określił, że termin do wniesienia odwołania wynosi 7 dni, zaś jego bieg wyznacza czynność podpisania protokołu, to omawiane uregulowanie nie obejmuje wszystkich stanów faktycznych, jakie mogą wystąpić. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jeszcze na inne zdarzenia, od których należy liczyć bieg terminu do wniesienia odwołania. I tak przyjmuje się, że jeżeli w toku postępowania nie pouczono poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin siedmiodniowy na złożenie odwołania winien być liczony dopiero od poinformowania go o prawie wyniesienia odwołania do właściwego organu (wyrok NSA z dnia 11.02.2022 r., sygn. akt I OSK 885/21, CBOSA). Kluczowe na kanwie rozpoznawanej sprawy pozostaje ustalenie, czy termin do wniesienia odwołania od przedmiotowego protokołu (oświadczenia) został dochowany. Odwołanie skarżącego datowane na 8 stycznia 2026 r., złożone zostało w nadleśnictwie 12 stycznia 2026 r., a więc już po upływie 7-dniowego terminu liczonego od 22 grudnia 2025 r. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest także stanowisko wskazujące na obowiązek pouczenia właściciela lub posiadacza gruntów rolnych, najpóźniej na etapie podpisywania protokołu szacowania ostatecznego (wydania oświadczenia), o terminie i trybie wniesienia odwołania od tego protokołu. W konsekwencji przyjmuje się, że jeżeli w toku postępowania nie poinformowano poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin do jego złożenia powinien być liczony dopiero od dnia otrzymania przez ww. takiej informacji. Odwołanie wniesione przez poszkodowanego, który nie został pouczony o przysługujących mu środkach prawnych, organ winien natomiast potraktować jako wniesione w terminie, bez konieczności przywracania terminu do dokonania tej czynności (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 11.02.2022 r., sygn. akt I OSK 885/21; wyrok WSA w Lublinie z 16.03.2023 r., II SA/Lu 26/23, CBOSA). Odnosząc powyższe stwierdzenia do realiów niniejszej sprawy, wskazać należy, że z analizy oświadczenia zastępującego protokół szacowania ostatecznego wynika w sposób jednoznaczny, że skarżący nie został pouczony o przysługującym mu prawie, sposobie i terminie do wniesienia odwołania. Zatem wobec nieudzielenia skarżącemu stosownego pouczenia o prawie, sposobie i terminie zaskarżenia oświadczenia (protokołu) błędne było postanowienie organu stwierdzające, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Nadto skarżący nie ma obowiązku składania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, bowiem jak już zostało wyżej wyjaśnione, skarżący nie uchybił przedmiotowego terminu. Nie można uznać również, że stosowne pouczenie zostało udzielone przez organ w wiadomości z 7 stycznia 2026 r., gdyż tam również nie został wskazany termin, w jakim możliwe jest wniesienie odwołania. Nie była także właściwa reakcja nadleśniczego na pismo z 27 grudnia 2025 r., w tym przypadku kiedy organ uznał, że nie jest ono opatrzone właściwym podpisem powinien wezwać skarżącego do uzupełnienia braków formalnych poprzez złożenie podpisu. Okoliczność ta jednak pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż odwołanie skarżącego datowane na 8 stycznia 2026 r., złożone w nadleśnictwie 12 stycznia 2026 r., należało uznać za złożone w terminie, z uwagi na brak wcześniejszego pouczenia co do sposobu i terminu jego wniesienia. Nadto wskazać należy, że wprawdzie z przepisu art. 46c, ani art. 46d Prawa łowieckiego nie można wyprowadzić wprost obowiązku pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego wynika, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego, to powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji" (wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1691/19, CBOSA). Istotne jest zatem dopełnienie przez organ wszelkich zasad postępowania zmierzających do zapewnienia stronie przysługujących jej praw, w tym prawidłowego pouczenia o przysługującym odwołaniu, terminie i trybie jego wniesienia. Dla celów dowodowych organ powinien zatem dysponować potwierdzeniem o udzieleniu poszkodowanemu takiego pouczenia. W przedstawionych sądowi aktach sprawy brak jest odpowiedniego dowodu potwierdzającego, że skarżący był poinformowany o prawie, sposobie i terminie złożenia odwołania. W związku z powyższym stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie organ naruszył art. 134 k.p.a. w zw. z art. 46d ust. 1 w zw. z art. 49a ust. 1 Prawa łowieckiego. Zauważyć bowiem wypada, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania organ wydaje tylko wobec strony prawidłowo pouczonej o terminie do jego wniesienia, która wniosłaby ten środek z uchybieniem terminu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, w pkt I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ winien rozpatrzyć odwołanie skarżącego, jako że zostało ono wniesione bez uchybienia terminu, mając na uwadze wskazania sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu i bacząc, by nie naruszono reguł postępowania oraz by rozstrzygnięcie odpowiadało prawu materialnemu. O kosztach postępowania sądowego, na które składa się wyłącznie wpis od skargi orzeczono w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, gdyż w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.