II SA/Ol 85/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi P.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia odwołania w sprawie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Skarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (Kolegium, organ II instancji), działając na podstawie art. 134 i 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2022, poz. 2000. t.j., dalej k.p.a.) – po rozpoznaniu odwołania P.K. od decyzji Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W. (Dyrektor, organ I instancji) z 20 maja 2022 r ustaleniu odpłatności za pobyt G.K. w Domu Pomocy Społecznej w W. – stwierdziło, że odwołanie zostało wniesione po terminie. Rozstrzygniecie zapadło na tle poniższego stanu faktycznego. W postępowaniu o ustalenie odpłatności, m. in. wobec P.K., za pobyt jej ojca G.K. w Domu Pomocy Społecznej w W. Sąd Rejonowy w G. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z 23 sierpnia 2021r. o sygn. akt III RNs 305/21 ustanowił dla nieobecnego P.K. kuratora w osobie B.T. Decyzją z 20 maja 2022r. organ I instancji ustalił m. in. P.K. odpłatność za pobyt G.K. w DPS w W. Decyzja powyższa zawierała prawidłowe pouczenie o organie i terminie do wniesienia odwołania i została doręczona kuratorowi B.T. 20 maja 2022r. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem 3 czerwca 2022 r. Od wskazanej powyżej decyzji P.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła odwołanie 8 czerwca 2022r., a zatem po terminie. Strona nie zwróciła się jednocześnie o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Powyższe skutkowało niemożnością rozpoznania odwołania, a obligowało Kolegium do formalnego zakończenia postępowania. W skardze P.K. (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1/ art. 7 w zw. z: art. 7a, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, art. 129 § 2 , art. 48 § 1, art. 34 § 1i z art. 148 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (dalej jako "KRO") w zw. z art. 154 KPO i z art. 178 § 2 KRO poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy - mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli a także konieczność rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony - oraz niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wystarczający całego materiału dowodowego, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do państwa, które to naruszenie przejawiało się w niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do ustalenia, czy ustanowiony w sprawie dla nieobecnego P.K. kurator B.T. w celu reprezentowania nieobecnego w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt G.K. w domu pomocy społecznej - nie pozostawał bierny w zakresie reprezentacji skarżącego P.K. i czy działał z należytą starannością i podjął wszystkie czynności niezbędne dla obrony jego praw; - podjął wszelkie możliwe działania celem ustalenia miejsca pobytu skarżącego i zawiadomienia go o stanie jego spraw; - nie podjął jakiegokolwiek kontaktu z rodzeństwem skarżącego oraz z pełnomocnikami skarżącego (pomimo wniesienia przez nich odwołania w imieniu Skarżącego P.K. oraz A.K. oraz M.M.), - nie wyjaśnił przyczyny niewniesienia odwołania we wcześniejszym terminie, - nie wniósł w imieniu skarżącego odwołania, a w konsekwencji od jakiej najpóźniejszej daty należałoby liczyć dla skarżącego termin do wniesienia odwołania od decyzji z 20 maja 2022 r. 2/ naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 148 § 1 i § 2 KRO w zw. z: art. 154 KRO, art. 178 § 2 KRO, art. 129 § 2 k.p.a. i art. 48 § 1, art. 34 § 1 poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się w uznaniu, że najpóźniejsza data, od jakiej należałoby liczyć dla skarżącej termin na wniesienie odwołania od decyzji, powinna być wyznaczona w oparciu o moment doręczenia decyzji kuratorowi w sytuacji gdy w świetle zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego (oraz wobec bierności kuratora, zaniechania ustalenia w jakimkolwiek zakresie miejsca pobytu skarżącego i braku podjęcia przez kuratora jakichkolwiek niezbędnych czynności w obronie praw skarżącego) nie można uznać, że najpóźniejszą datą, od jakiej należałoby liczyć dla skarżącego w zaistniałych okolicznościach termin do wniesienia odwołania od decyzji, jest data doręczenia tej decyzji kuratorowi. Kolegium wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) oraz art. 133 § 1, art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako: "p.p.s.a."), sąd administracyjny dokonuje kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego wydania. Wzruszenie zaskarżonego rozstrzygnięcia może mieć miejsce w sytuacji, gdy przedmiotowa kontrola wykaże naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowanej wykładni tych przepisów. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Użyty w tym przepisie zwrot "w granicach sprawy", oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, Nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty. Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia rozstrzygnięć organów administracji publicznej, Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie organu odwoławczego nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, stało się postanowienie Kolegium z 18 listopada 2022 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Podstawę prawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 134 k.p.a. Organ odwoławczy po wpływie odwołania, jeszcze przed dokonaniem merytorycznej oceny podniesionych zarzutów, w pierwszej kolejności jest zobowiązany do badania dopuszczalności odwołania, zachowania terminu jego wniesienia oraz warunków formalnych jego sporządzenia. Warunkiem bowiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Ujawnienie na etapie wstępnego postępowania organu odwoławczego niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania prowadzi do stwierdzenia powyższego w drodze postanowienia. W przypadku zatem stwierdzenia przez organ odwoławczy, że złożone przez stronę odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu, organ nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 1995 r., SA/Ka 2111/94). Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2014 r., II OSK 2126/12). Na gruncie niniejszej sprawy przeprowadzone przez organ odwoławczy, na etapie wstępnego postępowania, ustalenia w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania doprowadziły, w ocenie Sądu, do uzasadnionych wyników. W myśl przepisu art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (§ 1), w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (§ 2), natomiast zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany m.in. jeżeli przed jego upływem pismo zostało: nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy wynika, że Sąd Rejonowy w G. III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z 23 sierpnia 2021r. o sygn. akt III RNs 305/21 ustanowił dla nieobecnego P.K. kuratora w osobie B.T. Zatem decyzja powinna być doręczona B.T., jako przedstawicielowi P.K. (art. 40 § 1 k.p.a. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, jako, że decyzja 20 maja 2022r. o ustaleniu skarżącemu odpłatności za pobyt ojca w DPS została doręczona B.T. 20 maja 2022r., co potwierdza jej adnotacja i podpis na decyzji w aktach sprawy (k.18 akt administracyjnych). Termin do wniesienia odwołania upłynął zatem 3 czerwca 2022r., zaś odwołanie wniesione zostało 8 czerwca 2022r., a zatem po terminie. Jest to okoliczność bezsporna, jak również fakt, że wraz z odwołaniem (vel równolegle do niego) nie został złożony wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony. Nie budziło wątpliwości, że skarżący z całą pewnością przekroczył termin określony w art. 129 § 2 k.p.a. Okoliczność ta nie była również w sprawie sporna. Skarżący nie kwestionował prawidłowości ani terminu doręczenia decyzji organu I instancji, jak i nie przedstawiła dowodów mogących świadczyć, by stanowisko organu odwoławczego w niniejszej sprawie było nieprawidłowe. Organ odwoławczy, dokonując wstępnego badania wniesionego środka odwoławczego, zasadnie zatem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się do zarzutów należy stwierdzić, że w aspekcie prawnym w ogóle nie przystają one do realiów niniejszej sprawy, jako, że orzekające w sprawie organy nie dość że nie stosowały przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, to nadto nie były uprawnione do powyższego. W tym też duchu zarzuty o (nie)należytym wywiązywaniu się kuratora skarżącej z jego powinności nie mogły – z natury rzeczy – być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu i z tej samej też przyczyny Sąd nie może tegoż dokonać. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest konstrukcyjnie prosty i niekwestionowany przez skarżącego, a w jego świetle odwołanie zostało bezspornie złożone po terminie, co czyni wskazane w skardze zarzuty o naruszeniu zasad proceduralnych jednoznacznie i całkowicie niezasadnymi. Mając na uwadze powyższe, należało stwierdzić, iż wydane rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie narusza prawa. Tym samym zarzuty podnoszone w skardze nie mogły zyskać akceptacji. Z tych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.