II SA/Ol 749/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. Z. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 749/17 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia w sprawie rozbiórki obiektu postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 749/17, Referendarz sądowy odmówił E. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że z przedłożonego w związku z wezwaniem zestawienia czynnych depozytów klienta na dzień 8 sierpnia 2017 r. na czterech rachunkach bankowych, których jak przyjąć należy skarżąca jest współwłaścicielką, ulokowane zostały środki na łączną kwotę 196.982,34 zł. Na trzech z nich "data końca umowy" przypada na początek 2018 r. (łączna kwota: 138.681,74 zł), na jednym – na 8 listopada 2017 r. (kwota: 58.300,60 zł). Mając to na uwadze stwierdził, że wysokość wskazanych oszczędności znacznie przekracza wysokość kosztów postępowania w sprawie. Skarżąca nie wskazała natomiast, aby istniały jakiekolwiek przeszkody uniemożliwiające uszczuplenie tych środków na pokrycie kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie E. Z. podniosła, że ze zgromadzone środki, których jest współwłaścicielką, są jej jedynym zabezpieczeniem na resztę życia, a niska emerytura zmusza ja do ich zachowania w stanie nienaruszonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Wskazać należy, że instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania. W literaturze przedmiotu zwrócono uwagę, że prawo pomocy ma służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub wręcz pozbawienie prawa do sądu (por. H. Knysiak-Molczyk: Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Mając powyższe na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącą, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżąca nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Istotnym w sprawie jest fakt, że skarżąca dysponuje oszczędnościami w znacznej wysokości. Posiadane na lokatach bankowych środki finansowe w wysokości ok. 196.982,34 zł pozwolą stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jej sytuacji majątkowej. Sad uznał zatem, że skarżąca jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości ok. 1.500 zł. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącą kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Okoliczności przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów uznać należy, iż skarżącej zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca nie spełniła bowiem przesłanek przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.