II SA/Ol 667/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 1 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.C., J.C., J. i G.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia odmówić przyznania A.C. prawa pomocy.

Po uiszczeniu wpisu od skargi A.C. wystąpiła wnioskiem z 24 września 2018 r. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżąca sama prowadzi gospodarstwo domowe, pobiera rentę rodzinną w wysokości 2.339,95 zł, a na jej majątek składają się: dom o powierzchni 108 m2, nieruchomość rolna o pow. 19,94 a ("sad i uprawa warzyw"), "inna nieruchomość" o pow. 20 a i ok. "[...]" zł oszczędności ("na remont"). Wymienione w rubryce 11 formularza stałe wydatki wynoszą w skali miesiąca: 41,66 zł na leczenie i rehabilitację, 22,5 zł - ubezpieczenie domu, 23 zł - podatek gruntowy, 900 zł - "media". Ostatnia kwota odpowiada w przybliżeniu sumie średniomiesięcznych wydatków podanych w rubryce 9 formularza (59 zł na wodę, 30 zł - wywóz śmieci, 117 zł - prąd, 46 zł - gaz, 60 - telefon, 300 zł - opał, 25 zł - wywóz szamba, 200 zł - remonty i naprawy, 40 zł - "komin"). W rubryce 5 formularza, gdzie należy wskazać fakty, z których wynika, że wniosek jest zasadny, skarżąca zawarła jedynie streszczenie zarzutów skargi, jednak w piśmie poprzedzającym złożenie wniosku w przepisanej formie stwierdziła, że wnioskuje o pomoc ze względu na podeszły wiek oraz złe samopoczucie; jest schorowana i wyczerpana nerwowo pretensjami sąsiadów odnośnie granic działki. Do pisma tego dołączone zostały kopie opisu badania radiologicznego, faktury za leki, recepty i skierowania na zabiegi fizjoterapeutyczne. W tym stanie rzeczy stwierdza się, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, w skrócie: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec motywów rozpatrywanego wniosku trzeba podkreślić, iż z treści przytoczonego przepisu wynika, że przyznanie prawa pomocy uzależnione jest wyłącznie od trudnej sytuacji materialnej wnioskodawcy i dla rozstrzygnięcia w tym zakresie nie mogą mieć znaczenia inne kwestie. Przedstawione we wstępie informacje dowodzą tymczasem, iż skarżącą stać na ewentualne dalsze koszty sądowe (100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem, doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia i 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej), czy też koszty wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika (jego udział jest konieczny dopiero w razie potrzeby sporządzenia skargi kasacyjnej od orzeczenia kończącego postępowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym). W kwestii pomocy prawnej ze strony profesjonalnego pełnomocnika - oczekiwanej przez skarżącą ze względu na jej wiek i stan zdrowia - należy w tym miejscu wyjaśnić na marginesie, iż nie powinna ona obawiać się, że bez takiej usługi jej prawa mogą być nienależycie chronione. Reprezentowanie strony przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie warunkuje realizacji prawa do sprawiedliwego procesu. Wynika to z tego, iż sąd ten nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, a także obecności strony skarżącej na rozprawie, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu (134 § 1 p.p.s.a.). W każdym razie, jeżeli skarżąca uważa za słuszne przerzucenie kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego na Skarb Państwa, dlatego że jest przeświadczona o zawinieniu leżącym po stronie organu - na co może wskazywać ograniczenie się w uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu do powołania zarzutów co do jego postępowania - to w tym względzie należy przypomnieć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia zgłosi wniosek o przyznanie należnych kosztów (art. 200 i 210 § 1 p.p.s.a.). Postanowienie niniejsze wydane zostało w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.