II SA/Ol 655/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2021 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy wszczęcia postpowania w sprawie zasiłku stałego oddala skargę.

Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze (Kolegium), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 oraz 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu zażalenia M. K. (skarżący) na postanowienie z dnia "[...]" wydane z upoważnienia Prezydenta "[...]" przez Kierownika Działu Świadczeń Socjalnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w "[...]" (organ I instancji), odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o przyznanie zasiłku stałego od dnia 01.04.2018 do 31.07.2018 – utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zakwestionowane postanowienie zostało podjęte w następujących okolicznościach faktycznych sprawy. W dniu 23 lutego 2021 r. skarżący zwrócił się do MOPS w "[...]" z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego na okres od 1.04.2018 do 31.07.2018 r. Postanowieniem z dnia "[...]", działając w trybie art. 61a k.p.a., odmówiono wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym zakresie. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczyło przedmiotu, w odniesieniu do którego toczyło się postępowanie zakończone decyzją ostateczną organu z dnia "[...]". W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał na trudną sytuację materialną w jakiej się znajduje i błędy organu administracji. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" Kolegium podniosło, że w sprawie wystąpiła "inna uzasadniona przyczyna", o której mowa w art. 61a k.p.a., uniemożliwiająca zainicjowanie postępowania administracyjnego w żądanym przez skarżącego zakresie (przyznanie zasiłku stałego za okres od dnia 1.04.2018 r. do 31.07.2018 r.), tj. rozstrzygnięcie w w/w przedmiocie nastąpiło ostateczną decyzją MOPS w "[...]" z dnia "[...]" utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]". W świetle powyższego uznać należy, iż wniosek skarżącego nie mógł skutecznie zainicjować postępowania w żądanym zakresie. W skardze wywiedzionej do tut. Sądu na postanowienie Kolegium z dnia "[...]" skarżący zarzucił mu naruszenie art. 36 § 1, art. 104, art. 107 i art. 227 k.p.a. Podniósł, że zwrócił się do organu o przyznanie zasiłku stałego w okresie od 1 kwietnia 2018 r. do 31 lipca 2018 r. zarzucając zakończenie postępowania decyzją z dnia "[...]". Składając wniosek o zasiłek stały za ten okres kontaktował się z MOPS w "[...]", jednak z powodu bezczynności urzędników MOPS nie doszło do wszczęcia postępowania. Decyzja jest wadliwa, bowiem odmawia prawa do zasiłku stałego, gdy zgodnie z prawem wnioskodawca ma prawo do postępowania o zasiłek stały. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło bowiem do naruszenia procedury administracyjnej, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia, którym organ odwoławczy na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania. Podstawę odmowy wszczęcia postępowania stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a. Przepis ten, obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi wskazana w art. 61a k.p.a. druga - poza brakiem przymiotu strony u osoby żądającej wszczęcia postępowania - przesłanka odmowy wszczęcia postępowania – "z innych uzasadnionych powodów postępowanie nie może być wszczęte" - dotyczy sytuacji, w których sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (W. Chróścielewski: Zmiany w zakresie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które weszły w życie w 2011 r., artykuł ZNSA 2011/4/9-25). Postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. ma bowiem charakter procesowy i zamyka stronie drogę do merytorycznego rozstrzygania w przedmiocie żądania. Na gruncie przedmiotowej sprawy, organy orzekające obu instancji za inną przyczynę uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego uznały fakt, iż w tej samej sprawie toczyło się już postępowanie i kwestia przyznania skarżącemu prawa do zasiłku była już przedmiotem rozpoznania. W ocenie Sądu w aktualnym stanie prawnym nie istnieje jakakolwiek podstawa normatywna pozwalająca na przyznawanie zasiłku stałego lub podobnego świadczenia z zakresu pomocy społecznej za okres wsteczny, poprzedzający miesiąc, w którym złożono wniosek. Zaznaczyć należy, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej (w tym również zasiłek stały) przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją (art. 106 ust. 3 zd. pierwsze ustawy o pomocy społecznej). Jeśli zatem wniosek składany jest w lutym 2021 r., a zawarte w nim żądanie dotyczy wypłaty zasiłku stałego od kwietnia 2018 r., to jest oczywiste, że nie ma podstawy prawnej do prowadzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania zasiłku stałego za okres od kwietnia 2018 r. Wniosek zatem nie mógł zostać rozpoznany merytorycznie. Ponadto, przyznać należy rację organom, że uprzednie rozstrzygnięcie sprawy ostateczną decyzją, należy do uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania i zobowiązujących organ administracji publicznej do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Dodać należy, że wydanie kolejnej decyzji w sprawie już uprzednio rozstrzygniętej, stanowi naruszenie powagi rzeczy osądzonej, będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (por.m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 września 2018 r., sygn. III SA/Łd 577/18). W powołanym wyroku wskazano także, że wszczęcie postępowania przez organ administracji publicznej w sprawie, która została już wcześniej rozstrzygnięta decyzją ostateczną, narusza zasadę trwałości decyzji wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a. oraz pewność obrotu prawnego. Powyższy pogląd sąd podziela w pełnej rozciągłości. Wobec stwierdzenia, że żądanie skarżącego jest pozbawione podstawy materialnoprawnej, a zatem brak jest "sprawy administracyjnej", należało na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. orzec o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że organy obu instancji wydały rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. W konsekwencji Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę