II SA/Ol 45/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie warunków zabudowy – wznowienia postępowania postanawia odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy.

We wniosku z dnia 16 lutego 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu, I. W. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu powołała się na podeszły wiek swój i męża oraz kłopoty zdrowotne. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania rodziny są emerytury w łącznej kwocie "[...]". W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" skarżąca wykazała dom, mieszkanie, nieruchomość rolną oraz pomieszczenie gospodarcze "[...]", natomiast w rubryce nr 7.2.1. "Posiadane zasoby pieniężne" – 4.980 zł jako wkład na książeczkach oszczędnościowych. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie jakichkolwiek, czy też określonych kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb. Prawo pomocy powinno być przyznawane tylko w przypadkach, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej i jej męża nie przemawia za uznaniem, że zachodzi przesłanka do przyznania jej prawa pomocy zarówno w zakresie całkowitym, jak i częściowym. Zauważyć należy, iż skarżąca i jej mąż posiadają stały miesięczny dochód z tytułu emerytur, który jak można przypuszczać dostarcza im wystarczających środków na utrzymanie, a ponadto oszczędności w wysokości 4.980 zł. Skarżąca nie wskazała żadnych przeszkód w przeznaczeniu tych zasobów pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W konsekwencji przyjąć należy, że przedmiotowe koszty mogą być pokryte bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej męża ze środków pochodzących z tych oszczędności. Dodatkowo zauważyć należy, iż w dniu 9 lutego 2009 r. skarżąca uiściła wpis od skargi w kwocie 200 zł, co potwierdza, że jest w stanie zdobyć środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Na marginesie wskazać natomiast należy, iż uiszczenie tego wpisu było na obecnym etapie sprawy jedynym wymogiem dla nadania jej dalszego biegu. Inne koszty sądowe mogą bowiem, lecz nie muszą pojawić się dopiero na dalszym etapie postępowania. Wskazać też należy, iż w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym strona nie musi być zastępowana przez zawodowego pełnomocnika procesowego. Stronom występującym w sprawie bez pełnomocnika sąd udziela potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz poucza je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Sama obecność stron na rozprawie również nie jest obowiązkowa, bowiem w razie ich nieobecności, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia sprawozdawca przedstawia ich wnioski, twierdzenia i dowody znajdujące się w aktach sprawy. Podkreślić należy również, iż wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że zostanie ona uwzględniona, jeśli tylko sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie naruszenia prawa, skutkujące wzruszeniem zaskarżonego aktu administracyjnego. W postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nie znajdują zatem uzasadnienia obawy strony, że bez udziału zawodowego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Generalnie, tzw. "przymusem adwokacko-radcowskim" objęte jest natomiast dopiero sporządzenie skargi kasacyjnej od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.