II SA/Ol 449/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak – Sikora po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. J. na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Borki z dnia 15 kwietnia 2022 r., nr 3/2022 w przedmiocie odszkodowania za szkody łowieckie w uprawach rolnych postanawia I. odrzucić skargę, II. odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. WSA/post.1 - sentencja postanowienia

J. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Nadleśniczego Nadleśnictwa Borki z dnia 15 kwietnia 2022 r., nr 3/22, którą to Nadleśniczy, po rozparzeniu odwołania J. J. od ostatecznego szacowania szkody w uprawie rolnej na działce o nr ewidencyjnym [...] obręb [...], gm. W., odmówił przyznania odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Nadleśniczy Nadleśnictwa Borki wniósł o jej odrzucenie, jako nie podlegającej kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu administracyjnego jest możliwe wówczas, gdy skarga spełnia wymogi formalne, została złożona w terminie oraz, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia rozpoznanie sprawy co do istoty. Przed przystąpieniem do rozpoznawania sprawy co do meritum, należało zatem zbadać dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Właściwość rzeczowa wojewódzkich sądów administracyjnych określona jest przepisami art. 3 § 2 pkt 1-9 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r., poz.329), dalej jako: p.p.s.a. Stosownie do art. 1 tej ustawy, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (z wyłączeniem aktów lub czynności określonym w tym przepisie); 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i § 3 p.p.s.a.). Wyszczególnienie w art. 3 p.p.s.a. aktów i czynności ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji stanowi art. 46e ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo Łowieckie (Dz. U. z 2020 r., poz. 1863 ze zm., aktualnie tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 1173). Zgodnie z art. 46e ust. 1 tej ustawy, Nadleśniczy Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwy ze względu na miejsce wystąpienia szkód, ustala wysokość odszkodowania w drodze decyzji, biorąc w szczególności pod uwagę ustalenia zawarte w protokołach, o których mowa w art. 46a ust. 4, art. 46c ust. 5 i art. 46d ust. 8. Natomiast, w myśl art. 46e ust. 4 powołanej ustawy, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych, na których zostały wyrządzone szkody, o których mowa w art. 46 ust. 1, a także dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego niezadowolony z decyzji, o której mowa w ust. 1, może, w terminie trzech miesięcy od dnia jej doręczenia, wnieść powództwo do sądu właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Przytoczone regulacje wyraźnie określają tryb zaskarżania decyzji w przedmiocie odszkodowania za szkody w uprawach i płodach rolnych wyrządzone przez zwierzynę leśną i przy wykonywaniu polowania. Mimo że procedura ustalania odszkodowania kończy się wydaniem decyzji, to decyzja taka, z woli ustawodawcy podlega zaskarżeniu do sądu powszechnego, właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 września 2021 r., sygn.. akt I OSK 133/21, (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA), wprawdzie akt wydany na mocy art. 46e ust. 1 u.p.ł. jest decyzją, to jednak jej skutki można zwalczać przed sądem powszechnym. Ustawodawca nie wprowadził dwutorowości postępowania sądowego, lecz określił jedną drogę, którą podjąć może podmiot "niezadowolony z decyzji". Tą drogą jest wniesienie powództwa do sądu powszechnego, o czym strona została pouczona w zaskarżonej decyzji. Zatem, z uwagi na cywilnoprawny charakter sporu w niniejszej sprawie, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł w punkcie I postanowienia o odrzuceniu skargi. Jednocześnie Sąd rozpoznał, zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W tym zakresie wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Jednakże w myśl art. 247 p.p.s.a. prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności skargi. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, skarga jest oczywiście bezzasadna wtedy, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo jasno i jednoznacznie wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Okolicznością uzasadniającą odmowę przyznania prawa pomocy na podstawie art. 247 p.p.s.a., jest stwierdzenie braku właściwości rzeczowej sądu administracyjnego ( Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. R.Hausera i M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck 2021, wyd. 7, str. 1204 i powołane tam orzecznictwo) . Stwierdzenie przez Sąd oczywistej bezzasadności skargi wyklucza możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji, nawet w przypadku gdy sytuacja materialna strony uzasadniałaby uwzględnienie wniosku, to oczywista bezzasadność skargi skutkuje odmową przyznania prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie art. 247 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II postanowienia.