II SA/Ol 203/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.I. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.I. i S.I. na Starostę "[...]" w przedmiocie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych.

Na etapie wniesienia skargi na czynność Starosty "[...]" w postaci odmowy zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu skarżący – S.I. i jej ojciec J.I. wystąpili o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu swojego wniosku skarżąca wskazała, iż: jest matką samotnie wychowującą troje dzieci; nie pracuje; utrzymuje się z alimentów i zasiłku rodzinnego; w utrzymaniu dzieci pomagają jej rodzice. Jak wynika z oświadczenia, skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z trojgiem dzieci ("[...]"l.), nie posiada wartościowego majątku, na jej miesięczny dochód netto składają się alimenty w wysokości 1500 zł i zasiłki rodzinne w wysokości 467 zł. Stałe wydatki to: "opłata za media 400 zł", "opłata za lekcje angielskiego 3 dzień 240 zł", "klub sportowy syn 80 zł", "podnoszenie kwalifikacji ja j. angielski 100 zł". Skarżąca została wezwana do złożenia oświadczenia wskazującego: - czy pobiera świadczenia wychowawcze (500+) na troje dzieci; - ile średnio w ciągu miesiąca wynoszą poszczególne wydatki związane z mieszkaniem, w którym mieszka z rodzicami, i w jakiej kwocie się do nich dokłada; - ile miesięcznie wynoszą wydatki na naukę języka angielskiego. W odpowiedzi oświadczyła, iż pobiera świadczenia wychowawcze w wysokości 1500 zł miesięcznie, które w całości przeznacza na potrzeby dzieci, a mianowicie: "język angielski - 300 zł miesięcznie, język hiszpański 350 zł miesięcznie, treningi piłki nożnej - 160 zł miesięcznie, plastyka, ceramika - 100 zł miesięcznie, turnieje piłki nożnej - 90 zł miesięcznie". Reszta pieniędzy wydatkowana jest na zakup ubrań, butów oraz "potrzeb codziennego użytku." Nie ponosi "żadnych kosztów związanych z mieszkaniem: czynsz, energia, woda, gaz". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanką zwolnienia od kosztów sądowych nie jest zatem brak jakichkolwiek wolnych środków finansowych (oszczędności) na ich opłacenie, ale niemożność ich wygospodarowania z uzyskiwanych przychodów i posiadanego majątku z uwagi na to, że całość zużywana jest na niezbędne wydatki związane z utrzymaniem strony postępowania i jej rodziny, z których nie można zrezygnować lub czasowo ograniczyć, bowiem są one nieodzowne. Świadczy o tym określenie "konieczne" użyte w odniesieniu do słowa utrzymanie. Przymiotnik "konieczny" w języku polskim oznacza "taki, którego nie da się uniknąć, którego nie można obejść, nieodzowny, nieuchronny, potrzebny, przymusowy". W pojęciu utrzymania koniecznego nie mieszczą się zatem wydatki, związane wprawdzie z utrzymaniem rodziny na pewnym standardzie (wyższym od minimalnego), ale nieposiadające cechy nieodzowności, nieuchronności. Zachowanie proporcji między prawem strony do sądu a interesem państwa powoduje bowiem konieczność poczynienia przez stronę oszczędności na koszty sądowe poprzez czasową rezygnację z niektórych wydatków, których poniesienie nie jest niezbędne (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 sierpnia 2008 r., sygn. akt. II FZ 345/08, orzeczenia.nsa.gov.pl/). W niniejszej sprawie koszty sądowe - sprowadzające się w postępowaniu pierwszoinstancyjnym do wpisu od skargi w wysokości 200 zł [§ 2 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.)] oraz ewentualne późniejsze, wiążące się dopiero ze złożeniem wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (100 zł) i skargi kasacyjnej (100 zł) - dotyczą skarżących solidarnie. Zatem poniesienie ich przez skarżącą wspólnie z ojcem nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych do utrzymania jej i trojga dzieci. Dysponuje ona miesięcznie stałymi dochodami w łącznej wysokości 3467 zł., jednak nie jest obciążona jakimikolwiek opłatami związanymi z mieszkaniem, a w utrzymaniu dzieci pomagają jej rodzice. W efekcie - co należy podkreślić w kontekście uwag przedstawionych do art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy - stać ją na wydatki w łącznej kwocie 1000 zł miesięcznie, na dodatkowe zajęcia językowe, sportowe i plastyczne dla dzieci (w rubryce 11 wniosku jest też mowa o 100 zł na podnoszenie przez nią samą kwalifikacji z języka angielskiego), którym nie można przypisać statusu kosztów niezbędnych do utrzymania. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy, powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.