II SA/Ol 178/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu 13 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.S. na czynność Zespołu Interdyscyplinarnego w Nidzicy w przedmiocie skierowania do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym postanawia odrzucić skargę.

P.S. (dalej: "skarżący") wniósł skargę na rozstrzygnięcie Zespołu Interdyscyplinarnego w Nidzicy (dalej także: zespół) z 6 lutego 2026 r., którym został skierowany do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym. Zarzucił, że postępowanie w tym przedmiocie zostało znacznie ograniczone w zakresie swobodnego uczestnictwa jego pełnomocnika w posiedzeniu grupy diagnostyczno-pomocowej, sporządzenia protokołu i braku głosowania grupy nad rozstrzygnięciem. Skarżący stwierdził, że wady te stanowią fundament uczciwego procesu, a ich uchybienie ma charakter rażący. Zauważył, że jedynym sądem, przed którym jednostka, na którą nałożono zobowiązanie obwarowane sankcją karną, może realizować swoje uprawnienie do sądu jest tutejszy sąd. W odpowiedzi na skargę zespół wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że 13 stycznia 2026 r. w rodzinie skarżącego została wszczęta procedura "Niebieskie Karty" i został on wskazany jako osoba stosująca przemoc domową wobec żony. Grupa diagnostyczno-pomocowa 6 lutego 2026 r. złożyła wniosek do zespołu o skierowanie skarżącego do programu korekcyjno-edukacyjnego i tego samego dnia zespół, zgodnie z art. 9b ust. 11 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1673 z późn. zm.), skierował skarżącego do uczestnictwa w tym programie. Stwierdzono, że zespoły interdyscyplinarne i grupy diagnostyczno-pomocowe nie są urzędami, przed którymi pełnomocnicy są uprawnieni do reprezentowania stron. Procedura "Niebieskie Karty" nie stanowi postępowania, lecz ma charakter pomocowy i diagnostyczny, natomiast zespół interdyscyplinarny nie jest organem administracji publicznej i nie wydaje żadnych wiążących rozstrzygnięć. Osoba stosująca przemoc domową i jej pełnomocnik nie są członkami grupy diagnostyczno-pomocowej, nie decydują o planie pomocy, nie głosują w sprawie podejmowanych decyzji, ani nie biorą udziału w posiedzeniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiot skargi do sądu administracyjnego jest ściśle określony przepisami prawa. Sąd administracyjny kontroluje legalność działalności organów administracji publicznej sprawowanej we władczych formach wymienionych w art. 3 § 2 - § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: p.p.s.a.). Stosownie do art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Należy więc rozstrzygnąć, czy skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym jest jednym z ww. aktów, które mogą być skutecznie zaskarżone do sądu administracyjnego. Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 9d ust. 1 tej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1673 z późn. zm., dalej: "ustawa") podejmowanie interwencji w środowisku odbywa się na podstawie procedury "Niebieskie Karty" i nie wymaga zgody osoby doznającej przemocy domowej ani osoby stosującej przemoc domową. Ustawodawca świadomie więc zdecydował o ograniczeniu w pewnym zakresie praw ww. podmiotów. Ustawodawca przewidział w art. 9d ust. 2 ustawy, że procedura "Niebieskie Karty" obejmuje ogół czynności podejmowanych i realizowanych przez osoby, o których mowa w art. 9a ust. 11-11d, w związku z uzasadnionym podejrzeniem stosowania przemocy domowej, przy czym na mocy ust. 4 wszczęcie procedury "Niebieskie Karty" następuje przez wypełnienie formularza "Niebieska Karta" w przypadku powzięcia w toku prowadzonych czynności służbowych lub zawodowych podejrzenia stosowania przemocy wobec osób doznających przemocy domowej lub w wyniku zgłoszenia dokonanego przez świadka przemocy domowej. Przepisy art. 9a ust. 11-11d określają, jakie podmioty wchodzą w skład grupy diagnostyczno-pomocowej. Zaznaczyć trzeba, że jak wynika z ust. 10 tego artykułu, grupę diagnostyczno-pomocową powołuje się w celu dokonania diagnozy i oceny sytuacji w związku ze zgłoszonym podejrzeniem wystąpienia przemocy domowej, a także realizacji zadań, o których mowa w art. 9b ust. 8. Do czynności podejmowanych przez osoby, wchodzące w skład takiej grupy należy m.in. (stosownie do art. 9b ust. 8 pkt 5 i 6 ustawy) występowanie do zespołu interdyscyplinarnego z wnioskiem o skierowanie osoby stosującej przemoc domową do uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową albo w programach psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową (pkt 5) oraz występowanie do zespołu interdyscyplinarnego z wnioskiem o złożenie zawiadomienia o popełnieniu przez osobę stosującą przemoc domową wykroczenia, o którym mowa w art. 66c ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (pkt 6). Podkreślenia wymaga, że ustawodawca zdecydował w ust. 4 art. 9b, że wnioski grupy diagnostyczno-pomocowej, o których mowa w ust. 8 pkt 5 i 6, są dla zespołu interdyscyplinarnego wiążące. Konsekwentnie, jak wynika z art. 9b ust. 2 pkt 9 i 10 do zadań zespołu interdyscyplinarnego należy m.in. kierowanie osoby stosującej przemoc domową do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym dla osób stosujących przemoc domową lub programie psychologiczno-terapeutycznym dla osób stosujących przemoc domową (pkt 9) oraz składanie, na wniosek grupy diagnostyczno-pomocowej, zawiadomienia o popełnieniu przez osobę stosującą przemoc domową wykroczenia, o którym mowa w art. 66c Kodeksu wykroczeń (pkt 10). Jak stanowi art. 4 ust. 3 ww. ustawy wobec osób stosujących przemoc domową stosuje się przewidziane w ustawie środki mające na celu zapobieganie ich kontaktowaniu się z osobami doznającymi przemocy domowej oraz programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc domową, a także programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc domową. Programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc domową oraz programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc domową mają na celu w szczególności powstrzymanie osoby stosującej przemoc domową przed dalszym stosowaniem przemocy oraz rozwijanie umiejętności samokontroli i rozwiązywania problemów bez stosowania przemocy (ust. 4). Programy te realizowane w formie spotkań indywidualnych lub grupowych i są prowadzone przez specjalistów w dziedzinie przeciwdziałania przemocy domowej dających gwarancję wysokiej jakości usług, w tym przez psychologów, pedagogów, terapeutów i psychoterapeutów (ust. 5). Zgodnie z art. 4 ust. 6 ustawy osoba stosująca przemoc domową, po skierowaniu przez zespół interdyscyplinarny do uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową lub programach psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową, ma obowiązek: 1) zgłosić się do uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową lub programach psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową; 2) dostarczyć grupie diagnostyczno-pomocowej zaświadczenie o zgłoszeniu się do uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową lub programach psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową, w terminach określonych w przepisach ustawy; 3) ukończyć programy korekcyjno-edukacyjne dla osób stosujących przemoc domową lub programy psychologiczno-terapeutyczne dla osób stosujących przemoc domową w terminach określonych przez podmiot realizujący te programy; 4) dostarczyć grupie diagnostyczno-pomocowej zaświadczenie o ukończeniu programu korekcyjno-edukacyjnego dla osób stosujących przemoc domową lub programu psychologiczno-terapeutycznego dla osób stosujących przemoc domową. Z cytowanych przepisów wynika wprost, że zaskarżone skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym nie mieści się w art. 3 § 2 pkt 1 – 3, 4a –7 p.p.s.a. W tym przedmiocie nie toczy się bowiem postępowanie administracyjne, w którym wydawana byłaby decyzja lub postanowienie, bądź interpretacja czy opinia. Bez wątpienia nie jest to również akt prawa miejscowego, inny akt organu jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, ani akt nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego. Skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym nie jest również aktem ani czynnością, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W doktrynie i orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że akty lub czynności, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., charakteryzują się następującymi cechami. Po pierwsze, nie są to decyzje ani postanowienia. Po drugie, mają one charakter zewnętrzny, tj. są skierowane do podmiotu niepodporządkowanego organizacyjnie ani służbowo organowi. Po trzecie, są skierowane do indywidualnego podmiotu, a więc nie mają charakteru generalnego. Po czwarte, mają charakter publicznoprawny (należą do materii z zakresu administracji publicznej i mają charakter władczy). Po piąte, dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Po szóste, podejmowane są przez podmiot wykonujący administrację publiczną (zob. np. uchwały NSA: z 4.02.2008 r. I OPS 3/07; 3.09.2013 r. I OPS 2/13, 16.12.2013 r. II GPS 2/13; uchwała NSA z 26.06.2014 r. I OPS 14/13; wyrok NSA z 4.02.2025 r. III OSK 1011/23, postanowienie NSA z 26.05.2020 r. II OSK 3330/19; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów są dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższe elementy określa się jako konstytuujące pojęcie aktu lub czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. M. Maciejko, Zakres znaczeniowy określenia "akty i czynności z zakresu administracji publicznej" w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, "Kwartalnik Prawa Publicznego" 2017 r. nr 1, s. 59-76). Brak zatem któregoś z ww. elementów powoduje, że nie można mówić o "akcie lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa". Wyjaśnić należy, że w przypadku czynności, akty podejmowane przez organ administracji na podstawie bezpośrednio działającej normy prawnej, wymienionej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie dochodzi do konkretyzacji uprawnienia bądź obowiązku w drodze decyzji, postanowienia czy inaczej nazwanego aktu stosowania prawa, lecz do wykonania ustawy, polegającego na realizacji sprecyzowanego w przepisach prawa uprawnienia lub obowiązku jednostki. Akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, co oznacza, że odpowiadają formule nie tyle stosowania prawa, ile jego wykonywania, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek) (zob. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały NSA z 4.02.2008 r. I OPS 3/07, OSP 2008/5/51). Czynności z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. są oświadczeniem wiedzy, a nie oświadczeniami woli organu i są podejmowane, gdy stosunek prawny nie wymaga konkretyzacji, ponieważ został ukształtowany bezpośrednio przepisami prawa (zob. B. Adamiak. Z problematyki właściwości sądów administracyjny [art. 3 § 2 pkt 4 PostAdmU], ZNSA z 2006 r., nr 2, str. 9 – 13 i postanowienia NSA z 14.01.2009 r. II GPS 7/08, 12.06.2025 r. I FSK 515/22). Należy przyznać, że skierowanie do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym ma charakter zewnętrzny i jest skierowane do indywidualnego podmiotu. W orzecznictwie wyrażany jest również pogląd, że zespół interdyscyplinarny stanowi kolegialny organ administracyjny w znaczeniu funkcjonalnym, o których mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Na podstawie art. 9a ust. 2 ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie, każda gmina ma obowiązek jego powołania. W ustawie określono organ (rada gminy), który w drodze uchwały, określa tryb i sposób powoływania i odwoływania członków zespołu interdyscyplinarnego oraz szczegółowe warunki jego funkcjonowania (art. 9a ust. 10), określono skład zespołu interdyscyplinarnego - zarówno obligatoryjny (art. 9a ust. 3 i 4), jak i fakultatywny (art. 9a ust. 5). Zespół interdyscyplinarny podejmuje działania przewidziane w ustawie i w rozporządzeniu, a więc w zakresie administracji publicznej. W myśl art. 9b ust. 1 ww. ustawy, zespół interdyscyplinarny realizuje działania określone w gminnym programie przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie ( postanowienie WSA we Wrocławiu z 30.06.2023 r., IV SA/Wr 204/23, WSA w Warszawie z 13.02.2020 r. VII SA/Wa 2265/19, postanowienie NSA z 29.02.2024 r., III OSK 45/24). Powyższe nie prowadzi jednak do uznania, że czynności takiego organu podlegają kontroli sądów administracyjnych, jako mieszczącej się w katalogu określonym w art. 3 § 2 p.p.s.a. Analiza kompetencji, powierzonych zespołowi interdyscyplinarnemu, wynikających z ustawy wskazuje bowiem, że ograniczają się one wyłącznie do funkcji integrujących, koordynacyjnych i organizujących współdziałanie podmiotów, o których mowa w art. 9a ust. 3 i 5 oraz specjalistów w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie (art. 9b ust. 2). Ustawodawca nie powierzył zespołowi interdyscyplinarnemu żadnych kompetencji władczych, w szczególności prawa do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień, innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Wszystkie działania podejmowane przez zespół interdyscyplinarny należą do sfery działań prawnych niewładczych i nie zmierzają wprost do wywołania skutków prawnych. Nie mogą być wprowadzane w życie za pomocą przymusu bezpośredniego (zob. K. Ziemski w: red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Prawne formy działania administracji, System Prawa Administracyjnego, t. 5, INPr PAN 2013, s. 21, nb 56-61; A. Błaś - tamże, s. 218, nb 251; s. 226, nb 276; Z. Niewiadomski w: red. R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel, Instytucje prawa administracyjnego, System Prawa Administracyjnego, t. 1, INPr PAN 2015, s. 57-59, nb 139-140, 142, 145). Zespół interdyscyplinarny nie stanowi wyodrębnionego organu, któremu przyznano szczególne kompetencje do wydawania rozstrzygnięć o charakterze władczym i wiążącym. Stanowi on płaszczyznę współpracy przedstawicieli różnych organów i organizacji, mającą umożliwić sprawne i kompleksowe podejmowanie działań przez członków wchodzących w jego skład, a działających w zakresie właściwych im obowiązków zawodowych lub służbowych. Gdyby natomiast ustawodawca zamierzał przyznać temu podmiotowi prawo do wydawania rozstrzygnięć o charakterze władczym i wiążącym, to wprost uregulowałby to w stosownym akcie prawnym (zob. postanowienie NSA z 20.10.2020 r. I OSK 1714/20). Zaskarżone skierowanie nie posiada cech rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w znaczeniu procesowym i materialnym. Pod pojęciem "sprawa administracyjna" rozumie się bowiem sprawę powstałą wskutek żądania udzielenia jednostce uprawienia albo wszczęcia z urzędu postępowania bezpośrednio w celu ograniczenia, cofnięcia uprawnienia administracyjnego lub nałożenia, zwolnienia, ograniczenia lub rozszerzenia obowiązku administracyjnego bądź potwierdzenia uprawnienia lub obowiązku, które wynikają z mocy samego prawa. Natomiast rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej jest takie działanie organu administracji publicznej, które podejmowane jest bezpośrednio w celu wywołania skutku prawnego i wywołujące ten skutek przez bezpośrednie władcze ukształtowanie sytuacji prawnej jednostki bądź prawem wymagane potwierdzenie uprawnień lub obowiązków (por. wyrok NSA z 25.04.2024 r. III OSK 768/24). Podkreślenia wymaga zatem, że dany akt lub czynność powinny ustalać, stwierdzać, potwierdzać (lub nie) obowiązki określone przepisami prawa administracyjnego. Musi więc istnieć związek między ustaleniem bądź potwierdzeniem określonego obowiązku lub uprawnienia (lub ich odmową), a możliwością realizacji takiego uprawnienia czy obowiązku wynikającego z przepisu prawa (zob. postanowienie NSA z 10.12.2024 r. II OSK 2661/24). Przyznać trzeba, że zgodnie z art. 66c ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2025 r. poz. 734 z późn. zm.) kto uporczywie nie stosuje się do obowiązków określonych w art. 4 ust. 6 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej, podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny. Warunkiem karalności niewywiązywania się przez sprawcę z ww. obowiązków jest uporczywość jego zachowania, którą należy rozumieć jako pewną powtarzalność, czy też trwałość w czasie, świadczącą o negatywnym nastawieniu psychicznym sprawcy do nałożonych na niego obowiązków i wyraźnej niechęci do ich realizacji (zob. A. Michalska-Warias [w:] T. Bojarski, J. Piórkowska-Flieger, A. Michalska-Warias, Kodeks wykroczeń. Komentarz aktualizowany, Gdańsk 2024, art. 66c). W postępowaniu przed sądem powszechnym wszczętym w sprawie dotyczącej popełnienia ww. wykroczenia, obwiniony ma prawo i możliwość do stosownych środków obrony przewidzianych w ustawie z dnia 24 sierpnia 2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2025 r. poz. 860 z późn. zm.), a tym samym może wykazać przed właściwym sądem powszechnym, że wobec niego ww. przesłanki ukarania nie zaistniały, w tym np., że nie zaistniały podstawy do skierowania do uczestnictwa w programach korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową. Skierowanie osoby stosującej przemoc domową do uczestnictwa w programie korekcyjno-edukacyjnym dla osób stosujących przemoc domową lub programie psychologiczno-terapeutycznym dla osób stosujących przemoc domową przez zespół interdyscyplinarny, nie dotyczy uprawnień lub obowiązków skarżącego, wynikających bezpośrednio z przepisów prawa w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu uchwały NSA z 4.02.2008 r. I OPS 3/07 to, że akt lub czynność musi dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, oznacza, że konieczne jest odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienie lub obowiązek konkretnego adresata. Inaczej mówiąc, musi występować związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku oznaczonego podmiotu. Uprawnienie lub obowiązek wynika z przepisu prawa, jeżeli ich powstanie nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej. Sporny obowiązek nie wynika bezpośrednio z przepisów ww. ustawy. Prawa i obowiązki skarżącego będą kształtowane w ramach postępowań regulowanych odrębnymi ustawami przed wysoko wyspecjalizowanymi organami państwowymi – sądem rodzinnym (k.p.c., k.r.o.) bądź prokuratorem a następnie, ewentualnie, sądem powszechnym (k.p.k., k.k.). W każdym z tych postępowań skarżący korzystać będzie z prawa do obrony (zob. postanowienie NSA z 25.11.2015 r., I OSK 2896/15). Reasumując, nie można uznać, że wszystkie spory z szeroko rozumianą "administracją" rozpoznają sądy administracyjne. Do tego potrzebny jest bowiem – w myśl art. 184 Konstytucji – wyraźny przepis ustawy. Jak wynika z art. 176 ust. 2. Konstytucji RP właściwość sądów określają ustawy. W art. 184 ustawy zasadniczej przewidziano, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Natomiast art. 177 Konstytucji stanowi wprost, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów. Domniemanie właściwości sądów powszechnych ma walor gwarancyjny, polegający na konkretyzacji unormowań konstytucyjnych statuujących zakaz zamykania drogi sądowej (art. 77 ust. 2), prawo do sądu (art. 45 ust. 1), oraz zasadę co najmniej dwuinstancyjnego postępowania przed sądami (art. 176 ust. 1 w zw. z art. 78). Konsekwencją mechanizmu przewidzianego w art. 177 Konstytucji jest wykluczenie sytuacji, w której konkretna sprawa mieszcząca się w pojęciu wymierzania sprawiedliwości znalazłaby się poza zakresem właściwości któregokolwiek z sądów. W przeciwieństwie do właściwości innych rodzajów sądów kompetencja sądu powszechnego do rozpoznania danej sprawy nie musi wynikać z wyraźnej dyspozycji ustawowej. Wystarczające jest bowiem ustalenie, że ustawa nie przekazuje określonej kategorii spraw do rozpoznania innym sądom lub organom. W przypadku sądu powszechnego wystarcza więc brak ustawy, która ustanawiałaby kompetencję innego sądu (B. Naleziński [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 177 i powołane tam orzecznictwo). Zgodnie z art. 58 § 4 p.p.s.a. sąd nie może odrzucić skargi z powodu, o którym mowa w § 1 pkt 1, jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Skarżący nie wykazał, że zaistniała taka sytuacja. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że przedmiot skargi nie należy do właściwości sądów administracyjnych. Mając na uwadze powyższe, skargę należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.