II SA/Ol 152/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant sekretarz sądowy Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wydłużenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji.

Decyzją z 1 lipca 2025 r. Starosta O. (dalej jako: Starosta lub organ pierwszej instancji), na podstawie art. 2 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 14 lit. a i d oraz art. 218 ust. 1 i 2, art. 224 ust. 1 i 2, art. 225 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. z 2025 r., poz. 620, dalej jako: u.r.p.s.z.), orzekł o przyznaniu M. K. (dalej jako: strona lub skarżąca) statusu osoby bezrobotnej od 1 lipca 2025 r. oraz przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych przez okres 180 dni od 1 lipca 2025 r. w wysokości 1 721,90 zł (brutto) miesięcznie w okresie pierwszych 90 dni posiadania prawa do zasiłku oraz w wysokości 1 352,20 zł (brutto) miesięcznie w okresie kolejnych dni posiadania prawa do zasiłku. Pismem z 30 września 2025 r. strona zwróciła się z prośbą o zmianę okresu otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych z 6 miesięcy do 12 miesięcy z uwagi na orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 2 września 2025 r. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w O., którego kserokopię dołączyła do pisma. Postanowieniem z 9 października 2025 r. Starosta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych wskazując, że ostateczną decyzją z 1 lipca 2025 r. orzeczono o uznaniu strony z dniem 1 lipca 2025 r. za osobę bezrobotną i przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych na okres 180 dni, a decyzja ta nie została wzruszona w trybie instancyjnym, bądź w drodze trybów nadzwyczajnych określonych w k.p.a. Jednakże Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej jako: Wojewoda lub organ odwoławczy) postanowieniem z 14 listopada 2025 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wskazując, że złożenie przez stronę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności zmienia stan faktyczny i prawny, a wobec nowych okoliczności i dowodów organ powinien sprawę zbadać w postępowaniu administracyjnym i rozstrzygnąć poprzez wydanie decyzji, w szczególności, że przepisy u.r.p.s.z., przewidują tryb pozwalający na zweryfikowanie rozstrzygniętego uprzednio prawa do zasiłku na podstawie art. 221 u.r.p.s.z. Decyzją z 9 grudnia 2025 r. organ pierwszej instancji odmówił wydłużenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych ze 180 dni do 365 dni. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podniósł, że w złożonym wniosku o dokonanie rejestracji w urzędzie pracy strona oświadczyła, że na dzień 1 lipca 2025 r. nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności, jak też nie spełnia pozostałych przesłanek uprawniających do dłuższego okresu zasiłkowego, zgodnie z art. 225 ust. 1 pkt 2 u.r.p.s.z. Natomiast 30 września 2025 r. do organu wpłynął wniosek strony o zmianę okresu zasiłku dla bezrobotnych, do którego załączone zostało orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 2 września 2025 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w O., w którym zaliczono stronę do stopnia niepełnosprawności - lekkiego. W ocenie Starosty regulacje zawarte w u.r.p.s.z. nie dają podstawy dla wydłużenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych w przypadku zaistnienia przesłanek uprawniających do pobierania go w wymiarze 365 dni po dacie przyznania tego prawa. Wskazano, że art. 221 u.r.p.s.z. dotyczy sytuacji udokumentowania przez bezrobotnego okresu uprawniającego do zasiłku po dniu rejestracji w PUP, a zatem sytuacji, gdy osoba jest zarejestrowana jako bezrobotny bez prawa do zasiłku i dostarczy do PUP dokumentację potwierdzającą prawo do zasiłku dla bezrobotnych, tj. przede wszystkim dokumentację potwierdzającą opisane w art. 218 ust. 1 i 2 u.r.p.s.z. okresy, m.in. zatrudnienia, prowadzenia działalności gospodarczej, czy odbywania zasadniczej służby wojskowej. Podniesiono, że na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, istota regulacji zawartych w art. 73 ust. 1 oraz art. 71 ust. 6 powołanej ustawy była tożsama z aktualnym stanem prawnym. W związku z tym powołano się na orzeczenia sądów administracyjnych zapadłych na gruncie tych przepisów, w których wskazano, że brak jest podstaw prawnych do tego, aby długość okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych była ustalana każdorazowo po zmianie okoliczności faktycznych, które następują po dacie rejestracji danej osoby jako bezrobotnej. W ocenie organu pierwszej instancji nie sposób interpretować przepisów u.r.p.s.z. tak, aby długość zasiłku dla bezrobotnych była każdorazowo weryfikowana przy zmianie okoliczności faktycznych następujących po dacie rejestracji jako bezrobotny, co dotyczy zarówno wydłużenia, jak i skrócenia okresu pobierania zasiłku, gdyż okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych zostaje określony w pierwotnej decyzji przyznającej prawo do niego i może doznać modyfikacji jedynie w przypadkach wskazanych w art 225 ust. 2 i 3 u.r.p.s.z. Skoro zatem orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane dopiero w okresie posiadania przez stronę statusu bezrobotnego oraz pobierania zasiłku dla bezrobotnych, to okoliczność ta nie ma wpływu na długość okresu pobierania zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych na okres jednego roku w związku z otrzymanym orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Decyzją z 19 stycznia 2026 r. Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że w myśl art. 218 u.r.p.s.z. bezrobotny powinien udokumentować wymagany przez przepisy okres uprawniający go do zasiłku w dniu dokonania rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Natomiast okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych zostały określone w art. 225 ust. 1 u.r.p.s.z. Podniesiono, że dla określenia materialnych i formalnych przesłanek uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych dla konkretnej osoby znaczenie ma data rejestracji. Przy czym spełnienie w dniu rejestracji warunków do uzyskania prawa do zasiłku jest równoznaczne z nabyciem tego prawa, a także określenia jego zakresu. Wskazano, że z akt sprawy wynika, że strona udokumentowała okres uprawniający ją do nabycia zasiłku, zaś Starosta prawidłowo stwierdził, że strona mogła nabyć prawo do zasiłku wyłącznie na okres 180 dni. Wprawdzie w dniu rejestracji strona była w wieku 58 lat, ale nie udokumentowała 20-letniego okresu zatrudnienia, nie posiada na utrzymaniu dziecka w wieku do lat 18, nie jest też osobą samotnie wychowującą dziecko. We wniosku o dokonanie rejestracji strona oświadczyła także, że na dzień rejestracji, tj. 1 lipca 2025 r. nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności ani Karty Dużej Rodziny. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne, wydane na podstawie obowiązującej uprzednio ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstaw prawnych do tego, aby długość okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych była ustalana każdorazowo po zmianie okoliczności faktycznych, które następują po dacie rejestracji danej osoby jako bezrobotnej. Wskazano, że prawo do zasiłku jest ustalane przez organ jednorazowo w oparciu o dokumentację aktualną na dzień rejestracji osoby bezrobotnej, co wynika z art. 33 ust 2 u.r.p.s.z. Przedłużenie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych określonego w art. 225 ust. 1 u.r.p.s.z. możliwe jest w sytuacji określonej w art. 225 ust. 2, a zatem brak jest zatem podstaw do jego rozszerzania i stosowania w przypadkach udokumentowania posiadana orzeczenia o niepełnosprawności, czy Karty Dużej Rodziny. Podkreślono ponadto, że przepis art. 221 u.r.p.s.z. dotyczy sytuacji udokumentowania przez bezrobotnego okresu uprawniającego do zasiłku po dniu rejestracji w urzędzie, a zatem dotyczy nabycia prawa, a nie jego wydłużenia. W skardze na powyższą decyzję strona wskazała, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności doręczyła organowi w trakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Podała, że jest osoba starszą, nieporadną zawodowo, bez wykształcenia i mieszkającą na wsi bez możliwości podjęcia pracy, a wydłużony zasiłek dla bezrobotnych da jej możliwość na godne przeżycie najbliższego czasu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wraz z argumentacją przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, obowiązującymi w dacie jego wydania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd ma obowiązek uwzględnienia skargi i wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie wydłużenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych ze 180 dni do 365 dni. Organy uznały bowiem, że przedłożenie przez skarżącą orzeczenia Powiatowego Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, uzyskanego po dniu rejestracji w urzędzie pracy nie powoduje przedłużenia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Takiego stanowisko organów skład orzekający w niniejszej sprawie nie podziela. Zgodnie z art. 225 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a u.r.p.s.z. okres pobierania zasiłku wynosi 180 dni albo 365 dni - dla bezrobotnych niepełnosprawnych. Przy czym stosownie do art. 2 pkt 19 u.r.p.s.z. ilekroć w ustawie jest mowa o osobie niepełnosprawnej oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44, z późn. zm.). W myśl zaś art. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osobami niepełnosprawnymi są osoby, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem: 1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub 2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub 3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia. W świetle powyższych przepisów nie budzi wątpliwości okoliczność, że niepełnosprawność osoby bezrobotnej musi być potwierdzona stosownym orzeczeniem. Nie ma przy tym znaczenia ustalony stopień niepełnosprawności, a jedynie potwierdzenie jej w drodze orzeczenia. Wynika to zresztą także z treści art. 3 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który stanowi, że orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności stanowi także podstawę do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że przedłużony okres zasiłkowy przysługuje bezrobotnemu tylko w przypadku, gdy w dacie rejestracji w urzędzie pracy takie orzeczenie o niepełnosprawności posiada. Należy bowiem zważyć, że niewątpliwie przedłużony okres zasiłkowy związany jest z tym, że osoba niepełnosprawna ma ograniczone możliwości podjęcia zatrudnienia. Wynika to nie tylko z ograniczonej oferty miejsc pracy dla takich osób, ale także z wymogów określonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (rozdział 5), nałożonych na pracodawcę w przypadku zatrudnienia osoby niepełnosprawnej. W związku z tym, zdaniem Sądu, przedłożenie organowi orzeczenia o niepełnosprawności w trakcie pobierania zasiłku dla bezrobotnych winno skutkować przedłużeniem okresu jego pobierania. Za takim stanowiskiem przemawia także okoliczność, że w orzeczeniu o niepełnosprawności określa się datę lub okres powstania niepełnosprawności (§13 pkt 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2021 r. poz. 857 ze zm.). Zatem w wielu wypadkach orzeczenie takie potwierdza, że nie tylko w dacie jego wydania, ale także w dacie rejestracji w urzędzie pracy bezrobotny był już osobą niepełnosprawną. Ponadto należy zauważyć, że przyjęta przez organ interpretacja uniemożliwiałaby zarówno przedłużenie jak i skrócenie okresu zasiłkowego, związanego z niepełnosprawnością. Wskazać zaś należy, że orzeczenia o niepełnosprawności wydawane są nie tylko na stałe, ale także na czas określony. Zatem przyjęcie stanowiska organu, że decydująca jest wyłącznie data rejestracji w urzędzie pracy może prowadzić do sytuacji, w której bezrobotny, legitymujący się orzeczeniem o niepełnoprawności w dacie rejestracji, uzyska prawo do przedłużonego okresu zasiłkowego, który będzie mu przysługiwał także, jeżeli w trakcie jego trwania przestanie być osobą niepełnosprawną z powodu upływu okresu, na jaki orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane. Stawiałoby to w gorszej sytuacji osoby bezrobotne, które legitymują się orzeczeniem o niepełnoprawności, ale uzyskały je po dacie rejestracji w urzędzie pracy, od osób bezrobotnych, które takie orzeczenie posiadały w dacie rejestracji w urzędzie pracy, ale utraciły je w trakcie okresu zasiłkowego. Taka wykładnia przepisów prawa narusza konstytucyjną zasadę równości obywateli wobec prawa, a w związku z tym Sąd nie może jej podzielić. Przy czym całkowicie nieadekwatne jest powoływanie się na przepisy poprzednio obowiązującej ustawy i orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, gdyż przedmiotowa regulacja jest zupełnie nowa i nie miała swojego odpowiednika w poprzednio obowiązujących przepisach. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca na dzień rejestracji w urzędzie pracy, tj. 1 lipca 2025 r., nie legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności. Takie orzeczenie uzyskała w dniu 2 września 2025 r. Przy czym z jego treści wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 1 lipca 2019 r., a zatem istniał już w dacie rejestracji w urzędzie pracy. W tych okolicznościach stwierdzić należy, że niezasadnie uznał organ, że brak jest podstaw do przyznania przedłużonego okresu zasiłkowego. W związku z powyższym organ winien ponownie rozpoznać niniejszą sprawę mając na względzie powyższe wskazania Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.