II SA/Ol 138/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Lipiński sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 marca 2021 r. sprawy ze skargi Wojewody na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskiego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie opłaty za usługi wodne I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskiego na rzecz Wojewody kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z "[...]"r. Dyrektor Zarządu Zlewni "[...]" (dalej: "PGW WP"), na podstawie art. 273 ust. 6 w związku z art. 271 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310), dalej: "ustawa", "[...]" (dalej: "Urząd Wojewódzki", "Skarżący") za okres 1 stycznia 2020 r. - 3 września 2020 r. opłatę stałą w wysokości 34,00 zł za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych. W uzasadnieniu decyzji podał, że informacją roczną z 16 listopada 2020 r. ustalił Urzędowi Wojewódzkiemu opłatę stałą w wysokości 34,00 zł za odprowadzanie do wód: wód opadowych lub roztopowych za ww. okres w związku z pozwoleniem wodnoprawnym wydanym "[...]"r. przez Marszałka Województwa "[...]". Urząd Wojewódzki złożył reklamację od powyższej informacji, podnosząc, że roboty budowlane, które miały zostać zrealizowane w ramach inwestycji pod nazwą "[...]", na które zostało udzielone pozwolenie wodnoprawne, nie zostały nigdy rozpoczęte. Ponadto decyzją z "[...]"r., PGW WP wygasił w całości ww. pozwolenie wodnoprawne, z uwagi na brak realizacji inwestycji, na którą to pozwolenie zostało udzielone. PG WWP nie uznał reklamacji Urzędu Wojewódzkiego, gdyż pozwoleniem wodnoprawnym udzielone zostało temu podmiotowi prawo do korzystania z usługi wodnej na odprowadzanie do wód: wód opadowych i roztopowych. Sam fakt niezrealizowania inwestycji nie cofa udzielonego prawa do ich odprowadzania w zakresie udzielonego pozwolenia wodnoprawnego, a zgodnie z art. 271 pkt. 5a ustawy opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Tym samym opłata stała za 2020 r. została naliczona w okresie funkcjonowania pozwolenia wodnoprawnego w obiegu prawnym, to jest od 1 stycznia 2020 r. do dnia wygaszenia tego pozwolenia. PGW WP stwierdził ponadto, że Urząd Wojewódzki korzystał z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych w ilości 55,04 l/s, zatem zgodnie z art. 298 pkt 1 ustawy obowiązany był ponosić opłatę za usługi wodne. Wyjaśnił, że wysokości opłaty stałej określono na podstawie art. 271 ust. 4 pkt 1 i art. 552a ustawy oraz § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. poz. 2502). Skarżący wywiódł skargę do tut. Sądu na ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie w całości. Podał, że w ramach udzielonego pozwolenia wodnoprawnego m. in.: udzielono pozwolenia na wykonanie wylotu kanalizacji deszczowej w nabrzeżu i wprowadzanie wód opadowych i roztopowych do Zalewu Wiślanego. Wylot kanalizacji deszczowej nie miał być autonomicznym elementem planowanej inwestycji, lecz miał być częścią kanalizacji deszczowej, której wykonanie zostało przewidziane w ramach inwestycji pt. "[...]". Świadczy o tym zakres decyzji Wojewody "[...]"r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę w zakresie, m. in. sieci deszczowej z podczyszczeniem, sieci i przyłącza wodno-kanalizacyjnego. Zatem, to za pomocą wylotu kanalizacji deszczowej miały być wprowadzane do basenu portowego oczyszczone wody opadowe i roztopowe z terenu "[...]", zebrane za pomocą kanalizacji deszczowej. Skarżący stwierdził, że przedmiotowa inwestycja nie została rozpoczęta i realizowana, gdyż nie udało się pozyskać środków finansowych niezbędnych dla tego celu. W związku z powyższym, na wniosek Wojewody, decyzją z "[...]"r. PGW WP orzekł o wygaśnięciu w całości decyzji Marszałka Województwa z "[...]"r. Dodał, że 14 grudnia 2018 r. wygasło pozwolenie budowlane na realizację inwestycji, wydane oparciu o pozwolenie wodnoprawne. Urząd Wojewódzki zarzucił, że w zaskarżonej decyzji nieprawidłowo wskazano jako podstawę prawną art. 271 ust. 5a ustawy, gdyż przepis ten dotyczy obiektów innych, niż obiekty liniowe. Zdaniem Skarżącego, zastosowanie powinien mieć ust. 5b art. 271 ustawy, ponieważ w ramach zadania pod nazwą "[...]" miała być realizowana kanalizacja deszczowa z wykonaniem wylotu, która zgodnie z art. 3 pkt 3a Prawa budowlanego, jest obiektem liniowym. Skarżący zaznaczył, że w informacji rocznej z 16 listopada 2020 r., jako podstawę wskazano art. 271 ust. 4 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym opłatę tę ustala się za odprowadzanie do wód, wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i argumentację tam przedstawioną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Decyzją z "[...]"r. Marszałek Województwa udzielił Wojewodzie pozwolenia wodnoprawnego na rozbudowę "[...]", w tym w pkt. 4 sentencji - udzielił pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie wylotu Ø 30 kanalizacji deszczowej i wprowadzanie do basenu portowego oczyszczonych wód opadowych i roztopowych z terenu "[...]", o łącznej powierzchni 3.960 m2, w określonej w tej decyzji ilości. PGW WP decyzją z "[...]"r. stwierdził wygaśnięcie ww. pozwolenia. Skarżący stwierdził, że nie doszło do realizacji przedmiotowej inwestycji, w tym do wykonania kanalizacji deszczowej i wylotu tej kanalizacji, opisanego w pkt. 4 ww. pozwolenia wodnoprawnego. PGW WP nie zakwestionował prawdziwości tego twierdzenia, jednocześnie uznał, że okoliczność ta pozostaje bez znaczenia w sprawie z uwagi na art. 271 ust. 5a ustawy z 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310, z późn. zm.), dalej: "ustawa", wobec czego zasadnym było ustalenie opłaty stałej. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 270 ust. 11 ustawy opłata za usługi wodne za odprowadzanie do wód - wód opadowych lub roztopowych ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej zależnej od istnienia urządzeń do retencjonowania wody z terenów uszczelnionych. Zgodne z art. 271 ust. 5a ustawy opłatę stałą ponosi się za okres od dnia, w którym pozwolenie wodnoprawne albo pozwolenie zintegrowane stało się ostateczne do dnia jego wygaśnięcia, cofnięcia lub utraty mocy bez względu na przyczynę. Natomiast ust. 5b art. 271 przewiduje, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych, opłatę stałą ponosi się za okres od dnia przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. Zgodzić się należy ze stanowiskiem, że dodanie do art. 271 ustępu 5a, ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy - Prawo wodne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2170), która weszła w życie 23 listopada 2019 r., spowodowało, że od wejścia w życie powołanego przepisu opłata stała została uzależniona od obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, a nie od rzeczywistego korzystania z tego pozwolenia. Przed tą datą wątpliwości interpretacyjne należało, zgodnie z art. 7a § 1 k.p.a., rozstrzygać na korzyść strony postępowania administracyjnego, która miała być obciążona ewentualnym obowiązkiem (zob. wyrok NSA z 29.04.2020 r., II OSK 1746/19, dostępny na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie istotne jest jednak, że w przypadku realizacji przedsięwzięcia w zakresie obiektów liniowych art. 271 ust 5b ustawy uzależnia obowiązek ponoszenia opłaty stałej od przystąpienia do użytkowania urządzenia wodnego służącego do realizacji usług wodnych. PGW WP stanął na stanowisku, że wylot kanalizacji deszczowej nie jest obiektem liniowym, wobec czego nie można zastosować w sprawie art. 271 ust. 5b ustawy. Z poglądem tym nie można się zgodzić. Wprawdzie w ustawie – Prawo wodne nie ma definicji pojęcia "obiektów liniowych", lecz pojęcie to zostało zdefiniowane w art. 3 pkt 3a ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r., poz. 1333, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem obiektem liniowym jest obiekt budowlany, którego charakterystycznym parametrem jest długość, w szczególności droga wraz ze zjazdami, linia kolejowa, wodociąg, kanał, gazociąg, ciepłociąg, rurociąg, linia i trakcja elektroenergetyczna, linia kablowa nadziemna i, umieszczona bezpośrednio w ziemi, podziemna, wał przeciwpowodziowy oraz kanalizacja kablowa. Uwzględniając, że istotnym parametrem obiektu liniowego jest jego długość, należy stwierdzić, że kanalizację deszczową należy uznać za taki obiekt. Podkreślić należy, że składa się ona z różnorodnych elementów (przewodów kanalizacyjnych z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi odprowadzane są wody opadowe), połączonych ze sobą w taki sposób, aby zgodnie z wymogami techniki, nadawały się do określonego użytku, to jest do odprowadzania wód opadowych i roztopowych z danego terenu. Nie można więc przyjąć, że wylot kanalizacji deszczowej nie jest elementem tej sieci, lecz stanowi autonomiczny obiekt. Wylot taki nie jest urządzeniem niezależnym od prowadzącej do niego sieci kanalizacji deszczowej, gdyż nie może funkcjonować bez tej sieci. Dodać należy, że w uzasadnieniu pozwolenia wodnoprawnego z 17 września 2014 r. stwierdzono wprost, że "wody opadowe i roztopowe zostaną ujęte w szczelną sieć kanalizacji deszczowej i wprowadzane do Zalewu Wiślanego, po uprzednim oczyszczeniu w separatorze substancji ropopochodnych, zintegrowanym z osadnikiem". Okoliczność, że w pkt. 4 pozwolenia wodnoprawnego - na podstawie art. 37 pkt 2 i 7 oraz art. 122 ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145, z późn. zm.) - objęto zgodą tylko wykonanie wylotu kanalizacji deszczowej, nie zmienia powyższego stanowiska. Zgodnie z art. 16 pkt 65 lit. f ustawy urządzeniami wodnymi są urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód. Stosownie zaś do art. 35 ust. 3 pkt 7 ustawy usługi wodne obejmują odprowadzanie do wód lub do urządzeń wodnych - wód opadowych lub roztopowych, ujętych w otwarte lub zamknięte systemy kanalizacji deszczowej służące do odprowadzania opadów atmosferycznych albo w systemy kanalizacji zbiorczej w granicach administracyjnych miast. Uwzględniając treść cytowanych przepisów należy stwierdzić, że w sytuacji gdy pozwoleniem wodnoprawnym udzielono zgody na wykonanie urządzenia wodnego - wylotu kanalizacji deszczowej, to zastosowanie znajdzie art. 271 ust. 5b ustawy. W konsekwencji, w stanie faktycznym sprawy opłatę stałą należy uiszczać od dnia rozpoczęcia użytkowania wylotu systemu kanalizacji deszczowej służącej do odprowadzania opadów atmosferycznych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ winien wziąć pod uwagę powyższe rozważania Sądu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.), wobec uznania za konieczne rozpoznania sprawy w związku z obowiązkiem terminowego rozpoznania spraw, istnieniem zagrożenia dla życia i zdrowia stron oraz brakiem możliwości przeprowadzenia rozprawy na odległość.