II SA/Ol 136/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant specjalista Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014r. sprawy ze skargi T. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wydania zaświadczenia 1/ oddala skargę; 2/ przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz adwokat E. S. – D. kwotę 240zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu.

W dniu 19 sierpnia 2013 r. T.P. złożyła w Urzędzie Gminy D. wniosek o wydanie zaświadczenia, w celu przedłożenia go w sądzie, o następującej treści: "Zaświadczam, że pismo W.P. z dnia 27.06/13 złożone w Urzędzie Gminy w D. w dniu 2.07/13 [...] (ostrzeżenie) ukryłem w podległym sobie organie GOPS-D. (...) w oddziale GOPS-T. i wg. otrzymanego pisma (załączone) Kierownik GOPS - p. T.C. - każe się leczyć za składkę ok. 20 zł, którą to odprowadza z urzędu do MOPS – O.". Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy odmówił wydania zaświadczenia o wskazanej treści. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwanej dalej: k.p.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie prowadzi ewidencji, bądź rejestru dotyczącego przedmiotu żądania. Wnioskodawczyni nie wskazała nadto przepisu prawa uzasadniającego potrzebę otrzymania zaświadczenia, ani interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia takiej treści. Po rozpatrzeniu zażalenia T.P. na to postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, że żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie może opierać się na różnych podstawach. Urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia może wymagać przepis prawa. W przypadku braku takiego przepisu, wydanie zaświadczenia może leżeć w interesie prawnym osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Tylko wydanie przez organ administracji publicznej zaświadczenia, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia wymaga przepis prawa nie jest uzależnione od prowadzonych ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydanie zaświadczenia na żądanie osoby posiadającej interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego dotyczy potwierdzenia przez organ w drodze zaświadczenia faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przepisy prawa nie nakładają obowiązku prowadzenia przez Wójta Gminy ewidencji i rejestrów publicznych objętych zakresem żądania potwierdzenia wskazanych faktów. W związku z tym odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści była uzasadniona. Na powyższe postanowienie T.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie zarzucając niewyjaśnienie stanu faktycznego przez organ II instancji i domagając się stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Ponadto skarżąca podniosła, że postanowienie organu I instancji zostało wydanie z naruszeniem art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., jak również organ I instancji nie przeprowadził postępowania w myśl art. 218 § 1 i 2 k.p.a. W uzasadnieniu strona stwierdziła, że jej rodzina została okradziona przez Urząd Gminy w D. na kwotę ok. 150 000 zł i pomimo wielu pism sprawa nie została wyjaśniona. Z tego powodu skarżąca domaga się wydania zaświadczenia "na potwierdzenie faktów prawnych i stanu prawnego, które właśnie wytworzył Wójt Gminy". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: ustawą ppsa. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte zgodnie z obowiązującym prawem. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którym utrzymano w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Zaświadczenie, o którym mowa w art. 217 i nast. k.p.a. jest urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, wydanym przez właściwy organ administracji na żądanie osoby ubiegającej się o nie, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.) lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Zaświadczenie jest wydawane w toku odrębnego postępowania, które uregulowane zostało w przepisach działu VII k.p.a. Służy ono potwierdzeniu, w formie urzędowej określonych okoliczności faktycznych lub prawnych. Zaświadczenie jest więc aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego. W przypadku gdy żądanie nie wynika z wyraźnego przepisu prawa, wystawienie zaświadczenia poprzedzone być musi postępowaniem wyjaśniającym, które ma uproszczony charakter i dotyczy oceny interesu prawnego wnioskodawcy oraz ustalenia stanu faktycznego i prawnego wymagającego potwierdzenia zaświadczeniem. Wyjaśnić przy tym należy, że konieczne postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a., nie może zastępować danych, wynikających z prowadzonych przez właściwy organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu, o jakich mowa w art. 218 § 1 k.p.a. Postępowanie to odnosić się może bowiem do zbadania okoliczności, wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, co do faktów albo stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca, a także ustalenia, jakiego rodzaju ewidencja i rejestry mogą zawierać żądane dane, i ustalenia ewentualnych ich dysponentów, czy też wyjaśnienia, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy (wyrok WSA w Olsztynie z dnia 25 marca 2014 r., II SA/Ol 1122/13, dostępny w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia może zakończyć się w trojaki sposób: 1) przez wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, 2) przez odmowę w ogóle wydania zaświadczenia, np. z powodu braku podstaw prawnych do jego wydania albo niestwierdzenia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego, 3) przez odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści, np. z powodu nie potwierdzenia się w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Zgodnie z art. 219 k.p.a., odmowa wydania zaświadczenia następuje w drodze postanowienia. Podstawy do odmowy wydania zaświadczenia istnieją, gdy organ jest niewłaściwy, gdy nie dysponuje danymi, a strona domagała się tego zaświadczenia ze względu na swój interes prawny, gdy strona nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia, a brak przepisu nakazującego wydanie takiego zaświadczenia (M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz do art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2014). Należy przy tym pamiętać, że zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Zaświadczenie stanowi urzędowe potwierdzenie pewnego stanu rzeczy, zatem jeżeli problematyka, której dotyczy żądanie strony jest sporna, to wydanie zaświadczenia zgodnie z żądaniem nie jest możliwe. Organ administracji bowiem, stwierdzając, że sprawy mające stanowić przedmiot zaświadczenia są sporne, jest zobowiązany odmówić wydania zaświadczenia (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 1998 r., III SA 1282/97, LEX nr 37646). W rozpatrywanej sprawie skarżąca w dniu 19 sierpnia 2013 r. zwróciła się do Wójta Gminy z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o następującej treści: "Zaświadczam, że pismo W.P. z dnia 27.06/13 złożone w Urzędzie Gminy w D. w dniu 2.07/13 [...] (ostrzeżenie) ukryłem w podległym sobie organie GOPS – D. (...) w oddziale GOPS – T. i wg otrzymanego pisma (załączone) Kierownik GOPS – p. T.C. - każe się leczyć za składkę – ok. 20 zł, którą to odprowadza z urzędu do MOPS – O.". Jak już wskazano, natura prawna zaświadczenia ogranicza postępowanie tylko do takich działań, które pozwolą na urzędowe stwierdzenie znanych faktów lub stanu prawnego. W ocenie Sądu, na gruncie przedmiotowej sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, że sposób sformułowanego przez skarżącą wniosku o wydanie zaświadczenia, spowodował niemożność jego pozytywnego rozpatrzenia. Istota żądania wykraczała bowiem poza ramy zaświadczenia, a wnioskodawczyni usiłowała wymóc na organie I instancji wydania zaświadczenia o treści nie znajdującej swojego odzwierciedlenia w prowadzonych przez organ ewidencjach, rejestrach bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia musi wykazać się interesem prawnym w urzędowym poświadczeniu określonych faktów lub stanu prawnego albo wskazać przepis prawa wymagający urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego. Przesłanki te są rozłączne, osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia jest zobowiązana do wykazania jednej z nich. Tymczasem skarżąca, co trafnie podniosły organy, nie wskazała przepisu prawa, który wymagał uzyskania przez nią zaświadczenia o takiej treści. W ocenie Sądu, brak jest również podstaw do ubiegania się o zaświadczenie żądanej treści na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., gdyż skarżąca nie wykazała istnienia swojego interesu prawnego do uzyskania zaświadczenia. Zasadnie zatem odmówiono skarżącej wydania zaświadczenia o żądanej we wniosku treści, które nadto miało zawierać elementy ocenne. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.