II SA/Ol 1351/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.H. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S.H. na decyzję Szefa Urzędu Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania uprawnień kombatanckich postanawia: 1) ustanowić dla skarżącego radcę prawnego; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

W reakcji na oddalenie skargi S.H. wystąpił z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego /k. 28-29/. Według oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną; ich majątek to mieszkanie o powierzchni 42,43 m2, a miesięczna suma netto pobieranych przez nich emerytur wynosi 2234,51 zł /kopie decyzji ZUS - k. 22 i 23/; około 700 zł wydatkowane jest na "czynsz, koszty mieszkania, media, koszty leczenia". Rubryka 7.1. formularza, przeznaczona do deklarowania majątku w postaci domu, nie została wypełniona ani skreślona, jednak w piśmie poprzedzającym złożenie wniosku w przepisanej formie skarżący zaznaczył, iż on i żona są "tylko właścicielami mieszkania" /k.21/. Rozstrzygając przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej profesjonalnego pełnomocnika - oznaczające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania [art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.)]. W orzecznictwie panuje stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w odniesieniu do osób nieposiadających jakichkolwiek dochodów, osób o wyjątkowo niskich dochodach, bądź znajdujących się w szczególnie ciężkiej sytuacji. Co do zasady instytucja ta nie ma więc zastosowania w stosunku do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty w toczącym się postępowaniu stanowiłyby poważną kwotę w ich budżecie. Pogląd ten powiązać należy z faktem, iż przyznanie prawa pomocy konstytuuje wyjątek od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony zobowiązane są ponosić koszty związane z ich udziałem w sprawie (patrz np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 maja 2008 r., sygn. akt II GZ 112/08 i z 6 października 2011 r., sygn. akt I FZ 237/11, orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceniając sytuację przedstawioną przez skarżącego uznano, iż nie należy ona do wyjątkowych. Uzyskiwanie niewysokiego, lecz stałego dochodu stwarza możliwość partycypowania w kosztach postępowania. Uiszczenie dwa miesiące temu wpisu od skargi stanowi potwierdzenie zdolności do poniesienia reszty opłat (100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia i 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej). Z kolei jednak pełnych kosztów postępowania skarżący nie byłby w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, gdyż na obecnym etapie postępowania prócz kosztów sądowych występują również wydatki wynikające z tzw. przymusu adwokacko-radcowskiego. Oznacza to, iż spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego stosownym było ustanowienie na rzecz skarżącego profesjonalnego pełnomocnika. W oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy, orzeczono zatem jak w sentencji.