II SA/Ol 1321/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.H. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J.H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: 1) ustanowić dla skarżącego adwokata; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Na etapie wniesienia skargi J.H. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wskazał, iż do 15 maja 2017 r. przebywa w zakładzie karnym. Ma 50 lat. Nie pracuje, gdyż "[...]". Cierpi też na "[...]" i "[...]". Nie posiada konta bankowego i zasobów pieniężnych. Na wolności utrzymywał się z prac dorywczych. W oświadczeniu zawartym na urzędowym formularzu skarżący wykazał żonę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zadeklarował majątek w postaci mieszkania o powierzchni 37m2 i skutera o wartości 1000 zł. Dochód żony z tytułu wynagrodzenia za pracę wynosi miesięcznie 2000 zł brutto. W rubryce 11 formularza przeznaczonej do wyszczególnienia zobowiązań i stałych wydatków skarżący stwierdził: "Zobowiązania kredytowe, pożyczki raty, alimenty, czynsze nie posiadam. Koszty na mieszkanie i opłaty płaci żona". Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też niektórych kosztów postępowania. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Opierając się na informacjach podanych we wniosku należy stwierdzić, iż zapłata za usługę adwokacką przez będącego obecnie na utrzymaniu Skarb Państwa skarżącego musiałaby niewątpliwie nastąpić kosztem niezbędnych wydatków jego żony. Nie można tego natomiast powiedzieć o kosztach sądowych, których uiszczenie warunkuje rozpatrzenie sprawy przez sąd pierwszej instancji, czyli wpisie od skargi w kwocie 200 zł. Skarżący nie wykazał bowiem, iż środki pochodzące z wynagrodzenia żony - po pokryciu koniecznych kosztów utrzymania - są niewystarczające, by wygospodarować kwotę tej wielkości. Ponadto - mając na uwadze to, iż celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania, a nie ochrona majątku wnioskodawcy - wskazać należy na możliwość pozyskania środków, wystarczających również i na ewentualne inne koszty (100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia i 100 zł wpisu od skargi kasacyjnej), poprzez sprzedaż skutera. W tym stanie rzeczy postanowiono uwzględnić wniosek w zakresie ograniczającym się do ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, co nastąpiło w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień dotyczących prawa pomocy.