II SA/Ol 1121/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 lutego 2024 r. sprawy ze skargi W. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia decyzji, którą udzielono zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5 % zawartości alkoholu oraz na piwo oddala skargę.

Decyzją z 16 maja 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej jako : "Kolegium") stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza [...] (dalej jako: "Burmistrz", "organ pierwszej instancji") z 24 marca 2021 r., którą udzielono [...] spółce z o.o. (dalej jako: spółka") zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo w miejscu sprzedaży – [...], na okres od 10 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r. Kolegium stwierdziło bowiem, że decyzja ta rażąco narusza art. 18 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 165 ze zm.). Postanowieniem z 23 czerwca 2023 r. Kolegium nadało ww. decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzją z 29 września 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy własną decyzję z 16 maja 2023 r. W.O. (dalej jako: "skarżący") zwrócił się do Burmistrza [...] z wnioskiem o cofnięcie spółce ww. pozwolenia z 24 marca 2021 r. Postanowieniem z 13 lipca 2023 r., wydanym na podstawie z art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm., dalej: "k.p.a."), Burmistrz odmówił wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia decyzji z 24 marca 2021 r. W uzasadnieniu stwierdził, że przedmiotowe zezwolenie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego decyzją Kolegium z 16 maja 2023 r. Wyjaśnił, że skoro ww. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności to, nawet w przypadku braku przymiotu ostateczności decyzji, nie funkcjonuje ona w obrocie. W złożonym zażaleniu skarżący podał, że 9 listopada 2022 r. zwrócił się z wnioskiem o cofnięcie spółce zezwolenia na sprzedaż alkoholu, a pismem z 15 czerwca 2023 r. uzupełnił ww. wniosek o okoliczności,, które zdaniem skarżącego uzasadniały to żądanie. Zarzucił, że Burmistrz pomylił sprawę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż alkoholu we wszystkich punktach sprzedaży, o co wnioskował, z procedurą wydania koncesji na sprzedaż alkoholu w konkretnym punkcie. Skarżący żądał zaś cofnięcia spółce pozwolenia na sprzedaż alkoholu. Zaznaczył, że 27 lipca 2023 r. Burmistrz wydał spółce nowe zezwolenie na sprzedaż alkoholu w ww. punkcie. Dodał, że Burmistrz winien być wyłączony od rozpoznania przedmiotowej sprawy. Postanowieniem z 27 października 2023 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w całości. Kolegium stwierdziło, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z innych uzasadnionych przyczyn może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania. Kolegium zacytowało treść art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Podniosło, że decyzją z 16 maja 2023 r. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza z 24 marca 2021 r., którą udzielono spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5% zawartości alkoholu oraz na piwo w ww. miejscu sprzedaży na okres od 10 kwietnia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2025 r. Ostateczną decyzją z 21 września 2023 r. utrzymało w mocy własną decyzję z 16 maja 2023 r. Powyższe oznacza, że decyzja "koncesyjna" została wyeliminowana z obrotu prawnego, tym samym nie ma potrzeby wszczynania postępowania w przedmiocie jej "cofnięcia". W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższe postanowienie skarżący zarzucił, że bezzasadnie odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia zezwolenia spółce na sprzedaż napojów alkoholowych. Wywiódł, że jego interes prawny w tej sprawie wynika z tego, że jest członkiem wspólnoty mieszkaniowej, na terenie której znajduje się przedmiotowy punkt sprzedaży alkoholu i kilka innych lokali spółki. Zarzucił, że sprzedaż alkoholu w tych punktach prowadzona jest w ogródkach położonych bezpośrednio pod oknami jego mieszkania, a zachowanie klientów spółki zakłóca porządek publiczny i spokój jego rodziny. Stwierdził, że cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych nie oznacza uchylenia decyzji (jak w przypadku trybów nadzwyczajnych), lecz jest nowym postępowaniem, dotyczącym aktualnego stanu faktycznego i prawnego. Kończy się wydaniem decyzji w nowej sprawie administracyjnej i może dotyczyć całości działań podmiotu na danym obszarze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Tym samym, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną zapadłych w niniejszej sprawie postanowień stanowił art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ administracji nie bada merytorycznie wniosku, lecz ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści ww. przepisu wynikają dwie niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przy czym, co istotne, przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne. Oznacza to, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu administracji. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, to wówczas organ administracji jest zobowiązany wszcząć postępowanie w celu wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, orzec merytorycznie co do zasadności wniosku lub, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania, umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Przesłanka "innych uzasadnionych przyczyn" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. Przesłanka ta zostanie spełniona, gdy np. w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy, gdy w tej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. (zob. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2014, s. 317). W okolicznościach niniejszej sprawy rozstrzygające ją organy obu instancji zasadnie wskazały jako przeszkodę we wszczęciu postępowania o cofnięcie spółce zwolnienia na sprzedaż napojów alkoholowych wyeliminowanie z obrotu prawnego wydanego spółce zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w ww. miejscu sprzedaży. Żądanie skarżącego z uwagi na tę okoliczność było bowiem bezprzedmiotowe. Nie można cofnąć zezwolenia, które już zostało usunięte z obrotu prawnego. Nie ma przy tym znaczenia, w jakim trybie to nastąpiło, to jest jakie okoliczności faktyczne i prawne oraz jakie przepisy prawa stanowiły podstawę do wydania decyzji, którą wyeliminowano zezwolenie z obrotu prawnego. Skutek prawny jest taki, że spółka nie może prowadzić legalnie sprzedaży na podstawie decyzji skutecznie wyeliminowanej z obrotu prawego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.