II SA/Lu 954/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W.-K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr[...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego - w zakresie sprzeciwu skarżącej od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 954/16, p o s t a n a w i a: I. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata; II. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.

Skarżąca w dniu 27 stycznia 2017 r. złożyła – na urzędowym formularzu – wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Referendarz wskazał, że skarżąca dysponuje oszczędnościami w kwocie 810 zł, co pozwoli jej na wynagrodzenia adwokata, bez konieczności sięgania do bieżących dochodów. Orzeczenie to zostało doręczone skarżącej w dniu 15 marca 2017 r. W dniu 21 marca 2017 r. skarżąca złożyła sprzeciw od tego postanowienia. Strona wskazała, że rozstrzygnięcie to jest dla niej bardzo krzywdzące, albowiem znajduje się w bardzo trudnej sytuacji rodzinnej i materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sprzeciw jest częściowo zasadny. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa wyżej, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, na posiedzeniu niejawnym, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że jak wynika z oświadczeń oraz dokumentów złożonych przez skarżącą, prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z małoletnią córką, utrzymując się z doraźnych, skromnych dochodów, nie posiadając przy tym stałego źródła utrzymania. Skarżąca wyjaśniła również, że wspomnianą w uzasadnieniu referendarza kwotę oszczędności, wynoszącą 810 zł, była zmuszona wydać na koszty leczenia córki, wymagającej stałej opieki lekarskiej. W tej sytuacji, nie budzi wątpliwości Sądu, że zasadnym było uwzględnienie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, iż zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (w tym w sprawach dotyczących przyznania świadczenia wychowawczego). Zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, dokonane na mocy powołanego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Mając zatem na uwadze, iż w niniejszej sprawie skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, jej wniosek w tym przedmiocie należy uznać za bezprzedmiotowy. Wobec tego uznać należy, że prawidłowo referendarz sądowy, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim skarżąca domagała się zwolnienia od kosztów sądowych. Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł, jak w postanowieniu.