II SA/Lu 911/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca) Protokolant Referent stażysta Jacek Zięba po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odroczenia terminu zwrotu świadczeń nienależnie pobranych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] roku, nr [...]; II. przyznaje [...] B. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług.

II SA/Lu 911/17 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie Filia nr [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji z dnia [...] r. nr [...] w ten sposób, że odroczyło termin zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł do dnia [...] r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzją z [...] r. MOPR zażądał zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł tytułem wypłaconego w lutym 2013 r. zasiłku celowego na dofinansowanie zaległości za gaz przyznanego decyzją w dniu [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z [...] r. nr [...] utrzymało tę decyzję w mocy. Podaniem z dnia [...] r. strona zwróciła się o częściowe umorzenie świadczeń nienależnie pobranych w wysokości [...] zł oraz o rozłożenie na raty pozostałej kwoty, której część ([...] zł) została uwzględniona powyższą decyzją. Jednocześnie w dniu [...] r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L.. Po analizie przeprowadzonego w dniu [...] r. wywiadu środowiskowego oraz zgromadzonej dokumentacji, kierownik MOPR decyzją z [...] r. odroczył termin spłaty nienależnie pobranych świadczeń do dnia [...] r. oraz rozłożył stronie kwotę [...]zł na raty: [...] zł płatne do dnia [...] r., [...] zł płatne do [...] r., [...] zł płatne do dnia [...] r., [...] zł płatne do dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpoznaniu odwołania M. K., utrzymało zaskarżoną decyzją w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ uznał za trafną argumentację decyzji pierwszoinstancyjnej. Stwierdził również, że zawarty w odwołaniu wniosek o umorzenie nienależnie pobranych świadczeń powinien być rozpatrzony w odrębnym postępowaniu przez organ pierwszej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł M. K. wskazując, iż nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując w odpowiedzi na skargę argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Należy mieć na względzie, że prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., wydanym w sprawie II SA/Lu [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r. nr [...] orzekające o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia przez M. K.. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że rozpoznając sprawę zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, która jest wszczynana z urzędu, organ administracji – w toku tego postępowania – obowiązany jest w myśl art. 104 ust. 4 ustawy z dnia [...] r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm.) ocenić, czy zachodzą przesłanki do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Postępowanie w przedmiocie zwrotu świadczenia i odstąpienia od żądania zwrotu, jest bowiem jednym postępowaniem, a nie dwoma odrębnymi postępowaniami. Zatem w ramach jednego postępowania konieczne jest ustalenie, czy zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, zwłaszcza z uwagi na sytuację osoby, która pobrała nienależne świadczenie. Jeżeli zaś chodzi o ustawowy wymóg złożenia wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu (przez pracownika socjalnego lub przez stronę), uznać należy, że jeśli wniosek taki nie zostanie złożony przez pracownika socjalnego, organ winien pouczyć stronę o takiej możliwości (wyrok NSA z dnia 19 listopada 2008 r. sygn. akt I OSK 1894/07, Lex 580349). W rozpoznawanej sprawie, wobec prawomocnego uchylenia decyzji o zwrocie świadczeń nienależnie pobranych, brak było podstaw do orzekania o odroczeniu terminu zwrotu świadczeń nienależnie pobranych, a więc przedwczesnym było orzekanie w tym przedmiocie. Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia kwoty nienależnie pobranych świadczeń w całości albo w części, odroczenia terminu płatności albo rozłożenia na raty konieczne jest uprzednie ostateczne zakończenie postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W świetle powyższego, dopiero po uprawomocnieniu się decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia, można rozstrzygać o odroczeniu terminu jego zwrotu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" p.p.s.a. uchylił decyzje obu instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje podstawę w art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz 21 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).