II SA/Lu 894/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata J. K. o przyznanie wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie pomocy na dożywianie p o s t a n a w i a odmówić przyznania adwokatowi J. K. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem referendarz sądowego z dnia 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 894/15 przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata A. S.. Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2017 r. referendarz sądowy przyznał adwokatowi A. S. wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W miejsce adwokata A. S. Okręgowa Rada Adwokacka w L. wyznaczyła dla skarżącej drugiego adwokata w osobie J. K., który w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wniósł o przyznanie wynagrodzenia za jej sporządzenie. Wniosek zawiera oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało uiszczone w całości ani w części. Dołączono do niego odpis opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do unormowania art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej "p.p.s.a.") wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Aktem normatywnym określającym zasady przyznawania wynagrodzenia za czynności podejmowane przez adwokata jest rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714) zwane dalej "rozporządzeniem". Zgodnie z jego § 22 do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Rozporządzenie weszło w życie z dniem 1 listopada 2016 r. (§ 24) zaś kończący postępowanie w sprawie wyrok sądu pierwszej instancji wydany zostało w dniu 28 czerwca 2016 r. Zatem do oceny wniosku zastosowanie mają przepisy rozporządzenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu otrzymuje wynagrodzenie za faktycznie udzieloną pomoc prawną (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OZ 321/10 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por. postanowienie NSA z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II FZ 727/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W konsekwencji wyznaczenie w tej samej sprawie przez Okręgową Radę Adwokacką następnego pełnomocnika z urzędu, który podjął tożsamą czynność i wydał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie uzasadnia przyznania mu kosztów z tytułu zastępstwa procesowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie o sygn. akt II OZ 1287/07 czy z dnia 3 grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1873/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W okolicznościach niniejszej sprawy, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przez adwokata A. S. stanowiło wykonanie postanowienia referendarza sądowego o przyznaniu prawa pomocy. Pełnomocnik zrealizował przesłanki uprawniające go do wystąpienia z żądaniem przyznania wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Zasądzenie opłaty na rzecz kolejnego pełnomocnika z urzędu, pełnomocnika wyznaczonego przez organy samorządu adwokackiego w celu realizacji tego samego postanowienia o przyznaniu prawa pomocy, jest aktualne jedynie w zakresie czynności adwokackich jeszcze niewykonanych przez poprzednika (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 18 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Po 786/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Niedopuszczalne jest zatem przyznanie wynagrodzenia za dokonanie tej samej czynności, którą wykonał już pierwotnie wyznaczony pełnomocnik. W takim przypadku z punktu widzenia strony postępowania prawo pomocy zostało skonsumowane, a z punktu widzenia pełnomocnika z urzędu nie dochodzi w ogóle do zrealizowania warunku przyczynienia się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, czyli nie mamy do czynienia z czynnością, która zmierza bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana - art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 615 z późn. zm.) w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. Podkreślić przy tym należy, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez adwokata A. S. złożona została do akt sprawy. Zatem, po sporządzeniu ich fotokopii, adwokat J. K. miała świadomość zakresu pomocy prawnej zrealizowanej już z urzędu. Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 250 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie postanowienia.