II SA/Lu 856/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jacek Czaja WSA Iwona Tchórzewska Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie otworu okiennego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] D. W. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych i czterdzieści groszy) podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

W dniu [...]. S. O. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z wnioskiem o likwidację okna wykonanego w ścianie budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] od strony działki nr ewid. [...] w K. przy ul. [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. opierając się na znajdującym się w aktach sprawy oświadczeniu J. W., złożonym podczas kontroli przeprowadzonej w dniu [...]., przyjął, że podział działki nr ewid.[...] na dwie działki - nr ewid. [...] i [...] został dokonany [...]. Na potwierdzenie tego J. W. okazała korespondencję z Sądem Powszechnym w P.. Poza tym organ przyjął, że przed podziałem działki przedmiotowe okno było wbudowane w ścianę znajdującą się w odległości od granicy działki zgodnej z przepisami prawa. Ponadto wyjaśnił, że w sprawie samowolnie rozbudowanego i nadbudowanego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w K. przy ul. [...] PINB w P. prowadził już w latach wcześniejszych postępowanie, które zostało zakończone. Ówczesna właścicielka działki sąsiedniej K. O. była stroną tego postępowania. Przedmiotowy wniosek nie wniósł nowych dowodów w tej sprawie i rozpatrując sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż w przedmiotowej sprawie brak było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego i postanowieniem z dnia [...]., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie. Powyższe postanowienie zostało postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] uchylone przez Inspektor Nadzoru Budowlanego i sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie rozpoznając sprawę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w dniu [...]. przeprowadził oględziny, podczas których ustalono, że stan przedmiotowego obiektu budowlanego od dnia kontroli przeprowadzonej w dniu [...]. nie uległ zmianie. J. W. podtrzymała swoje oświadczenie, że okno zostało wykonane ponad 35 lat temu, natomiast S. O. oświadczył, że okno zostało powiększone po 1990r. bez uzgodnień z sąsiadami i podtrzymał swoje żądanie dotyczące rozbiórki okna. Do akt sprawy dołączono również materiał dowodowy zgromadzony w powołanym wcześniej postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez PINB w P., znak: [...]: postanowienie z dnia [...]., którym nakazano dostarczenie ekspertyzy technicznej samowolnie rozbudowanego i nadbudowanego budynku mieszkalnego, zlokalizowanego na działce nr ewid [...] w K. , wykonaną ekspertyzę techniczną, decyzję z dnia [...]., którą nakazano doprowadzić w/w budynek do stanu zgodnego z przepisami i protokół z dnia [...]. potwierdzający wykonanie obowiązku. W przedłożonej ekspertyzie technicznej opiniodawca, co prawda szczegółowo zajmuje się częścią budynku poddaną rozbudowie i nadbudowie, jednakże zainwentaryzowany został zarys całego budynku, na którym wykazane jest również istniejące przedmiotowe okno. Wymiary okna odpowiadają w przybliżeniu tym, które pomierzono podczas kontroli w dniu [...]., co uprawdopodobnia ww. ustalenia. PINB w P. wydając decyzję nakazową w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem nie stwierdził naruszenia przepisów prawa w zakresie istnienia tego okna w ścianie usytuowanej w granicy działki. Potwierdza to fakt, że okno istniało wcześniej w prawidłowej odległości od granicy, a dopiero późniejszy podział działki doprowadził do niezgodności z przepisami. Wobec powyższego - w ocenie organu - w obecnym stanie faktycznym i prawnym, sprawa w świetle uregulowań Prawa budowlanego stała się bezprzedmiotowa, w związku z tym na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. umorzył postępowanie administracyjne przed organem nadzoru budowlanego I instancji w sprawie dotyczącej wykonana okna w ścianie budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] od strony działki nr ewid [...] w K. przy ul. [...]. Od tej decyzji odwołanie wniósł S. O.. Odwołujący wskazał, że przed zamontowaniem przedmiotowego okna, w tym samym miejscu znajdował się jedynie otwór w ścianie i nie służył jako okno. Dopiero w latach 90-tych ubiegłego stulecia J. W. powiększyła istniejący otwór i zamontowała okno. Zdaniem odwołującego okno powinno być zamurowane, gdyż znajduję się w ścianie usytuowanej w granicy działki, co w świetle obowiązujących przepisów jest niedopuszczalne. Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu powyższego odwołania decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu odwoławczego decyzja ta prawa nie narusza. Dodatkowo wskazał, że w 2007 r. dokonano podziału działki nr [...] na pięć odrębnych działek o nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Przed podziałem ściana budynku mieszkalnego, w której znajduje się przedmiotowy otwór okienny usytuowana była w odległości 15 m od granicy działki sąsiedniej (obecnie [...]). Poza tym organ I instancji prowadził już postępowanie w sprawie samowolnej rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego zlokalizowanego na działce [...]. Przedmiotowe okno o wymiarach 0,49x0,64m nie było przedmiotem ówczesnego postępowania, gdyż znajdowało się w części nie objętej samowolną rozbudową i nadbudową. Zostało jednak naniesione, jako istniejące, na inwentaryzacyjnym rysunku elewacji południowej. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że bez znaczenia jest czy okno zostało wykonane 35 lat temu, czy w latach 90-tych ubiegłego stulecia, gdyż zarówno przepisy rozporządzenia Ministra Administracji Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia [...] r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, dopuszczały sytuowanie ściany budynku z otworami okiennymi w odległości co najmniej 4m od granicy działki sąsiedniej. Wobec tego przedmiotowy otwór okienny został wykonany zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję S. O. wyjaśnił, że w trakcie rozstrzygania sprawy przez Inspektor Nadzoru Budowlanego, nie wzięto pod uwagę zaistniałego po 2007 r. stanu faktycznego (podział działki nr ewid.[...]). Do roku 2007 odległość ściany z zamontowanym w niej oknem spełniał wymagania zawarte w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dn. [...] r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, gdzie odległość otworu okiennego od pobliskiej działki wynosiła 15 m. Sytuacja uległa zmianie, gdy dokonano podziału działki, co de facto zmniejszyło dystans miedzy działkami nr ewid. [...] oraz [...] do odległości mniejszej niż 4.0 m. Dodatkowo podniósł, że w zaistniałej sytuacji nie może przeprowadzić planowanej rozbudowy domu z uwagi na odległość okna. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 967/05). W doktrynie przyjmuje się, że pojęcie bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, oznacza brak któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W. 2006, str. 489). Również w orzecznictwie przyjmuje się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego występuje wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie administracyjne staje się bezprzedmiotowe, jeżeli przestał istnieć stan faktyczny podlegający uregulowaniu przez organ administracji w oparciu o konkretny przepis, co jak wskazano wyżej miało miejsce w przedmiotowej sprawie (vide: wyroki NSA: z dnia 21 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1393/09; z dnia 31 stycznia 2006 r., sygn. akt l OSK 978/05; wyrok WSA w Opolu z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt II SA/Op 456/14- dostępne, jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem - orzeczenia.nsa.gov.pl). Skład orzekający w niniejszej sprawie, akceptując przytoczone wyżej poglądy doktryny oraz linię orzeczniczą stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania i umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności przedmiotowej wskazać należy, że przedmiotem obecnego postępowania jest jedynie okno wykonane w ścianie budynku zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] od strony działki nr ewid. [...] w K. przy ul. [...]. Poza tym trzeba podnieść, że [...] r. dokonano podziału działki nr [...] na pięć odrębnych działek o nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Przed podziałem ściana budynku mieszkalnego, w której znajduje się przedmiotowy otwór okienny usytuowana była w odległości 15 m od granicy działki sąsiedniej (obecnie [...]). Dodatkowo należy wskazać, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. prowadził już postępowanie kontrolne przy spornym budynku, w którym usytuowane jest okno. Przedmiotem tamtego postępowania było samowolnie rozbudowanie i nadbudowanie budynku mieszkalnego zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] r. nakazującą doprowadzić ww. budynek do stanu zgodnego z przepisami, poprzez zamurowanie otworu okiennego o wymiarach 0.86m x 1,06m zlokalizowanego na parterze budynku mieszkalnego od strony działki nr ewid. [...] i wykonanie w pomieszczeniach łazienki wentylacji wywiewnej. Z powyższego wynika, że sporne okno usytuowane od strony działki [...] nie było przedmiotem ówczesnego postępowania, gdyż znajdowało się w części nie objętej samowolną rozbudową i nadbudową. Zostało ono jednak uwzględnione na inwentaryzacyjnym rysunku elewacji południowej. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy sporne okno zostało uwzględnione w postępowaniu w 2010 r. i nie została zakwestionowana jego legalność, nie ma podstaw twierdzić, aby wcześniejszy podział działki wpłynął na jego "sytuację prawną". Poza tym – jak wynika bezspornie z akt sprawy – strona skarżąca była stroną postępowania w sprawie samowolnie prowadzonych robót budowanych w 2010 r. (decyzja PINB z dnia [...] r. została jej doręczona), tj. już po podziale działki i wówczas strona skarżąca nie podnosiła kwestii legalności okna usytuowanego od strony jej działki. Wobec tego brak jest podstaw prawnych do podejmowania działań ze strony organu nadzoru budowlanego, a w szczególności do wydania nakazu zamurowania otworu okiennego, czy też prowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 50 i art. 51 ustawy Prawo budowlane. Dodatkowo należy wskazać, że budowa takiego okna w latach 90-tych i wcześniej wymagała pozwolenia na budowę. Obecna właścicielka obiektu jednak takiego pozwolenia nie posiada, jednakże nie można jej przypisać działania w warunkach samowoli budowlanej. Jak wynika z akt sprawy żadna jednostka archiwalna nie posiada informacji na temat przedmiotowego budynku, a rejestry pozwoleń na budowę nie obejmują okresu lat dziewięćdziesiątych i wcześniejszych. Zatem fakt niedysponowania, w wyniku upływu czasu, przez następców prawnych inwestora i organ administracji architektoniczno-budowlanej dokumentacją, której przechowywanie do roku 1994 nie było obligatoryjne, nie może dowodzić ani samowoli budowlanej, ani niezgodności z prawem realizacji inwestycji. W tym stanie rzeczy za prawidłowe należało uznać stanowisko organów obu instancji uznające konieczność umorzenia, jako bezprzedmiotowego, postępowania w sprawie okna znajdującego się na nieruchomości nr ewid. [...] położonej przy ul. [...] w K. . W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W przedmiocie wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 ww. ustawy w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1805).