II SA/Lu 831/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 maja 2019 r. sprawy ze skargi [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] r., Nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz [...] Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezydent Miasta L. decyzją nr [...] z dnia [...] r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku B. .. z siedzibą w W., odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji budowlanej polegającej na budowie zespołu zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej z urządzeniami budowlanymi, na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w L.. Powyższa decyzja została skierowana do inwestora, a także do właścicieli i użytkowników wieczystych nieruchomości sąsiadujących z terenem inwestycji, uznanych za strony postępowania, w tym do H. Ł. – jako współwłaścicielki działki nr ewid. [...] w L.. Po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez B. .. z siedzibą w W., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją ostateczną z dnia [...] r. nr [...] (zaskarżoną w niniejszej sprawie) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Organ odwoławczy zaaprobował stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej, iż przedmiotowa inwestycja nie spełnia określonego w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1945 ze zm., dalej: "u.p.z.p.") warunku kontynuacji dotychczasowej funkcji zabudowy w obrębie terenu inwestycji. Decyzja organu odwoławczego została skierowana do tego samego kręgu stron, co decyzja organu pierwszej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję ostateczną złożyła B. .. z siedzibą w W.. W treści skargi Spółka zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:: 1) art. 7 k.p.a. poprzez opieszale przeprowadzone postępowanie wyjaśniające; 2) art. 7a k.p.a. w związku z nierozstrzygnięciem na korzyść strony wątpliwości co do sposobu zastosowania normy prawnej; 3) art. 8 k.p.a. w związku z przeprowadzeniem przez organ odwoławczy postępowania w sposób budzący wątpliwości co do jego bezstronności; 4) art. 77 k.p.a. poprzez nieuznanie bądź brak odniesienia się do argumentów podniesionych w odwołaniu; II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 ust. 1 up.z.p., poprzez nieuznanie faktycznej kontynuacji funkcji planowanej zabudowy z zabudową istniejącą w sąsiedztwie. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd może uwzględnić skargę z powodu innych uchybień niż te, które przytoczono w tym piśmie procesowym, jak również np. stwierdzić nieważność zaskarżonego aktu, mimo, że skarżący wnosił o jego uchylenie. Ponadto stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga zasługuje na uwzględnienie właśnie z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu, a dających podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. Wadliwość wydanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć organów obu instancji wynika z faktu, iż zostały one podjęte w postępowaniu, w którym przymiot strony przyznany został (m.in.) osobie nieżyjącej. Jak wynika z akt sprawy, do grona osób uznanych za strony przedmiotowego postępowania zarówno organ pierwszej, jak i organ drugiej instancji, zaliczyły H. Ł., przyjmując, że jest ona aktualną współwłaścicielką działki nr ewid. [...], sąsiadującej z działką nr ewid. [...], objętą wnioskiem skarżącej Spółki o ustalenie warunków zabudowy. Organy ustaliły przy tym adres zamieszkania H. Ł. jako: ul. [...], [...], czemu dano wyraz w wykazach stron zawartych w końcowych częściach decyzji organów oby instancji (w przypadku decyzji pierwszoinstancyjnej w wykazie stron odwołano się do załączonego do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów). W konsekwencji decyzje organów obu instancji zostały również wobec tej osoby skierowane. Co więcej, decyzja organu odwoławczego została przesłana na powyższy adres. W przypadku zaś decyzji pierwszoinstancyjnej organ w odniesieniu do stron postępowania innych niż inwestor zastosował tryb doręczenia poprzez obwieszczenie, powołując się w tym względzie na art. 49a k.p.a. Tymczasem w toku postępowania sądowego w niniejszej sprawie, w wyniku próby doręczenia H. Ł. odpisu skargi, do Sadu wpłynęło pismo wnuka H. Ł. – A. Ł., informujące, że H. Ł. zmarła w dniu [...] r. Sąd zwrócił się w tej sytuacji do Urzędu Stanu Cywilnego w L. z prośbą o nadesłanie skróconego odpisu aktu zgonu H. Ł., ostatnio zamieszkałe pod adresem: ul. [...], [...]. W odpowiedzi uzyskał żądany dokument (k. 61 akt sądowych), którego treść potwierdziła, że H. Ł. nie żyje od dnia [...] r., co oznacza, że zmarła jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prowadzenie postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy strona nie żyje, i wydanie w stosunku do niej decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 listopada 2001 r., sygn. akt I SA 2462/99 Lex nr 82653; z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004/3/33, Lex nr 83698; z dnia 11 marca 2008 r., sygn.. akt I OSK 1959/06, Lex nr 505429, czy też z dnia 30 września 2009 r., sygn.. akt I OSK 1429/08, Lex nr 595138). Powyższe stanowisko w pełni zasługuje na aprobatę. Należy bowiem zauważyć, że jeśli stroną postępowania jest osoba fizyczna, o jej prawach czy obowiązkach można orzec, jeśli ma zdolność prawną. Ta ostatnia na gruncie art. 8 k.c. pojawia się co do zasady wraz z urodzeniem oraz kończy się wraz ze śmiercią osoby. Przymiot strony, przysługujący osobie fizycznej wygasa zatem wraz z jej śmiercią, a to oznacza, że nie tylko nie można wszcząć postępowania ani wydać w stosunku do osoby zmarłej decyzji, ale także, że nie może ta decyzja, z powodu braku możliwości fizycznego jej doręczenia, wywołać odpowiednich skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1187/11, Lex nr 1260058). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie wśród osób, w stosunku do których skierowane zostały decyzje organów obu instancji, znalazła się osoba nieżyjąca, rozstrzygnięcia te uznać należy za obarczone wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. co czyni koniecznym stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że na ocenę o zaistnieniu w niniejszej sprawie powyższej wady nie ma wpływu to, czy organy wiedziały o śmierci wskazanej wyżej strony postępowania oraz, czy ich ewentualna niewiedza była zawiniona czy też nie (por. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11, Lex nr 1149167; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2406/10, Lex nr 1150790). Tym samym bez znaczenia dla stwierdzenia kwalifikowanej wadliwości kontrolowanych decyzji pozostaje okoliczność, że zaliczenie H. Ł. do kręgu stron postępowania wynikało z posłużenia się wypisem z rejestru gruntów z dnia [...] r. (k. 27 akt adm. I inst.)., w którym osoba ta nadal figurowała jako aktualna współwłaścicielka działki nr ewid. [...] w L.. Rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyższe ustalenia i określi właściwy, aktualny krąg stron postępowania, którym należy zapewnić w nim udział i do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia (w miejsce nieżyjącej H. Ł. ustali jej następców prawnych). Wobec konieczności wyeliminowania dotychczasowego błędu organów obu instancji w powyższym zakresie, za przedwczesne na obecnym etapie postępowania uznać natomiast należy merytoryczne badanie zasadności motywów zaskarżonych rozstrzygnięć. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania, zawarte w pkt II sentencji, znajduje natomiast uzasadnienie w dyspozycji art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że zasądzone koszty postę powania obejmują uiszczony wpis sądowy w wysokości [...] zł oraz opłatę skarbową w wysokości [...] zł od pełnomocnictwa udzielonego w niniejszej sprawie przez skarżącą Spółkę jej pracownikowi M. B..