II SA/Lu 808/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 10 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., znak: [...], w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu pierwotnego, - w zakresie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Spółdzielnia (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r., w przedmiocie nakazania doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu pierwotnego. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że brak wstrzymania może prowadzić do wykonania decyzji w trybie egzekucji administracyjnej, co spowoduje trudne do odwrócenia skutki z uwagi na treść decyzji i zakres robót do wykonania w celu doprowadzenia lokalu i schodów do niego do stanu pierwotnego. Wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę, z uwagi na konieczność poniesienia przez skarżącą kosztów robót niezbędnych do przywrócenia stanu poprzedniego, co mogłoby w konsekwencji doprowadzić do utraty przez skarżącą płynności finansowej i uniemożliwić zaspokojenie jej bieżących zobowiązań, biorąc pod uwagę fakt, że realizuje nową inwestycję mieszkaniową. Wykonanie decyzji, a następnie uwzględnienie skargi przez sąd powodowałoby konieczność odtworzenia elementów zlikwidowanych, co zwielokrotniłoby straty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy (art. 61 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. przykładowo postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. przykładowo postanowienie NSA z 1 grudnia 2015 r., II GZ 770/15). Przesłanki te należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. Sąd rozpoznając wniosek nie dokonuje oceny merytorycznej skargi, bowiem takie działanie sądu dokonywane w ramach posiedzenia niejawnego oznaczałoby niedopuszczalną ocenę legalności zaskarżonego aktu, jednak powinien uwzględniać wszystkie okoliczności, nawet nie podniesione we wniosku, o ile można je wyinterpretować na podstawie obowiązujących przepisów prawa oraz akt sprawy (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2016 r., I OZ 38/16). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności, które przemawiają za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja nakazuje skarżącej doprowadzenie spornego lokalu oraz schodów do niego prowadzących do stanu pierwotnego, sprzed wykonania robót budowlanych związanych z zamierzoną zmianą sposobu użytkowania pomieszczenia magazynowego znajdującego się w budynku na samodzielny lokal usługowy. Niewątpliwie wykonanie nałożonego na skarżącą obowiązku wykonania prac polegających na odwróceniu skutków wykonanych robót budowlanych będzie wymagać poniesienia względnie dużych nakładów, tak finansowych, jak i nakładów pracy. Nieracjonalne jest generowanie nakładów finansowych czy nakładów pracy, jeśli w wyniku rozstrzygnięcia sprawy co do meritum przez sąd, nakłady te mogą okazać się daremne. Z tego względu w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, że rozbiórka ze swej istoty wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. przykładowo postanowienia NSA: z 28 kwietnia 2005r., II OZ 276/05; z 7 maja 2010 r., II OZ 396/10, z 16 lipca 2010 r., II OSK 752/10). Podobnie w ocenie Sądu należy oceniać skutki wykonania decyzji nakazującej wykonanie prac zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego w lokalu i budynku, w którym się znajduje. W ocenie Sądu gołosłowne, a nawet przesadzone są argumenty skarżącej, że koszty wykonania prac nakazanych zaskarżoną decyzją byłyby tak duże, że zachwiałyby jej płynnością finansową. Tym niemniej jednak, w tego typu przypadkach przepisy prawa nie przewidują mechanizmu względnie szybkiego cofnięcia skutków wykonania decyzji administracyjnej po jej uchyleniu przez sąd, jak przykładowo mechanizm zwrotu nadpłaty podatku w prawie podatkowym. W efekcie wykonanie zaskarżonej decyzji przed merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy przez sąd nie leżałoby również w interesie publicznym, bowiem wyegzekwowanie zwrotu skarżącej ewentualnych kosztów wykonania uchylonego obowiązku mogłoby generować kolejne spory prawne, tym razem natury odszkodowawczej. Należy przy tym podkreślić, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zapewnia skarżącej jedynie tymczasową ochronę ich praw, gdyż w myśl art. 61 § 6 p.p.s.a. rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę lub uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.