II SA/Lu 660/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżąca na druk PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnoletnią córką, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych i utrzymuje się z renty rodzinnej córki w kwocie [...]złotych netto. Skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha i czterech budynków gospodarczych oraz samochodu osobowego. Na koszty utrzymania koniecznego skarżącej składają się wydatki na spłatę kredytu hipotecznego – [...] złotych miesięcznie, kredytu konsolidacyjnego – [...] złotych miesięcznie, koszty zużycia energii elektrycznej – [...] złotych, wody – [...] złotych, koszty użytkowania telefonu – [...] złotych, wywóz nieczystości – [...] złotych a w sezonie grzewczym koszt zakupu węgla i drewna na opał – [...] złotych na sezon. Skarżąca posiada oszczędności w kwocie [...]złotych, powstałe w wyniku otrzymania odszkodowania po zmarłym mężu. Oszczędności skarżąca przeznacza na spłatę jednego z zaciągniętych kredytów. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania nie mają osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia (por. postanowienie NSA z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11 – Lex nr 786724) bądź osoby posiadające dochody, które nie są w stanie pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I SA/Lu 152/10 – Lex nr 784353). Ustalenie wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym wymaga natomiast porównania aktualnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów, które musi ponieść w toku postępowania, przy uwzględnieniu wysokości stałych kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jego rodziny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazał, aby był osobą ubogą, nie mającą środków do życia bądź, aby jej dochody nie pozwalały pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. Skarżąca jest bowiem właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, czterech budynków w tym domu o powierzchni [...] m2 oraz posiada oszczędności w kwocie [...]złotych. Nie można też przyjąć, aby zobowiązanie jej do ponoszenia kosztów sądowych niniejszego postępowania oraz kosztów ustanowienia adwokata z wyboru spowodować mogło uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego dla niej i jej córki. Koszty sądowe w niniejszej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego [...] złotych oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego [...] złotych każdorazowo nie przekroczą kwoty [...]złotych. Natomiast koszt ustanowienia adwokata z wyboru w niniejszej sprawie, ze względu na jej przedmiot zaskarżenia wynosi 480 złotych (§14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.). Porównanie wysokości tych kosztów postepowania do wysokości posiadanych przez skarżącą oszczędności wskazuje, że skarżąca ma możliwość ich poniesienia bez narażenia siebie i córki na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Przy czym przyznania skarżącej prawa pomocy nie uzasadnia to, że oszczędności przeznaczone są na spłatę jednego z kredytów. Przede wszystkim należy podkreślić, że zobowiązania prywatnoprawne jakimi są kredyty, czy pożyczki nie mają pierwszeństwa zaspokajania przez należnościami publicznoprawnymi, do których zalicza się opłaty sądowe (wpisy sądowe i opłaty kancelaryjne). Ponadto należy zauważyć, że przyznanie skarżącej prawa pomocy, aby mogła spłacić kredyt chroniłoby, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącej kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych bądź majątku ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ [...] – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Nie taki jest zaś cel przyznawania prawa pomocy. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.