II SA/Lu 551/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia 1 lipca 2022 r., Nr SKO.II.41/782/ŚR/2022 w przedmiocie rozłożenia na raty należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta Chełm z dnia 4 maja 2022 r., Znak: MOPR.WŚ.ZŚRA.0432.u.r.-69/2022.

Decyzją z dnia 9 lipca 2021r. Prezydent Miasta C. na wniosek B. J. rozłożył na 48 rat spłatę należność w łącznej kwocie [...]zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Raty ustalone zostały w kwocie po [...] zł miesięcznie (47 rat) i 1 rata w kwocie [...]zł, z terminem płatności do 30-go każdego miesiąca poczynając od lipca 2021 r. z zastrzeżeniem, iż decyzja zostanie uchylona w przypadku niedopełnienia przez stronę warunku uiszczenia rat w wyznaczonym terminie. Ponieważ wspomniane kwoty nie były uiszczane z zgodnie z terminami wskazanymi w decyzji organ na podstawie art. 162 § 2 kpa zgodnie z którym uchyla się decyzję, jeżeli została wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie, decyzją z dnia 4 maja 2022 r. uchylił decyzję z dnia 9 lipca 2021 r. W odwołaniu od decyzji B. J. stwierdził, że ustalone raty są niewspółmierne do jego możliwości finansowych i zarobkowych. Organ wyliczył dochód miesięczny na podstawie informacji przekazanych przez OPS w S. . W związku z opieką nad matką otrzymuje świadczenie pielęgnacyjne, które w całości przeznacza na opiekę nad matką. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i całkowicie zrezygnował z pracy zarobkowej. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Odnosząc się do argumentacji strony o niewspółmierności rat w stosunku do jego możliwości finansowych Kolegium zaznaczyło, że decyzją z dnia 14 marca 2022 r. Prezydent Miasta C. odmówił obniżenia wysokości rat. Decyzję skarżący odebrał w dniu 16 marca 2022 r. i nie wniósł od niej odwołania. Również organ odwoławczy wskazał, że podstawą uchylenia decyzji było nie wywiązanie się odwołującego do warunków decyzji rozkładającej na raty zadłużenie alimentacyjne i nie spłacanie rat w terminie określonym w rozstrzygnięciu organu I instancji. Organ wyjaśnił, że do dnia wydania zaskarżonej decyzji na poczet zaległości z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wpłynęła łączna kwota [...]zł (w tym: należność główna [...] zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie [...] zł). Zatem na dzień 4 maja 2022 r. do zwrotu pozostaje kwota [...]zł (w tym: należność główna [...] zł oraz odsetki ustawowe za opóźnienie [...] zł). Należność z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wynosi [...] zł. Także Kolegium podało, że zgodnie z art. 162 § 2 kpa organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. J. przekonywał, że ustalając decyzją z dnia 9 lipca 2021r. raty w wysokości po [...] zł miesięcznie nie przeanalizował jego sytuacji zdrowotnej i materialnej. Tymczasem kwota ta w chwili obecnej jest niemożliwa do spłacenia. Zwracał się już o jej zmniejszenie, ale bez rezultatu. Obecnie pobiera zasiłek pielęgnacyjny z tytułu opieki nad matką i nie może podjąć zatrudnienia. Całą kwota zasiłku przeznacza na opiekę. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim zauważyć należy, że skarga nie zawiera argumentacji dotyczącej stanowiska Kolegium przedstawionego w zaskarżonej decyzji. W istocie rzeczy skarżący ponownie już, co robił także w postępowaniu administracyjnym, zgłosił zastrzeżenia co do wysokości ustalonych rat spłaty przedmiotowych należności ustalonych w decyzji Prezydenta Miasta C. w decyzji z 9 lipca 2021r. Motywacja skargi jawi się jako nietrafiona tym bardziej, że jak wskazało już Kolegium decyzją z dnia 14 marca 2022r. właśnie po rozpoznaniu wniosku skarżącego, Prezydent Miasta C. odmówił ich obniżenia. Z decyzji wynika jasno, że rozważono wówczas jego sytuację zdrowotną, i rodzinną, uwzględniono uzyskiwane dochody i wydatki, wskazano na posiadanie gospodarstwa rolnego i uznano, że dochody pozwalają na regulowanie rat zadłużenia bez uszczerbku dla niezbędnych potrzeb rodziny. Decyzję skarżący odebrał w dniu 16 marca 2022 r., nie poddał jej natomiast kontroli instancyjnej. Nie oznacza to natomiast, że sąd z tego tylko względu nie może zaskarżonej decyzji poddać ocenie. Przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2022r. poz. 329 ) jasno bowiem stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. ( I OPS 10/09 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) wyjaśniono, że niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Sąd nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, przytoczonymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Sąd może więc uwzględnić skargę z powodów innych uchybień niż te, które przytoczono w skardze, jak również stwierdzić np. nieważność zaskarżonego aktu, mimo, że skarżący wnosił o jego uchylenie. W rozpoznawanej sprawie mimo, że skarżący w ogóle takiego zarzutu nie podnosił, istota sprawy sprowadza się do zastosowania art. 162 § 2 kpa według którego organ administracji publicznej, o którym mowa w § 1, uchyli decyzję, jeżeli została ona wydana z zastrzeżeniem dopełnienia określonych czynności, a strona nie dopełniła tych czynności w wyznaczonym terminie. Organ I instancji przekonywał, a za nim także Kolegium, że w tej sprawie sytuacja powyższa wiąże się z brakiem spłaty przez skarżącego rat należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz z wypłaconej zaliczki alimentacyjnej ustalonych w decyzji z 9 lipca 2021r. Z tym jednak nie można się zgodzić. Z pewnością nieopłacenie przez zobowiązanego w ustalonym terminie rat należności skutkuje tym, że ich niezapłacona kwota staje się wymagalna. W konsekwencji z mocy prawa przestaje obowiązywać również zgoda organu na rozłożenie należności na raty. W orzecznictwie zwraca się uwagę, że zastrzeżenie w decyzji administracyjnej obowiązku dopełnienia określonych czynności, o czym mowa w art. 162 § 2 kpa określa się jako rodzaj zlecenia. W wyroku z dnia 8 grudnia 2021r. ( I OSK 41/19 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że klauzula zlecenia jest klauzulą dodatkową, która jest wprowadzana do treści decyzji na podstawie przepisów szczególnych. Zlecenie jest w rzeczywistości nałożeniem dodatkowych obowiązków na adresata aktu, które wiążą się czy też są warunkiem uprawnienia przyznanego w rozstrzygnięciu decyzji. Te dodatkowe obowiązki mogą polegać na spowodowaniu pewnego zdarzenia, wywołaniu określonego skutku lub podjęciu określonych działań albo powstrzymaniu się przed pewnymi działaniami. NSA wskazał, że w doktrynie i orzecznictwie ponadto przyjmuje się, iż realizacja obowiązków określonych w zleceniu powinna nastąpić równocześnie z realizacją uprawnień lub nawet dopiero po realizacji uprawnień wynikających z decyzji. Podkreśla się przy tym, że związanie zlecenia z decyzją następuje na innych zasadach niż w przypadku warunku pozostającego w ścisłym związku z treścią i prawnym bytem decyzji. Zdaniem Sądu decyzją o której mowa w art. 162 § 2 kpa nie jest decyzja rozkładająca na raty należność pieniężną z zastrzeżeniem dopełnienia zapłaty rat w określonej wysokości i terminie. Obowiązek zapłaty należności w określonej wysokości i w ustalonych terminach wynika bowiem z istoty decyzji ratalnej, nie stanowi natomiast jej klauzuli dodatkowej. Z każdej decyzji ratalnej wynika prawo, a zarazem i obowiązek terminowego regulowania rat określonych co do wysokości decyzją ratalną. Wobec powyższego za zbędne należało uznać zastrzeżenie dokonane przez organ wydający decyzję rozkładającą należność na raty. Z powyższych względów należy stwierdzić, że obowiązek uregulowania zobowiązania ratalnego w odpowiedniej kwocie i wysokości nie stanowi dopełnienia określonych czynności, o których mowa w tym przepisie ( tak też NSA w wyroku z dnia 29 maja 2015r. II GSK 699/14 i uchwale z 24 września 2001 r. OPS 6/01 (ONSA 2001, Nr 1, poz. 7 ). Brak spłaty należności pieniężnej w kwotach i terminach określonych przedmiotową decyzją, nie dawał podstawy do zastosowania art. 162 § 2 kpa również dlatego, że skutkiem niedopełnienia tych czynności stała się możliwość ich realizacji w trybie egzekucji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U z 2022r. poz. 329 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta C..