II SA/Lu 493/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Kinga Kościejewska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 października 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza K. z dnia [...] r., nr [...].

Sygn. akt II SA/Lu [...] Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. Burmistrz K. D. odmówił przyznania K. K. świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla synów M. K., K. K. i M. K.. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że na podstawie przedłożonego protokołu z rozprawy o sygn. akt III RC [...] przed Sądem Rejonowym w P. oraz zaświadczeń od komornika nie jest w stanie ustalić w jakiej wysokości na poszczególne dzieci przyznane są świadczenia. Ponadto organ wskazał, że protokół dotyczy zaspokojenia potrzeb rodziny, co nie jest jednoznaczne z alimentami na dzieci. W efekcie nie został spełniony wymóg z art. 15 ust.4 pkt.3 lit. b ) ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ wskazał również, że w zaświadczeniu Komornika brak jest wskazań w jakiej wysokości i na jakie dziecko toczona jest egzekucja. Po rozpoznaniu odwołania K. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzję organu I instancji otrzymało w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 2 pkt 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ilekroć jest mowa w ustawie o bezskuteczności egzekucji oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: braku podstawy prawnej do podjęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Jednocześnie stosownie do treści art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b) ustawy do wniosku należy dołączyć odpowiednio: zaświadczenia łub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczenia, w tym m.in. odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem. Wprawdzie do akt został złożony protokół ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] listopada 2015 r., (sygn. akt III RC [...]), zgodnie z którą pozwany D. K. zobowiązał się pod rygorem egzekucji sądowej do łożenia na potrzeby rodziny kwot po [...] zł miesięcznie płatnych do rąk powódki K. K. do dnia 10-tego każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w razie uchybienia terminu płatności którejkolwiek z rat poczynając od grudnia 2015 r., jednak w ocenie Kolegium nie spełnia on przesłanki wskazanej w art. 15 ust. 4 pkt 3 lit. b) ustawy o pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. K. stwierdziła, że mimo zawarcia ugody przed Sądem Rejonowym w P. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] lutego 2015 r. sygn. Akt IIIRC [...] na mocy której jej mąż D. K. zobowiązał się do łożenia na potrzeby rodziny [...] zł miesięcznie, to od lipca 2017 r. z zobowiązania tego nie wywiązuje się w całości, na potwierdzenie czego przedstawiła zaświadczenie komornika. Zaznaczyła, że toczy się sprawa o rozwód i o alimenty, a kolejny termin rozprawy to [...] września 2018 r. Zgodnie z jej działaniami zaspokojenie potrzeb rodziny ma charakter roszczenia alimentacyjnego. Ponadto rodzina spełnia kryterium dochodowe, uważa zatem, że spełnia przesłanki do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoją argumentację i wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo stwierdziło, że pomimo spełniania przez skarżącą kryterium dochodowego uzasadniającego przyznanie wnioskowanych świadczeń, należy mieć na uwadze okoliczność, że zawarta pomiędzy małżonkami ugoda nie odnosi się wyłącznie do świadczeń ponoszonych na rzecz małoletnich dzieci, ale również uwzględnia ogólne potrzeby rodziny, w skład której wchodzi również skarżąca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przekonanie Kolegium o braku podstaw do przyznania skarżącej świadczeń alimentacyjnych jest chybione. Słusznie uważa oczywiście organ odwoławczy, że jednym z dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia, a który należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie alimentów zgodnie z art. 15 ust.4 pkt.3 lit. b) ustawy z dnia [...] września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz. U z 2018r. poz. 554 ) jest odpis podlegającego wykonaniu orzeczenia sądu zasądzającego alimenty, odpis postanowienia sądu o zabezpieczeniu powództwa o alimenty, odpis protokołu zawierającego treść ugody sądowej lub ugody zawartej przed mediatorem. Jednak nie można zgodzić się z wnioskami organu, według którego złożony przez skarżącą protokół ugody zawartej przez Sądem Rejonowym w P. [...] listopada 2015r. w której D. K. zobowiązał się do łożenia na potrzeby rodziny kwoty [...]złotych miesięcznie do rąk skarżącej do dnia 10 każdego miesiąca, nie może zostać uznany za dokument, o jakim mowa w powołanym przepisie z tego tylko względu, że nie odnosi się do wyłącznie do świadczeń ponoszonych na rzecz małoletnich dzieci, ale uwzględnia ogólne potrzeby rodziny, także skarżącej. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa ugoda swoją podstawę ma w art. 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. W wyroku z dnia [...] stycznia 2011r. ( III UK [...] ) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wprawdzie wynikającego z art. 27 k.r.o. obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny nie należy utożsamiać z obowiązkiem alimentacyjnym sensu stricto, gdyż są to instytucje odrębne i odmienne, a obowiązek z art. 27 k.r.o. można traktować jako quasi alimentacyjny to dominuje pogląd, iż funkcja i cel obydwu tych instytucji są takie same, zaś orzeczenie obowiązku z art. 27 k.r.o. prowadzi do potwierdzenia alimentacyjnego zobowiązania małżonków do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, obejmującego także powinność przyczyniania się do utrzymania współmałżonka. Sąd podkreślił, że obowiązek alimentacyjny jest podtrzymywany także po rozwodzie, z tym, że art. 60 k.r.o. uzależnia go od spełnienia dodatkowych przesłanek oraz w sposób szczególny normuje jego zakres i czas trwania ( także wyrok SN z dnia 18 grudnia 2014r. III UK 54/14 ). Uzasadnione jest zatem przekonanie, że wbrew stanowisku organów przedmiotowa ugoda stanowi tytuł wykonawczy, uprawniający do uzyskania świadczenia zgodnie z art. 2 pkt.11 w związku z art. 15 ust.4 pkt.3 lit. b) ustawy. Odmiennego zapatrywania nie sposób uzasadniać tym, że w ugodzie wskazano jedynie ogólną kwotę, jaką mąż skarżącej zgodził się łożyć na utrzymanie rodziny bez wskazania konkretnych osób uprawnionych oraz kwot przyznanych na danego uprawnionego, co oznacza możliwość korzystania z nich także przez skarżącą. Jest bowiem oczywiste, że potrzeby rodziny stanowią, oprócz utrzymania i wychowania dzieci, potrzeby z istoty swej wspólne, jak również indywidualne potrzeby małżonków. Mogą one być zaliczone do kategorii potrzeb rodziny, gdy zaspokojenie ich jest w danych okolicznościach usprawiedliwione interesem rodziny i odpowiada zasadom współżycia społecznego, a przede wszystkim zasadzie jednakowej stopy życiowej wszystkich członków rodziny. Podkreślił to również Sąd Najwyższy wskazując, że potrzeb dzieci w praktyce nie da się oddzielić od potrzeb tego z rodziców, przy którym dzieci pozostały (uchwała SN z dnia 16 grudnia 1987 r., III CZP 91/86 ). Zgodnie natomiast z art. 11 pkt 1 ustawy przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego i ich wysokości, w razie ustalenia łącznej kwoty alimentów dla kilku osób uprawnionych za kwotę alimentów przysługujących jednej osobie uważa się część łącznej kwoty proporcjonalną do liczby osób uprawnionych, dla których ustalono alimenty. Możliwe jest zatem przyznanie świadczenia także wtedy, gdy z tytułu wykonawczego nie wynika konkretnie kwota przyznana dla danego uprawnionego, przy zastosowaniu art. 10 ust.1 ustawy z którego wynika, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie wyższej niż [...] zł. Ponownie rozpoznając sprawę organy względnią powyższe stanowisko. Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2018r. poz. 1302 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza K. D..