II SA/Lu 421/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Protokolant Referent Justyna Kłosowska-Pietrynko po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2022 r. sprawy ze skargi J. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 30 marca 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1175/21/22 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Burmistrz Miasta Łuków decyzją z dnia 22 listopada 2021r. odmówił przyznania J. A. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji lub niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem, M. Ł.. W uzasadnieniu organ podał, że skarżąca nie spełnia warunku o jakim jest mowa w art. 17 ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą jest związek przyczynowo-skutkowy między rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem. Wyjaśnił, że w okresie od września 2014r. do września 2015r. była zarejestrowana w PUP jako bezrobotna z prawem do zasiłku , potem nie była już nigdzie zatrudniona. Według organu nie został spełniony także warunek opisany w art. 17 ust. 1b ustawy, którą jest powstanie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Z orzeczenia wynika, że od 2016r. jest całkowicie niezdolny do pracy na stałe, a od 2019r. jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. W 2016r, kiedy stwierdzono u jej ojca całkowitą niezdolność do pracy miał już ukończone 60 lat. Za przeszkodę do przyznania świadczenia organ uznał także niespełnienie przesłanki o której wspomina art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy, którą jest pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim i nielegitymowanie się przez współmałżonka orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ wyjaśnił, że ojciec skarżącej pozostaje w związku małżeńskim, a jego żona nie takiego przeczenia nie posiada. Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej decyzję utrzymało w mocy. Organ odwoławczy nie podzielił wprawdzie stanowiska Burmistrza co do nie spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, uznał jednak, podobnie jak i organ pierwszej instancji, że przeszkodą do przyznania świadczenia jest przesłanka o jakiej mowa w art. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. w sprawie K 38/13, który wszedł w życie 23 października 2014r., że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Na tle tego wyroku w orzecznictwie podziel się pogląd, według którego w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium, jako uniemożliwiającego uzyskanie tego świadczenia. Obowiązkiem organu było zatem rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o treść normy zawartej w art. 17 ustawy oświadczeniach rodzinnych, z pominięciem zastrzeżenia z art. 17 ust. 1b tej ustawy, dotyczącego okresu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. W konsekwencji organ I instancji nie mógł odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, czyli z powodu powstania niepełnosprawności M. Ł. po ukończeniu wieku wskazanego w powołanym przepisie. Zdaniem Kolegium trafnie natomiast zinterpretowano przesłankę o jakim mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powołując się na orzecznictwo Kolegium wywiodło, że stosownie do tego przepisu uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Z materiału dowodowego wynika, że żona niepełnosprawnego w stopniu znacznym M. Ł. , E. Ł. (ur. [...].04.1960r.), nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ani orzeczeniem o innym stopniu niepełnosprawności. Kolegium nie zgodziło się tezą, że za uzyskaniem świadczenia przemawia stan zdrowia matki strony, nie pozwalający na opiekowanie się mężem. Jest po operacji kręgosłupa, w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] września 2021r. stwierdzono natomiast, że nie jest zdolna do opieki nad chorym mężem. Kolegium, również powołując się na orzecznictwo, przekonywało, że skoro dowodem na wykazanie, że zobowiązany do opieki w pierwszej kolejności małżonek osoby wymagającej opieki nie jest w stanie sprawować opieki jest tylko i wyłącznie orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności okoliczności w zakresie oceny możliwości sprawowania opieki przez tego małżonka oraz faktycznego sprawowania tej opieki przez dziecko osoby wymagającej opieki, tracą na znaczeniu. Niezależnie od powyższego Kolegium stwierdziło, że problemy zdrowotne E. Ł. mogą utrudniać wykonywanie czynności związanych z wysiłkiem fizycznym, takich, jak np. pomoc mężowi w przemieszczaniu się lub w kąpieli, jednak nie oznacza to, że w ogóle nie jest w stanie pomóc mężowi w codziennych czynnościach lub zaopiekować się nim w sytuacjach gdy potrzebuje on opieki skoro przez część doby pozostaje sama z mężem bez opieki córki, która mieszka na innej ulicy, a więc nie jest w stanie natychmiast pomóc ojcu, np. dojść do łazienki, czy wymienić pieluchomajtki, gdy akurat tego potrzebuje. Z materiału dowodowego nie wynika, aby E. Ł. była osobą leżącą i stan jej zdrowia nie pozwalał na pomoc mężowi w przygotowaniu mu ubrań i ubraniu się, w nakremowaniu ciała, zmierzeniu ciśnienia, podaniu leków (raz dziennie lub dwa razy w razie potrzeby). Z materiału dowodowego nie wynika też, aby sam M. Ł. nie był w stanie wymienić sobie pieluchomajtek, ubrać się, zmierzyć ciśnienie i przyjąć leki. Wręcz przeciwnie - z wyjaśnień samej skarżącej na piśmie złożonym do organu I instancji wynika, że ojciec jest w stanie wykonać samodzielnie takie czynności, jak ubieranie się, mycie, jedzenie, z tym, że "czasami, jeżeli nie ma innego wyjścia i wszystko jest przyszykowane". Kolegium zwróciło uwagę, że nie kwestionuje pomocy udzielonej ojcu w codziennym funkcjonowaniu, jednakże jest to opieka uzupełniająca opiekę sprawowaną przez matkę i zakres tej opieki nie jest przeszkodą w podjęciu przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Do czynności związanych ściśle z opieką nad osobą niepełnosprawną można bowiem zaliczyć pomoc ojcu w przemieszczaniu się jednakże, skoro strona nie mieszka z ojcem to oznacza to, że nie jest to z jej strony pomoc niezbędna. Do czynności związanych ściśle z opieką nad osoba niepełnosprawną można zaliczyć pomoc w czynnościach higienicznych i w ubieraniu się, jednakże czynności te wykonuje się zwykle dwa razy dziennie, a więc czynności te, podobnie jak przygotowanie leków lub zmierzenie ciśnienie można wykonać przed lub po pracy. Po pracy można też pomóc ojcu w wykonaniu ćwiczeń, masaży czy też np. przygotować posiłek na następny dzień. Natomiast takie czynności, jak zakupy, w tym wykupienie leków, załatwianie spraw urzędowych, ścielenie łóżka, wymiana pościeli nie są czynnościami ściśle związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną. Są to czynności składające się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego, które nie wymagają całodobowej dyspozycyjności, gdyż są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane również przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Kolegium podzielił zatem stanowisko organu I instancji, że zakres oraz rozmiar opieki sprawowanej nad niepełnosprawnym ojcem, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym wykonywaniem zatrudnienia, a zatem nie zachodzi bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką (art. 17 ust. 1 ustawy). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. A. zarzuciła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego rażącą obrazę art. 17 ust 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez współmałżonkę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W konsekwencji wniosła o uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji Burmistrza Miasta Łuków z dnia 22 listopada 2021 r. Przekonywała, że art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. Nie można zatem pominąć treści jego art. 132, zgodnie z którym: obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. W tym kontekście wybranie przez ustawodawcę z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji wyłącznie osób spokrewnionych w pierwszym stopniu i umożliwienie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego innym osobom zobowiązanym do alimentacji wyłącznie w sytuacji, gdy rodzice nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu narusza konstytucyjną zasadę równości, sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a także godzi w konstytucyjne nakazy ochrony i opieki nad rodziną (art. 18 Konstytucji RP). Odnosząc się natomiast do zakresu sprawowanej opieki skarżąca wskazała, że nie musi być to opieką całodobowa. Wskazując na orzecznictwo podała, że warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka. Istotą opieki, o której mowa wart. 17 ust. 1 ustawy jest więc nie tylko jej stałość i ciągłość, ale także zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą jest sprawowana; zapewnienie jej egzystencji, której bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Przede wszystkim nie sposób przyjąć, że skoro pomoc (opieka) świadczona matce nie jest wykonywana przez całą dobę (a jedynie we wskazanych godzinach), to tym samym nie można mówić o opiece "stałej i długoterminowej" w rozumieniu wspomnianego przepisu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trafnie jest oczywiście stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwestionujące przyjęcie przez organ pierwszej instancji jako podstawy odmowy przyznania skarżącej żądanego świadczenia art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych ( Dz. U z 2022r. poz.615 ), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia albo w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przytoczony przepis – jak słusznie zauważono w zaskarżonej decyzji - był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, uznał go za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność powstała odpowiednio po ukończeniu 18. oraz 25. roku życia, to skutkiem tego orzeczenia winno być pomijanie przez organy administracji przy rozpoznawaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne tej części omawianego przepisu, którą Trybunał uznał za niezgodną z Ustawą Zasadniczą. Tak określona interpretacja skutków wejścia w życia powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie budzi obecnie większych wątpliwości ( tak NSA w wyrokach z dnia 18 listopada 2015 r. I OSK 1668/14, 6 lipca 2016 r. I OSK 223/16 czy 2 sierpnia 2016 r. I OSK 923/16 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Podzielić należy zatem stanowisko organu odwoławczego, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy został przez organ pierwszej instancji wadliwie zastosowany jako podstawa odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało to jednak większego znaczenia, trafnie bowiem organ wywiódł wystąpienie w sprawie przesłanki negatywnej o jakiej mowa w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. "a" ustawy, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W wyroku z dnia 11 sierpnia 2020r. ( I OSK 599/20 opubl. w CBOSA i powołane tam orzecznictwo ), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w świetle tego unormowania nie powinno budzić wątpliwości, że pozostawanie podopiecznego w związku małżeńskim, gdy małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wyklucza - co do zasady - z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego krewnych zobowiązanych do świadczenia alimentacyjnego w dalszej kolejności po małżonku. Ustawodawca. wyraźnie wskazał bowiem, że zobowiązanym do opieki nad małżonkiem w pierwszej kolejności jest jego współmałżonek, chyba że sam jest niepełnosprawny w stopniu znacznym. Według NSA zobowiązanie współmałżonka do sprawowania takiej opieki jest konsekwencją istnienia w sferze prawnej związku małżeńskiego, jako szczególnej więzi charakteryzującej się nie tylko elementami emocjonalnymi, ale także elementami natury prawnej. Z przepisu art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika bowiem, że małżonkowie mają w małżeństwie równe nie tylko prawa, ale także obowiązki, a ponadto, są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Dopóki zatem istnieje związek małżeński, osoby w nim pozostające poddane są przedstawionym wyżej rygorom prawnym właśnie ze względu na istnienie między nimi prawnej więzi małżeństwa. Rygory te nie są bowiem wynikiem jedynie woli małżonków, lecz ich źródłem jest wola ustawodawcy, która stanowi dla obojga małżonków podstawę zgłaszania roszczeń w sferze opiekuńczej. Sąd zwrócił uwag, że ustawodawca uznał za konieczne, aby ocena czy osoba uprawniona w pierwszej kolejności nie jest w stanie wypełnić we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego z uwagi na stan zdrowia rozstrzygana była orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Ani organ ani Sąd nie mają bowiem wiadomości specjalnych, które pozwoliłyby w pełni wyważyć, czy stan zdrowia danej osoby zobowiązanej do alimentacji rzeczywiście uniemożliwia sprawowanie opieki. Rygoryzm spornego przepisu, którego brzmienie jest jednoznaczne w swej treści, odpowiada celom ustawy. W związku z powyższym ograniczenie ustawowego prawa do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 ustawy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim wyłącznie do sytuacji, w której współmałżonek takiej osoby legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności stanowi wyjątek, którego nie można poddawać rozszerzającej wykładni, skoro wyjątek ten wynika z nadania przez ustawodawcę szczególnego charakteru istniejącym między małżonkami relacjom i więzom prawnym. Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego dla krewnych podopiecznego przysługuje zatem dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, przez co nie jest możliwe wypełnianie przez niego ustawowego obowiązku alimentacyjnego w sposób właściwy dla okoliczności faktycznych sprawy. Podkreślić przy tym należy, że realizacja tego obowiązku może przybrać formę świadczeń osobistych, sprawowania opieki lub też może mieć wymiar finansowy, sfinansowania osoby, która w miejsce małżonka (i w ramach jego obowiązku alimentacyjnego) będzie sprawować opiekę nad niepełnosprawnym współmałżonkiem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego taka wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych nie jest sprzeczna z wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP zasadą równości wobec prawa. Zasady tej nie można rozumieć jako nakaz identycznego traktowania wszystkich osób, zobligowanych do alimentacji. Więź istniejąca pomiędzy małżonkami ma bowiem zupełnie inny wymiar od powiązań rodzinnych występujących pomiędzy krewnymi. W niniejszym przypadku nie można też mówić o naruszeniu art. 18 Konstytucji RP, który stanowi ogólną ramę zobowiązującą państwo do zapewnienia rodzinie pomocy i ochrony nie konkretyzując warunków jej przyznania i pozostawiając tym samym ustawodawcy określenie form i przesłanek jej świadczenia. Okoliczność wprowadzenia przez ustawodawcę określonej kolejności dla członków rodziny w prawie do ubiegania się przez nich o przyznanie świadczenia socjalnego, nie oznacza bowiem, że państwo nie wywiązuje się z obowiązku ochrony związku małżeńskiego, macierzyństwa i rodzicielstwa ( tak też NSA w wyrokach z 20 listopada 2020r. I OSK 1304/20 i 24 lutego 2021r. I OSK 2391/20 i 23 luty 2022r. I OSK 1015/21 i podane tam orzecznictwo opubl. w CBOSA ). W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że ojciec skarżącej pozostaje w związku z małżeńskim, a jego żona E. Ł. nie dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. co potwierdziła skarżąca w kwestionariuszu złożonym 18 listopada 2021r. Dopóki zatem nie wykaże, że jej matka legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, nawet brak realnego niewypełniania obowiązków małżeńskich pomiędzy tymi osobami, co wynika z zaświadczenia lekarskiego z 30 września 2021r. w którym stwierdzono, że po operacji kręgosłupa nie jest zdolna do opieki nad chorym mężem, nie stanowi wystarczającej podstawy do wyłączenia stosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy. Powyższą ocenę podziela także sąd rozpatrujący sprawę. Powyższe stanowisko, jakkolwiek dominujące, nie jest jednak jedyne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 marca 2022r. ( I OSK 1232/21 i podane tam orzecznictwo opubl. w CBOSA ) wskazał na istniejącą w orzecznictwie odmienną interpretację wspomnianego przepisu polegającą na stosowaniu wykładni rozszerzającej w odniesieniu do przyczyn, które uzasadniają sprawowanie opieki przez innych krewnych osoby niepełnosprawnej pozostającej w związku małżeńskim, gdy jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W takiej sytuacji, sądy dopuszczały możliwość "przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie zobowiązanej do alimentacji niepełnosprawnego w związku ze sprawowaniem nad nią opieki, nawet jeśli niepełnosprawny pozostaje w związku małżeńskim z osobą nieposiadającą orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale tylko wówczas, gdy drugi małżonek – nielegitymujący się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności – nie może tej opieki sprawować z przyczyn obiektywnych, niezależnych od niego i od jego woli. Ujawniona rozbieżności w skłoniła Rzecznika Praw Obywatelskich do skierowania do Naczelnego Sądu pytania prawnego mającego na celu uzyskanie odpowiedzi na pytanie "Czy podstawę do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, przez osoby wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.) stanowi wyłącznie legitymowanie się przez rodziców osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a ustawy), współmałżonka osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności czy też dopuszczalne jest przyznanie, osobom wskazanym w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnowania z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji w sytuacjach, gdy rodzice osoby wymagającej opieki, osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki (art. 17 ust. 1a ustawy), współmałżonek osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy) nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale z przyczyn obiektywnych nie mogą sprawować realnie i efektywnie opieki nad osobą wymagającą wsparcia?". W dacie rozstrzygania skargi Naczelny Sąd Administracyjny co do pytania rzecznika Praw Obywatelskich nie zajął jeszcze stanowiska. Z tych powodów na podstawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2029r. poz. 2325 ) skargę należało oddalić.