II SA/Lu 410/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. na decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 24 marca 2026 r., nr 406/26, znak: AB.6740.78.2026.MK6 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. zwrócić M. K. kwotę 500 (pięćset) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, którą wypłacić z sum budżetowych Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Starosta Lubelski decyzją nr 406/26 z dnia 24 marca 2026 r. (znak: AB.6740.78.2026.MK6), zatwierdził projekt zagospodarowania terenu i projekt architektoniczno-budowlany oraz udzielił M. W. i D. W. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego dwulokalowego na działce nr ewid.[...] w miejscowości J. K., gmina [...]. Odwołania od powyższej decyzji wniosły: M. K., K. T. i I. K.. Po rozpatrzeniu odwołań, Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 5 maja 2026 r., znak: IF-V.7840.3.11.2026.KT-2, umorzył postępowanie odwoławcze. Pismem z dnia 1 czerwca 2026 r. M. K. (dalej jako: skarżąca) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie, wskazując w jej treści jako przedmiot zaskarżenia: "decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 24.03.2026, znak: AB.6740.78.2026.MK6, która utrzymano w mocy decyzją z up. Wojewody Lubelskiego zastępca dyrektora wydziału infrastruktury A. C. IF-V.7840.3.11.2026.KT-2". Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 czerwca 2026 r. skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi - poprzez jednoznaczne wskazanie przedmiotu skargi, tj. oświadczenie, czy przedmiotem skargi jest decyzja Starosty Lubelskiego z dnia 24 marca 2026 r., nr 406/26, czy decyzja Wojewody Lubelskiego z dnia 5 maja 2026 r., znak: IF-V.7840.3.11.2026.KT-2. W wykonaniu wezwania skarżąca złożyła pismo z dnia 9 lipca 2026 r., w którym oświadczyła, że przedmiotem skargi jest decyzja Starosty Lubelskiego dnia 24 marca 2026 r. nr 406/26, znak: AB.6740.78.2026.MK6 (k. 21). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 146 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) warunkiem dopuszczalności skargi jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 p.p.s.a., przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). Rozwinięciem tej zasady jest art. 127 § 1 i § 2 k.p.a., zgodnie z którym od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, natomiast właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Podkreślić należy, że samo wniesienie środka zaskarżenia nie jest równoznaczne z realizacją warunku, o którym mowa w art. 52 § 2 p.p.s.a. O spełnieniu tego warunku można bowiem mówić dopiero po rozpoznaniu wniesionego środka zaskarżenia przez organ administracji publicznej wyższego stopnia (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 9 marca 2004 r., sygn. akt I SA 2813/03; postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 10 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 65/19). Sąd administracyjny nie jest natomiast uprawniony do oceny zgodności z prawem orzeczenia organu I instancji bez jednoczesnej kontroli orzeczenia organu II instancji, wydanego wskutek rozpoznania właściwego środka zaskarżenia. W każdym więc przypadku, gdy stronie przysługuje prawo wniesienia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia) od orzeczenia organu I instancji do organu odwoławczego, kontrola sądowa orzeczenia wydanego przez organ w pierwszej instancji jest dopuszczalna tylko łącznie z kontrolą orzeczenia wydanego postępowaniu drugoinstancyjnym, a więc tylko wówczas, gdy przedmiotem skargi do sądu administracyjnego jest owe orzeczenie ostateczne drugoinstancyjne. Przy tym objęcie kontrolą sądu rozstrzygnięcia organu I instancji przy rozpoznawaniu skargi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego możliwe jest jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie drugoinstancyjne ma charakter merytoryczny (rozstrzyga o istocie sprawy). W przypadku zaś, gdy w wyniku rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji organ odwoławczy umarza postępowanie odwoławcze uznając, że odwołanie pochodzi od osoby niebędącej stroną w sprawie, kontrola sądowa dotyczyć może wyłącznie prawidłowości oceny interesu prawnego odwołującego się dokonanej w zaskarżonej decyzji organu II instancji. W przypadku stwierdzenia, że organ II instancji bezzasadnie uznał, że odwołanie pochodzi od osoby niebędącej stroną, Sąd uchyla wyłącznie zaskarżoną decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego, a sprawa powraca do organu odwoławczego celem merytorycznego rozpatrzenia odwołania, zgodnie z zasadą dwuinstnacyjności. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności występujących w rozpoznawanej sprawie przypomnieć należy, że skarżąca, wykonując wezwanie Sądu do sprecyzowania przedmiotu zaskarżenia, w sposób jednoznaczny wskazała, że wniosła skargę na decyzję Starosty Lubelskiego z dnia 24 marca 2026 r., a więc decyzję wydaną w pierwszej instancji postępowania administracyjnego, od której służyło odwołanie do organu wyższego stopnia, tj. Wojewody Lubelskiego. Wprawdzie skarżąca wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, jednak po rozpatrzeniu jej odwołania (a także odwołań dwóch innych osób) Wojewoda Lubelski decyzją z dnia 5 maja 2026 r. umorzył postępowanie odwoławcze. W tej sytuacji, wnosząc skargę na ww. decyzję organu I instancji, skarżąca nie spełniała warunku określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a., albowiem uprzednio złożone przez nią odwołanie od tej decyzji nie zostało merytorycznie rozpatrzone. Ubocznie należy dodać, że skarżąca nie mogłaby się skutecznie domagać kontroli legalności ww. decyzji Starosty Lubelskiego również, gdyby jako przedmiot skargi wskazała decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 5 maja 2026 r. Wprawdzie w przypadku tak określonego przedmiotu zaskarżenia skarga byłaby dopuszczalna, jednak zainicjowana nią kontrola sądowa musiałaby się ograniczać do weryfikacji stanowiska organu odwoławczego, wedle którego skarżąca nie jest stroną w sprawie, natomiast nie mogłaby objąć merytorycznej oceny poprawności decyzji organu I instancji. Reasumując stwierdzić należy, że skarga - jako wniesiona na decyzję organu I instancji - podlega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W związku z odrzuceniem skargi należy jednocześnie zwrócić skarżącej uiszczony wpis sądowy w wysokości 500 złotych, zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono, jak w sentencji postanowienia.