II SA/Lu 378/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędziowie WSA Jacek Czaja WSA Anna Ostrowska Protokolant Referent Martyna Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] maja 2026 r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., znak: [...].

Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS decyzją z 4 maja 2026 r. po rozpatrzeniu odwołania A. B. utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 20 kwietnia 2026r. o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. na córkę M. B.. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że powodem odmowy przyznania świadczenia było to, że skarżąca nie spełnia warunku aktywności zawodowej określonej w art. 2 pkt 1a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576, dalej jako "u.p.p.w.d."). Organ odwoławczy przytoczył i omówił regulacje prawne dotyczące zasad i trybu przyznawania świadczenia wychowawczego. Stosownie do art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. ca ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje m. in. cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203) lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy, o ile posiadają numer PESEL ze statusem UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274, z późn. zm.), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ust. 2a ww. ustawy prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. c-f, za dany miesiąc, jeżeli były aktywne zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc. Warunek ten nie dotyczy osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze lub otrzymujących świadczenie wychowawcze na dziecko będące obywatelem polskim lub posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub znajdujące się pod opieką opiekuna wskazanego przez władze kraju pochodzenia. Według art. 2 pkt 1a lit. a-h znowelizowanej ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci aktywność zawodowa oznacza podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-5a, 7 i 7b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r. poz. 199 i 252). Po rozpatrzeniu wniosku, ZUS decyzją z 20 kwietnia 2026 r. odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego z powodu posiadania tytułu ubezpieczeń, który nie uprawnia do świadczenia. Skarżąca w dniu 22 kwietnia 2026 r. wniosła odwołanie od wymienionej decyzji do Prezesa ZUS. W odwołaniu podniosła, że sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i z tego tytułu pobiera świadczenie pielęgnacyjne. Na mocy przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 6 ust. 2a ustawy), organ wypłacający świadczenie opiekuńcze (MOPR) opłaca za nią obowiązkowe składki na ubezpieczenie. W trakcie przeprowadzonego postępowania organ odwoławczy potwierdził tę okoliczność. Stwierdził jednak, że tytuł ten nie został wymieniony w definicji aktywności określonej w art. 7 pkt 2 ustawy. Uznał zatem, że podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10 (świadczeniobiorca, za którego jednostka organizacyjna pomocy społecznej, wójt, burmistrz lub prezydent miasta ma obowiązek opłacać składki) wychodzi poza katalog aktywności zawodowej w rozumieniu cytowanej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. B. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając ich wydanie z naruszeniem: 1. art. 2 pkt 1a u.p.p.w.d. poprzez jego błędną i rygorystyczną wykładnię językową, polegającą na uznaniu, że podleganie ubezpieczeniom z tytułu art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie stanowi wypełnienia przesłanki aktywności zawodowej; 2. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i ocenienie materiału dowodowego, polegające na zignorowaniu faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego z niepełnosprawnym ojcem oraz charakteru pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego, które w polskim systemie prawnym stanowi ekwiwalent zatrudnienia; 3. art. 18 i art. 71 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, poprzez wydanie decyzji uderzającej w dobro rodziny i dyskryminującej opiekuna osoby niepełnosprawnej, który realizuje ważne zadania opiekuńcze aprobowane przez Państwo. W uzasadnieniu podniosła, że jest obywatelką [...] posiadającą numer PESEL ze statusem UKR oraz legalnie przebywa wraz z dzieckiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dziecko uczęszcza do szkoły w Polsce, co nie było kwestionowane przez organ. Pobiera świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem O. Z.. Z tego tytułu — zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych — podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a składki są opłacane przez Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Z.. ZUS nie zakwestionował faktu podlegania przez nią obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Odmowa została oparta wyłącznie na twierdzeniu, że tytuł ubezpieczenia wynikający z art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie został literalnie wymieniony w katalogu określonym w art. 2 pkt 1a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W jej ocenie organ dokonał jednak nadmiernie formalistycznej i zawężającej wykładni przepisów, całkowicie pomijając ich cel oraz funkcję społeczną. Celem wprowadzenia przesłanki aktywności zawodowej było wyeliminowanie sytuacji, w których świadczenia 800+ pobierają osoby całkowicie nieuczestniczące w polskim systemie zabezpieczenia społecznego. Skarżąca natomiast pozostaje objęta obowiązkowym systemem ubezpieczeń społecznych, posiada aktywny tytuł ubezpieczeniowy i odprowadzane są za nią składki emerytalne oraz rentowe. Brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej przez nią wynika bezpośrednio z obowiązku sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną oraz konstrukcji świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianej przez ustawodawcę. Państwo z jednej strony nakłada obowiązek rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, a z drugiej poprzez nadmiernie restrykcyjną interpretację — pozbawia takie osoby prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci. Prowadzi to do nierównego traktowania osób znajdujących się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej, zwłaszcza wobec osób przebywających na urlopach wychowawczych lub pobierających określone świadczenia z systemu zabezpieczenia społecznego, które zostały uznane za spełniające przesłankę aktywności zawodowej. Interpretacja zastosowana przez organ narusza także konstytucyjną zasadę ochrony rodziny oraz zasadę sprawiedliwości społecznej. W ocenie skarżącej wykładnia przepisów powinna uwzględniać nie wyłącznie literalne brzmienie regulacji, lecz również ich cel oraz funkcję ochronną wobec rodzin wychowujących dzieci i osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi. W niniejszej sprawie organ ograniczył się wyłącznie do wykładni literalnej, pomijając całkowicie zasadę proporcjonalności oraz obowiązek pogłębionej analizy sytuacji strony. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. skutkuje jego uchyleniem. W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W świetle art. 4 ust. 1 (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576, dalej jako "u.p.p.w.d.") celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Służy ono zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które sprawują nad nim opiekę, m. in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Oprócz obywateli polskich przysługuje także cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 106 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2025 r. poz. 223, 389, 619, 621 i 1794 oraz z 2026 r. poz. 203) lub przepisów wydanych na podstawie art. 107 ust. 1 tej ustawy, o ile posiadają numer PESEL ze statusem UKR, o którym mowa w art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r. poz. 274, z późn. zm.), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...) (art. 1 ust. 2 ca) u.p.p.w.d.). Z treści art. 1 ust. 2a tej ustawy wynika, że prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2 pkt 2 lit. c-f, za dany miesiąc, jeżeli były aktywne zawodowo na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w miesiącu poprzedzającym ten miesiąc. Warunek ten nie dotyczy osób ubiegających się o świadczenie wychowawcze lub otrzymujących świadczenie wychowawcze na dziecko będące obywatelem polskim lub posiadające orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o umiarkowanym bądź znacznym stopniu niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913, 1301, 1665 i 1746 oraz z 2026 r. poz. 26), lub znajdujące się pod opieką opiekuna wskazanego przez władze kraju pochodzenia. W art. 2 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wymienione zostały sytuacje uznawane za aktywność zawodową (art. 2 ust. 1a), wśród których wskazano "podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1 – 5a, 7 i 7b ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2026 r., poz. 199 i 252) (...)" (lit. a) oraz "podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16, 16a, 24a, 25, 28c i 37 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (lit. f w/w przepisu) Z art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika z kolei, że zasady podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym osób rezygnujących z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania bezpośredniej, osobistej opieki nad długotrwale lub ciężko chorym członkiem rodziny oraz wspólnie niezamieszkującymi matką, ojcem lub rodzeństwem, za które ośrodek pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - centrum usług społecznych, opłaca składkę, regulują przepisy o pomocy społecznej (ust. 2). Za osobę pobierającą świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składkę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (...) - przez okres niezbędny do uzyskania okresu ubezpieczenia (składkowego i nieskładkowego) odpowiednio 20-letniego przez kobietę i 25-letniego przez mężczyznę (ust. 2a).. Aktywność zawodowa to zasadniczo warunek przyznania świadczenia wychowawczego. Przepis art. 2 ust. 1a u.p.p.w.d. określa sytuacje, które uznaje za aktywność zawodową. Organy obu instancji oparły uzasadnienie swoich rozstrzygnięć na zawężającej literalnej interpretacji art. 2 pkt 1a u.p.p.w.d., dochodząc do wniosku, że skarżąca nie spełnia warunku aktywności zawodowej, a zatem nie jest uprawniona do pobierania świadczenia wychowawczego. Powyższe stanowisko, w ocenie Sądu, nie uwzględnia jednak istotnych aspektów wynikających z wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów u.p.p.w.d., a związanych przede wszystkim z ogólną zasadą opisaną w art. 4 ust. 1 tej ustawy, tj. tego, że świadczenia gwarantowane przepisami u.p.p.w.d. służą przede wszystkim zapewnieniu ogólnie pojmowanemu dobru dziecka. Należy podkreślić, że o ile świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem rzeczywiście sprawują. W tej sytuacji, poszukując bardziej skutecznej ochrony interesów dzieci, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka, mając na względzie, że ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 91 ust. 1 Konstytucji RP) Zgodnie z art. 8 Konstytucji RP ustawa zasadnicza jest najwyższym prawem w Rzeczypospolitej Polskiej (ust. 1). Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej (ust. 2). Przedstawiciele doktryny podkreślają, że "powyższą normę konstytucyjną należy rozumieć w ten sposób, że (...) podstawą prawną wydania aktu stosowania prawa (w szczególności wyroku sądu) może być norma konstytucyjna bez potrzeby wydania ustawy, bez "pośredniczącej" roli ustawy w realizacji konstytucji (...)" (K. Działocha (w:) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Tom I, wyd. II, red. L. Garlicki, M. Zubik, Warszawa 2016, art. 8, LEX). Jak stanowi art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Zgodnie natomiast z art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526), we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Z art. 27 Konwencji o Prawach Dziecka wynika, że Państwa-Strony uznają prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu (ust. 1). Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia niezbędnych do rozwoju dziecka (ust. 2). Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań (ust. 3). Podkreślenia wymaga, że przepisy te, jako pochodzące z ratyfikowanej i należycie ogłoszonej umowy międzynarodowej, stanowią część krajowego porządku prawnego i są bezpośrednio stosowane (art. 91 ust. 1 Konstytucji) (zob. wyrok NSA z 4 marca 2020 r., sygn. I OSK 2140/18, wyroki WSA w Poznaniu z 2 listopada 2021 r., II SA/Po 127/21 , WSA w Krakowie z 25 stycznia 2023 r., sygn. III SA/Kr 1532/22, WSA w Bydgoszczy z 4 maja 2023 r., sygn. II SA/Bd 1/23, z 21 listopada 2023 r. sygn. II SA/Bd 984/23, WSA w Gorzowie Wlkp. z 7 września 2022 r., sygn. II SA/Go 269/22, CBOSA). Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu, osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka (również obcokrajowiec przebywający legalnie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej), ma prawo skutecznego domagania się od państwa pomocy w sprawowaniu opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania (por. wyroki WSA w Łodzi z 17 marca 2023 r., II SA/Łd 1083/22, WSA w Krakowie z 8 lipca 2021 r., III SA/Kr 175/21, WSA w Warszawie z 3 września 2014 r., VIII SA/Wa 421/14 - CBOSA). W sprawie niniejszej bezsporna jest okoliczność, że skarżąca nie jest aktywna zawodowo z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Z tego tytułu przyznane ma świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest osobom, które rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Państwo polskie, na mocy art. 6 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przejęło na siebie obowiązek opłacania składek emerytalnych i rentowych za takie osoby. W związku z tym – co skarżąca podniosła w skardze – jej nieobecność na rynku pracy nie wynika z bierności czy unikania zatrudnienia, lecz z konieczności codziennej, stałej opieki nad chorym ojcem, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Świadczenie to skarżąca uzyskała pod rządem poprzednio obowiązujących przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Natomiast z dniem 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429, z późn. zm.). Powołana ustawa zmieniła zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Z uzasadnienia projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (druk X.1685 – k.9, pkt f) wynika, że "za osobę aktywną zawodowo będzie się uznawało osobę (...) podlegającą obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 16, 16a, 24a, 25, 28c i 37 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146, z późn. zm.). Do tej kategorii zaliczamy osoby pobierające (...) świadczenie wspierające". W ocenie Sądu odmienne traktowanie osób pobierających to świadczenie i osób pobierających świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji ubiegania się przez te osoby o przyznanie świadczenia na dziecko nie znajduje prawnego uzasadnienia. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonych decyzji przepisy art.72 ust.1 zdanie pierwsze Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 i art. 27 ust. 1-3 Konwencji o Prawach Dziecka i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie powyższych przepisów. Ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego, na podstawie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dla osoby otrzymującej świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związaną z tym rezygnacją z zatrudnienia (lub niepodejmowaniem zatrudnienia) godzą przede wszystkim w interes dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie tego uprawnienia wprost z uregulowań Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Organ natomiast dokonał wyłącznie ścisłej wykładni językowej art. 2 pkt 1 a u.p.p.w.d., pomijając wykładnię systemową i celowościową. Nowelizacja ustawy z 2026 r. miała na celu wykluczenie ze świadczenia osób niezwiązanych z polskim systemem gospodarczym i społecznym. Tymczasem skarżąca podlega systemowi ubezpieczeń społecznych w Polsce w sposób ciągły i obowiązkowy; dziecko realizuje obowiązek szkolny w polskiej placówce oświatowej, co spełnia dyspozycję art. 1 ust. 2d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci; wykluczenie legalnie przebywających w Polsce opiekunów osób niepełnosprawnych z dostępu do świadczeń na dzieci stoi w sprzeczności z konstytucyjną zasadą ochrony rodziny (art. 18 Konstytucji RP) oraz prawem rodzin w trudnej sytuacji materialnej do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Skarga zasługiwała zatem na uwzględnienie. W sprawie naruszono art. 4 ust.1 i 2 pkt 1 u.p.p.w.d. poprzez jego błędną wykładnię w świetle wyżej przytoczonych przepisów Konstytucji i Konwencji o Prawach Dziecka. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni zaprezentowaną przez Sąd rozszerzającą i prokonstytucyjną wykładnię art. 4 ust.1 i 2 pkt 1 u.p.p.w.d., wyda rozstrzygnięcie w przedmiocie świadczenia wychowawczego odpowiadające prawu i uzasadni je zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., uwzględniając obowiązującą w procedurze administracyjnej zasadę przekonywania (art.11 k.p.a.) oraz zasadę zaufania (art.8 k.p.a.). Ubocznie podnieść należy, że w sprawie niniejszej nie miał zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (powołany w uzasadnieniu decyzji), gdyż dotyczy on duchownych. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.