II SA/Lu 375/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Maciej Gapski Sędzia WSA Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2026 r. sprawy ze skargi A. Z. na uchwałę Rady Gminy w B. z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z dnia [...] września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień, w części obejmującej działkę oznaczoną w ewidencji gruntów Gminy B. jako działka numer [...], obręb W., gmina B.; II. zasądza od Gminy B. na rzecz A. Z. kwotę [...](trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

A. Z. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na uchwałę Nr XXIX/196/05 Rady Gminy w B. z dnia [...] września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy B. terenów leśnych i zalesień (dalej także jako: uchwała, miejscowy plan) w zakresie obejmującym działkę nr [...] oznaczoną na rysunku planu symbolami AH65ZL (las) oraz AH64RL (zalesienia), położonej w miejscowości W., gmina B.. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały w części obejmującej działkę nr [...] i o zwrot kosztów postępowania, zarzucając uchwale w zaskarżonej części: 1) naruszenie art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, tj. naruszenie zasady demokratycznego państwa prawa, proporcjonalności i ochrony własności oraz zasady określoności prawa, jak również art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) w zw. z art. 3 u.p.z.p. poprzez naruszenie prawa własności prowadzące do niemożności racjonalnego zagospodarowania nieruchomości; 2) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 1 i 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dnia 27 marca 2003 r. (Dz.U. z 2023 poz. 977, dalej: u.p.z.p.) powodując ukształtowanie terenu, które nie tworzy harmonijnej całości i nie odpowiada wymaganiom ładu przestrzennego, nie uwzględnia uwarunkowań społeczno-gospodarczych i funkcjonalnych, ingerując tym samym w prawo własności wnioskodawcy, 3) sprzeczność z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B. (uchwała nr IX/62/99 z dnia 7 lipca 1999 r.), 4) naruszenie art. 16 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez sporządzenie rysunków planu na zwykłej mapie ewidencyjnej nie zawierającej budynków i budowli, a nie na mapie zasadniczej dla poszczególnych miejscowości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Podkreślił, że skarżący nie ma interesu w zaskarżeniu uchwały, ponieważ działkę nr [...] nabył dopiero w październiku 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty Sąd podzielił. Zgodnie z art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Legitymacja do wniesienia skargi na uchwałę podjętą w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przysługuje nie temu, kto ma w tym interes prawny, ale temu, czyj interes prawny został naruszony skarżonym aktem. Dla skutecznego wniesienia skargi konieczne jest wykazanie przez stronę, że właśnie wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały został naruszony jej konkretny interes prawny przez ograniczenie lub pozbawienie uprawnień wynikających z przysługującego mu prawa. Innymi słowy, należy wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanej uchwały doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego, wpływające negatywnie na sytuację prawną skarżącego. Naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia kwestionowanym aktem musi mieć charakter konkretny i aktualny, a ponadto musi być naruszeniem zindywidualizowanym, wymierzonym w realne i zdatne do wskazania dobra prawne, z których korzysta sam skarżący; powinno być tego rodzaju, aby można było stwierdzić, że bezpośrednio pozbawia skarżącego przysługujących mu praw albo ogranicza go w sposobach czynienia użytku z dotychczas przysługującego uprawnienia. Źródłem naruszenia interesu prawnego może być jedynie bezpośrednie oddziaływanie przepisu planu miejscowego, w szczególności zmiana przeznaczenia działki skarżącego, wprowadzenie określonych ograniczeń w jego zagospodarowaniu, nakazów lub zakazów. W sprawie tak rozumiany interes prawny skarżącego do wniesienia skargi na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie budzi wątpliwości, bowiem jest on właścicielem nieruchomości objętej planem, przy czym ustalenia planu negatywnie oddziałują na sferę interesów właścicielskich skarżącego (wykluczają możność zabudowy działki nr [...]). Wbrew stanowisku organu, nie ma normy prawnej, która wyłączałaby legitymację do zaskarżenia uchwały w sprawie planu podmiotu, który nabył prawo do działki już po wejściu w życie planu czy zmian w planie. Nie wyklucza zatem legitymacji skargowej skarżącego fakt, że nabył on działkę nr [...] dopiero w 2025 r. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów skargi, należy wskazać, że postanowienia zaskarżonej uchwały były już przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawach, w których zapadły wyroki stwierdzające nieważność postanowień uchwały co do konkretnych działek (m. in. sprawy o sygn. akt II SA/Lu 947/24 oraz II SA/Lu 709/25). Ma to istotne znaczenie w kwestii oceny zasadności zarzutu naruszenia art. 16 ust. 1 u.p.z.p. w związku z art. 2 pkt. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne poprzez sporządzenie rysunków planu na zwykłej mapie ewidencyjnej nie zawierającej budynków i budowli, a nie na mapie zasadniczej dla poszczególnych miejscowości. Należy wyjaśnić, że ta kwestia była wcześniej poddana kontroli tutejszego Sądu, który w prawomocnym wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 1187/17 nie stwierdził istotnego naruszenia prawa w tym zakresie. Ocena wyrażona we wcześniejszych prawomocnych wyrokach Sądu wiąże Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę i nie może być przedmiotem ponownej oceny (zob. także wyrok WSA w Lublinie z 5 czerwca 2025 r., II SA/Lu 947/24). Wbrew zarzutowi skargi uchwała w zaskarżonej części nie narusza ustaleń studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B. (uchwała nr IX/62/99 z dnia 7 lipca 1999 r.), ponieważ działka skarżącego położona jest według studium na obszarze rekreacyjno-wypoczynkowym, obejmującym, według pkt 5.2. studium – m.in. lasy i wody otwarte. Zasadny jest natomiast zarzut nadużycia władztwa planistycznego gminy poprzez brak przekonującego uzasadnienia dla przyjętych dla działki nr [...] ograniczeń wykonywania prawa własności. Zgodnie z planem działka nr [...] to obszar z przeznaczeniem podstawowym – lasy oraz zalesienia. Dla tego obszaru obowiązują ogólne zasady zagospodarowania terenów m. in. zakazuje się lokalizowania wszelkich budynków, z wyjątkiem bezpośrednio związanych z gospodarką leśną. Niewątpliwie przeznaczenie działki skarżącego pod las i zalesienia istotnie ogranicza jego prawa jako właściciela, w szczególności wykluczając jej zabudowę. Działka w poprzednim planie z 1992 r. znajdowała się w strefie rolniczo-osadniczej z możliwością zabudowy mieszkaniowej i letniskowej (obszar SRO). Doszło zatem do zmiany przeznaczenia terenu. Plan miejscowy może ingerować w sferę własności nieruchomości, kształtując sposób wykonywania tego prawa, musi jednak stanowić wyraz właściwego wyważenia kolidujących wartości, poprzez wykazanie, że przyjęte rozwiązania są uzasadnione interesem publicznym i nie ingerują ponad niezbędną konieczność w sferę prawną jednostki. Tym samym ingerencja w prawo własności powinna zostać należycie i wyczerpująco uzasadniona. Organ powinien w sposób rzetelny umotywować zarówno przyczyny, jak i zasadność przyjmowanych rozwiązań dotyczących zmiany przeznaczenia terenów objętych planem miejscowym. W niniejszej sprawie zaskarżona uchwała takiego uzasadnienia nie zawiera. Nie sposób bowiem uznać, że adekwatnym uzasadnieniem jest stwierdzenie, że "w ramach Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich [...] uruchomiono działania dotyczące zalesienia gruntów rolnych". Wskazano cele tego planu rozwoju, czyli m. in. zwiększenie obszarów leśnych przez zalesianie użytków rolnych o niskiej przydatności dla rolnictwa, utrzymanie i wzmacnianie ekologicznej stabilności obszarów leśnych poprzez zmniejszenie fragmentacji kompleksów leśnych i tworzenie korytarzy ekologicznych, zwiększenie udziału lasów w globalnym bilansie energetycznym. Brak miejscowego planu stanowił "poważne utrudnienie" w pozyskiwaniu funduszy pomocowych przez rolników. Z uzasadnienia wprost wynika, że u podstaw uchwalenia planu legło umożliwienie właścicielom ubiegania się o dofinansowanie, podkreślono, że uchwała pozytywnie wpłynie na budżety rolników. Uchwalenie miejscowego planu i daleko idące ograniczenie w nim prawa zagospodarowana terenu nie może zostać umotywowane jedynie możliwością uzyskania wsparcia finansowego ze środków europejskich lub z budżetu państwa. Przyjmując nawet, że miejscowy plan zmierza do realizacji celów wskazanego w nim Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich, to uzasadnienie to nie pozwala na ustalenie potrzeb i zasadności przeznaczenia tej konkretnej działki na szczególny sposób zagospodarowania, tj. jako las albo obszar pod zalesienie, zwłaszcza w sytuacji, gdy w bezpośrednim sąsiedztwie działki istnieje zabudowa mieszkalna i gospodarcza. Zaskarżony plan nie zawiera uzasadnienia, którego treść wyjaśnia motywy wprowadzonych rozwiązań, dalece ograniczających prawo własności działki nr [...]. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona uchwała, wprowadzając ograniczenia w realizacji przysługującego skarżącemu prawa własności (prawa zabudowy), podjęta została z nienależytym wyważeniem zasad wynikających z przepisów art. 1 ust. 3 i art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. i wynikającej z art. 31 ust 3 Konstytucji zasady proporcjonalności, a w konsekwencji z nadmierną ingerencją w chronione konstytucyjnie prawo własności (art. 64 ust. 3). Stanowi to istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego (art. 28 u.p.z.p.), co skutkowało stwierdzeniem nieważności zaskarżonej uchwały w części (tekstowej i graficznej) dotyczącej działki skarżącego stosownie do art. 147 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów postepowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 300 zł, zostało wydane na podstawie art. 200 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.