II SA/Lu 285/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Sędzia WSA Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] marca 2026 r., znak sprawy: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uchyla zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. (WZON) decyzją z [...] grudnia 2025 r. nr decyzji: [...], znak sprawy: [...] ustalił J. K. (strona, skarżąca) poziom potrzeby wsparcia na okres do 31 lipca 2027 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że została ona odebrana przez N. K. w dniu 16 stycznia 2026 r. Następnie skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się z zapadłym rozstrzygnięciem. Na kopercie zawierającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy widnieje pieczęć urzędu pocztowego, na której oznaczono datę – 02.02.2026 r. Wobec powyższego, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L., postanowieniem z 26 marca 2026 r. (w sprawie nr decyzji: [...]/2025/1, znak sprawy: [...]), działając na podstawie art. 6b? ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 913) oraz art. 134 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691, "k.p.a."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Organ wskazał, że wydana decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia zawierała pouczenie o sposobie i terminie zaskarżenia, została doręczona stronie w dniu 16 stycznia 2026 r. Termin do skutecznego zaskarżenia decyzji upłynął w dniu 30 stycznia 2026 r. Natomiast skarżąca złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w dniu 2 lutego 2026 r. (data stempla pocztowego). Zgodnie z art. 129 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji doręczonej stronie w dniu 16 stycznia 2026 r. upłynął w dniu 30 stycznia 2026 r. Zatem, skoro wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wskazanego dnia nie został złożony, termin nie został dochowany. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżąca wskazała, że w dniach 15 stycznia 2026 r. do 17 stycznia 2026 r. przebywała na leczeniu szpitalnym. Decyzji nie odebrała osobiście, strona nie wiedziała kto ją odebrał. O decyzji skarżąca dowiedziała się w dniu 2 lutego 2026 r. i tego samego dnia złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca zwróciła w szczególności uwagę na nie wyjaśnione okoliczności doręczenia decyzji. Organ nie wyjaśnił komu decyzję doręczono i czy było ono skuteczne. Strona uważa, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy było przez nią niezawinione. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa. W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd stwierdza, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę wydania ww. decyzji WZON stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm.). Zgodnie z art. 6bł ust. 1 tej ustawy, decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia wydaje wojewódzki zespół na wniosek osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2, albo na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 6b ust. 1 i 2, dotyczący osoby, o której mowa w art. 4b ust. 2. Stosownie do art. 6b? ust. 1 ustawy, w decyzji, o której mowa w art. 6bł ust. 1, ustala się poziom potrzeby wsparcia, o którym mowa w art. 4b ust. 3. Natomiast na mocy art. 6b? ust. 5 powołanej ustawy, od decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do wojewódzkiego zespołu składany w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Przepis art. 66 ust. 1 i ust. 2 omawianej ustawy przewiduje, że w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego ("k.p.a."), Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Z art. 127 § 3 k.p.a. wynika, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie zaś z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie (a zatem też i wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Przepis ten statuuje ustawowy i zawity termin, którego zachowanie jest niezbędne, by wniesiony wniosek o ponownie rozpatrzenie sprawy mógł zostać uznany za proceduralnie dopuszczalny tj. aby organ odwoławczy mógł przejść do fazy merytorycznej analizy wniesionego środka zaskarżenia. Wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie prawy bez zachowania tego terminu skutkuje wydaniem postanowienia z art. 134 k.p.a., w którym organ stwierdza uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Treść art. 134 k.p.a. wskazuje, że uchybienie terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie może przystąpić do merytorycznego rozpatrzenia wniosku, lecz ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu. Rozstrzygnięcie to nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. A zatem każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Podkreślić jednak należy, że wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, jakim jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, powinno być poprzedzone bezspornymi ustaleniami, po pierwsze co do prawidłowości doręczenia stronie decyzji organu I instancji, od której środek zaskarżenia został wniesiony, a po drugie ustaleniami co do daty wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie uchybienia terminowi jest rozstrzygnięciem bardzo restrykcyjnym, albowiem zamyka stronie drogę do merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ drugiej instancji. Skuteczne doręczenie decyzji stronie jest więc istotnym aspektem postępowania, gdyż wobec braku takiego doręczenia nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). Zaakcentować należy, że bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy rozpoczyna się dopiero po skutecznym doręczeniu decyzji, której dotyczyć ma ten wniosek. Jeżeli bowiem nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, to nie rozpoczął biegu termin na wniesienie od niej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Innymi słowy, by możliwa była odpowiedź na pytanie, czy w przedmiotowej sprawie zachowano termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w pierwszej kolejności niezbędne jest ustalenie czy decyzja WZON, od której taki środek zaskarżenia został wniesiony, została w ogóle doręczona stronie w sposób skuteczny. Obowiązkiem organu było zatem w pierwszej kolejności dokładne i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności mogących rzutować na ocenę prawidłowości samego doręczenia stronie skarżącej decyzji organu w trybie art. 43 k.p.a., a więc ustalenie czy doręczenie zastępcze dokonane zostało skutecznie i czy w związku z tym decyzja została wprowadzona do obrotu prawnego. Orzekający w niniejszej sprawie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. przyjął, że w rozpatrywanej sprawie doszło do skutecznego doręczenia kwestionowanej decyzji, Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Z akt sprawy wynika, że zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej decyzję WZON z 10 grudnia 2025 r. pokwitowała N. K. w dniu 16 stycznia 2026 r. (k. 13 akt administracyjnych). Organ nie wyjaśnił jednak kim jest odbiorca przesyłki. Nie ustalono w szczególności czy jest to dorosły domownik skarżącej (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru brak jest stosownej adnotacji doręczyciela). Czyni to zatem przedmiotowe doręczenie wadliwym pod względem procesowym. Mogłoby się bowiem okazać, że przesyłkę odebrała osoba nieuprawniona (nieletnia), a zatem taka która nie jest osobą dorosłą. Taka sytuacja czyni doręczenie nieskutecznym i pozbawionym mocy prawnej właściwej dla rozstrzygnięć prawidłowo wprowadzonych do obrotu prawnego. W takiej sytuacji nie rozpoczął się też bieg terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a skoro tak, to strona skarżąca nie mogła temu terminowi uchybić. WZON powinien doręczyć skarżącej decyzję z dnia 10 grudnia 2025 r., od której przysługiwał będzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy na ogólnych zasadach. W ocenie Sądu, okoliczności przytoczone przez skarżącą podważają w sposób uzasadniony prawidłowe i skuteczne doręczenie skarżącej decyzji z dnia 10 grudnia 2025r. Powtórnie rozpoznając niniejszą sprawę WZON powinien w pierwszej kolejności rozważyć, czy doszło w niej do zaistnienia skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i wówczas podjąć właściwe działania. Zdaniem Sądu stwierdzić należało, że brak było podstaw do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w sposób błędny zastosował art. 134 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. Nie zachodziły bowiem podstawy do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia. W związku z powyższym zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu należało wyeliminować z obrotu prawnego. Z tych przyczyn Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji wyroku. Skarżąca zwolniona była z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.