II SA/Lu 284/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie legalności posadowienia słupa energetycznego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy.

Skarżący na urzędowym formularzu symbol PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną oraz dwojgiem dzieci, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...] złotych, obciążonym hipotecznie zaciągniętym na jego budowę kredytem w kwocie [...]CHF. Skarżący wraz z rodziną utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]złotych netto. Stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego wynoszą [...] złotych. Do kosztów utrzymania koniecznego skarżący zaliczył wydatki na spłatę kredytu hipotecznego – [...] złotych, spłatę kredytów konsumpcyjnych – [...] złotych, opłatę za energię elektryczną i media – [...] złotych oraz spłatę pożyczki zaciągniętej w kasie pożyczkowej – [...] złotych. Skarżący jest właścicielem samochodu osobowego o wartości [...] złotych zakupionego na kredyt zaciągnięty w frankach szwajcarskich. Obecnie kwota tego kredytu do spłaty wynosi 3.500,00 CHF, czyli około [...] złotych. Żona skarżącego jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3 ha. Z pisma skarżącego z dnia 29 kwietnia 2017 r. wynika, że nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha wykorzystywana jest na cele produkcji rolnej. Na powierzchni [...] arów znajduje się sad jabłoniowy przeznaczony na spady. Pozostała część to łąki użytkowane nieodpłatnie przez rodzinę. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. O realnych możliwościach finansowych strony decyduje jej stan majątkowy, w tym posiadane nieruchomości. Prócz należącego do skarżącego i jego żony domu o powierzchni 170 m2 żona skarżącego posiada gospodarstwo rolne o powierzchni 3 ha, na którego powierzchni o areale 90 arów znajduje się sad jabłoniowy zaś pozostałą powierzchnię stanowią łąki wykorzystywane nieodpłatnie przez rodzinę. Gospodarstwo nie stanowi też przedmiotu zastawu ani zabezpieczenia kredytu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może być przyznane jedynie, gdy obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych (por. np. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II OZ 1387/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W przypadku nieruchomości, które mimo tego, że mogą być spożytkowane dla pozyskania środków finansowych, spożytkowanymi w ten sposób nie są nie można przyjąć, aby obiektywnie wykorzystano wszelkie możliwości zgromadzenia środków niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych (por. np. postanowienia NSA z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II FZ 1309/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przenosząc te uwagi na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że już tylko z faktu własności gospodarstwa rolnego, które nie jest w pełni wykorzystywane w sposób umożlwiający osiąganie dochodu wynika, iż skarżący nie wykorzystał w pełni swoich możliwości pozyskania środków finansowych niezbędnych dla poniesienia kosztów sądowych. Okoliczność ta czyni wniosek o przyznanie prawa pomocy niezasadnym. Podkreślić też należy, że zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych nie uzasadnia spłata kredytów konsumpcyjnych. Co do zasady spłacanie zobowiązań prywatnoprawnych nie uzasadnia zwolnienia od kosztów postępowania (por. np. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie bowiem ciężaru ponoszenia tych kosztów na ogół obywateli, aby skarżący mógł spłacić zaciągnięte zobowiązanie prywatnoprawne nie odpowiada społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dlatego też konieczność przeznaczania kwoty [...]złotych co miesiąc na spłatę kredytów konsumpcyjnych, w sytuacji niewykorzystywania w pełni gospodarstwa rolnego celem pozyskania środków finansowych, nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy. Skoro bowiem skarżący może tą kwotę co miesiąc wydatkować, bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego i bez konieczności pełnego wykorzystania gospodarstwa rolnego, powinien bez uszczerbku w kosztach utrzymania ponieść koszty sądowe zwłaszcza, że prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego [...] złotych i wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego [...] złotych każdorazowo nie przekroczą kwoty [...]złotych. Podobnie też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1223/14. Stwierdził, że spłata kredytu nie uzasadnia przyjęcia, iż strona wykazała, że jej dochód nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.