II SA/Lu 253/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] P. Z. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Lu 253/17 w przedmiocie odmowy przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi E. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość p o s t a n a w i a zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać [...] P. Z. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 221,40 zł (dwieście dwadzieścia jeden złotych czterdzieści groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 41,40 zł (czterdzieści jeden złotych czterdzieści groszy) należnego podatku od towarów i usług.

E. R. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wyrokiem z dnia 26 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił ww. skargę, zaś w dniu 5 grudnia 2017 r. (k. 65 akt sadowych) odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącej. W dniu 22 grudnia 2017 r. E. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 253/17 starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał E. R. prawo pomocy w żądanym zakresie. W piśmie z dnia 31 stycznia Okręgowa Izba Radców Prawnych poinformowała [...] E. C. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem dla E. R. (k. 82 akt sądowych). W piśmie z dnia 14 lutego 2018 r. E. R. wypowiedziała pełnomocnictwo [...] E. C. (k. 87 akt sądowych). W piśmie z dnia 23 lutego 2018 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Lublinie poinformowała [...] P. Z. o wyznaczeniu go nowym pełnomocnikiem dla E. R . W dniu 12 kwietnia 2018 r. [...] P. Z. złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 października 2017 r., oddalającego skargę E. R . W opinii tej pełnomocnik zawarł wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 21 marca 20198 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania [...] P. Z. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej E. R. z urzędu. W uzasadnieniu referendarz wskazał, że zgodnie z art.177 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 (w sprawie niniejszej wyznaczony przez radę okręgowej izby radców prawnych) nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy – w myśl art. 177 § 3 p.p.s.a. – biegnie natomiast od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Referendarz stwierdził, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawca jest drugim pełnomocnikiem wyznaczonym dla skarżącej przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych . Przy czym zarówno on jak i poprzedzający go pełnomocnik wyznaczeni zostali po wydaniu w sprawie wyroku i wystąpieniu przez skarżącą o doręczenie jej odpisu wyroku z uzasadnieniem. Pierwszy z reprezentujących skarżącą radców prawnych odebrał zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem skarżącej w dniu 13 lutego 2018 r. Od tego dnia – zdaniem referendarza – rozpoczął więc bieg termin do wniesienia przez skarżącą skargi kasacyjnej. Upływał on zatem z dniem 15 marca 2018 r. Wnioskodawca nadał opinię w placówce pocztowej w dniu 12 kwietnia 2018 r. Referendarz uznał zatem, że opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wniesiona została z uchybieniem terminu unormowanego w art. 177 § 4 p.p.s.a. Jednocześnie wnioskodawca nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym opinia wnioskodawcy jako spóźniona nie wywołuje skutku przewidzianego w art. 177 § 4 p.p.s.a. W ocenie referendarza, w takiej sytuacji nie można przyjąć, aby wnioskodawca udzielił skarżącej realnej pomocy prawnej, gdyż wniesienie przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w żadnej mierze nie poprawiło sytuacji prawnej skarżącej w niniejszym postępowaniu. [...] P. Z. w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, domagając się jego uchylenia i przyznania mu wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej w niniejszej sprawie z urzędu. W uzasadnieniu sprzeciwu podniósł, że z art. 177 § 3 i 4 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny wynika, iż termin na złożenie przez pełnomocnika, wyznaczonego w ramach prawa pomocy, skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu Jednocześnie żaden z przepisów p.p.s.a. nie formułuje ograniczeń w takim obliczaniu terminu, zwłaszcza poprzez stwierdzenie, iż cyt. "(...) termin ten nie biegnie każdorazowo od początku wraz z wyznaczeniem dla strony nowego adwokata, czy radcy prawnego", na co pokusił się referendarz sądowy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. W ocenie pełnomocnika skarżącej błędem referendarza było również przyjęcie, iż aktualnie działający w sprawie pełnomocnik winien złożyć wraz z opinią o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia, co było konsekwencją niewłaściwego przyjęcia przez niego, iż termin ten należało liczyć od dnia, kiedy pierwszy z pełnomocników w tej sprawie odebrał zawiadomienie o jego wyznaczeniu w ramach prawa pomocy. Rozpoznając sprzeciw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Sprzeciw należy uznać za zasadny. Akta niniejszej sprawy potwierdzają dokonane przez referendarza ustalenie, iż po przyznaniu skarżącej E. R. prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, zawiadomienie skierowane do [...] A. C. o wyznaczeniu jej pełnomocnikiem skarżącej zostało doręczone w dniu 13 lutego 2018 r. Bezsporne jednak przy tym pozostaje, że 15 lutego 2018 r. skarżąca wypowiedziała pełnomocnictwo [...] A. C., jednocześnie zwracając się do Okręgowej Izby Radców Prawnych o zmianę pełnomocnika. Wicedziekan Rady OIRP w Lublinie wniosek ten uwzględnił i wyznaczył dla skarżącej nowego pełnomocnika w osobie [...] P. Z., o czym został on powiadomiony w dniu 13 marca 2018 r. [...] P. Z. po uzyskaniu wiadomości o wyznaczeniu go pełnomocnikiem E. R., stawił się w dniu 16 marca 2018 r. w siedzibie tut. Sądu, gdzie uzyskał dostęp do akt sprawy i złożył wniosek o zgodę na wykonanie z nich fotokopii (którą to zgodę uzyskał). Następnie, z zachowaniem trzydziestodniowego terminu biegnącego od otrzymania powiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącej, tj. w dniu 12 kwietnia 2018 r. złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu w opisanym stanie rzeczy uznanie, iż termin do skutecznego złożenia przez [...] P. Z. skargi kasacyjnej lub opinii o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, biegł od dnia doręczenia zawiadomienia o wyznaczeniu skarżącej radcy prawnego pierwszemu pełnomocnikowi, tj. [...] A. C., uznać należy za błędny. Przypomnieć należy, że w myśl art. 177 § 3 p.p.s.a., w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. § 4 tego artykuły stanowi natomiast, że jeżeli pełnomocnik wyznaczony na podstawie art. 253 § 2 nie stwierdza podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, składa w sądzie, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, sporządzoną przez siebie opinię w tym przedmiocie wraz z odpisem dla strony, dla której został ustanowiony. Sąd doręcza odpis opinii stronie. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym sąd poucza stronę, dokonując doręczenia. W ocenie Sądu w sytuacji, w której strona, której doręczono już odpis wyroku z uzasadnieniem, po wyznaczeniu dla niej pierwszego pełnomocnika, a przed dokonaniem przez niego jakichkolwiek czynności w ramach pomocy prawnej, zwróciła się do OIRP o zmianę tego pełnomocnika, jednocześnie wypowiadając udzielone mu pełnomocnictwo, zaś OIRP wniosek ten (co ma istotne znaczenie) uznała za zasadny i wyznaczyła dla skarżącej nowego pełnomocnika, należy uznać, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej bądź opinii o braku podstaw do sporządzenia takiej skargi biegł od dnia doręczenia zawiadomienia nowemu (drugiemu pełnomocnikowi). Odmienne założenie, w realiach niniejszej sprawy, skutkowałoby bowiem koniecznością przyjęcia, że nowy pełnomocnik (zawiadomiony o jego wyznaczeniu w dniu 13 marca 2018 r.) miał jedynie dwa dni na wniesienie skargi kasacyjnej bądź opinii o braku podstaw do sporządzenia takiej skargi, co w znaczący sposób ograniczałoby stronę w możności obrony swych praw. Z powyższych względów stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu referendarza sadowego należy uznać za błędne, zaś wniosek [...] P. Z. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – za zasadny. Kwotę należnego temu pełnomocnikowi wynagrodzenia należało natomiast ustalić na zasadzie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 ze zm.). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.