II SA/Lu 235/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Anna Ostrowska Sędzia WSA Bartłomiej Pastucha Protokolant Specjalista Agnieszka Wojtas po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi S. Ś. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 30 stycznia 2026 r. znak: IF-V.7840.8.15.2025.DB2 w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Świdnickiego z dnia 25 listopada 2025 r. znak: WB.6740.17.2025.MM23; II. uchyla postanowienie Starosty Świdnickiego z dnia 7 sierpnia 2025 r. znak: WB.6740.17.2025.MM17; III. zasądza na rzecz S. Ś. od Wojewody Lubelskiego kwotę 997 (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną do sądu decyzją z 30 stycznia 2026 r., wydaną po rozpatrzeniu odwołania Spółdzielni [...] w Ś. (dalej jako: skarżąca lub Spółdzielnia), Wojewoda Lubelski (dalej jako: Wojewoda) utrzymał w mocy decyzję Starosty Ś. (dalej jako: Starosta) z 25 listopada 2025 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę. Rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 17 stycznia 2025 r. Spółdzielnia wystąpiła o zatwierdzenie projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczno-budowlanego oraz o udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie drogi pożarowej do budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr ew. [...] przy ul. R. w Ś.. Z akt sprawy wynika, że realizacja inwestycji jest związana z decyzją Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Ś. z 17 września 2021 r., nakazującą Spółdzielni, w terminie do 30 czerwca 2023 r., doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd o każdej porze roku do budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. R. [...] w Ś., spełniającą warunki określone przepisami prawa. Decyzją z 30 kwietnia 2025 r. Starosta odmówił zatwierdzenia projektów i udzielenia pozwolenia na budowę, motywując rozstrzygnięcie nieusunięciem przez inwestora stwierdzonych braków i nieprawidłowości w dokumentacji projektowej oraz nieprzedłożeniem zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na planowane roboty budowlane. W wyniku odwołania Spółdzielni, decyzją z 7 lipca 2025 r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W toku ponownego rozpatrywania sprawy, postanowieniem z 7 sierpnia 2025 r. Starosta zobowiązał inwestora do uzupełnienia braków i usunięcia nieprawidłowości w projektach, w tym do przedłożenia zgody wszystkich współwłaścicieli na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Inwestor przedłożył uzupełnione dokumenty oraz załączył uchwałę "o niepodjęciu uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na doprowadzenie drogi pożarowej" do ww. nieruchomości. Decyzją z 25 listopada 2026 r. Starosta odmówił zatwierdzenia projektów i udzielenia pozwolenia na budowę, uzasadniając rozstrzygnięcie nieprzedłożeniem zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na planowane roboty budowlane. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółdzielnia podniosła zarzuty naruszenia ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (aktualnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 232, dalej jako: u.w.l.), ustawy z 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (aktualnie: Dz. U. z 2026 r., poz. 889; dalej jako: u.s.m.) oraz ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (aktualnie: Dz. U. z 2026 poz. 524; dalej jako: P.b.). Istota zarzutów opierała się na argumentacji, że wbrew stanowisku organu, Spółdzielnia jako inwestor posiada prawo do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym zamierzeniem wskazanym we wniosku, bez względu na zgodę właścicieli lokali. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 30 stycznia 2026 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wyraził pogląd, że złożenie oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane nieruchomością wspólną (jak w niniejszej sprawie) stanowi czynność przekraczającą zakres zwykłego zarządu. W przypadku spółdzielni mieszkaniowej do podjęcia czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie takiej czynności oraz udzielająca zarządowi pełnomocnictwa do zawierania umów stanowiących te czynności w formie prawem przewidzianej. Skoro inwestor (Spółdzielnia) nie przedłożyła uchwały właścicieli lokali, w której wyrażono zgodę na budowę drogi pożarowej do budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działce nr ew. [...] przy ul. R. należało uznać, że nie posiada ona prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W ocenie Wojewody, sporna inwestycja dotyczy budowy nowego obiektu budowlanego, jakim jest droga pożarowa (droga wewnętrzna). Nie sposób uznać, że zamierzenie inwestora mieści się w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. Ponadto, zdaniem Wojewody, okoliczność, że obowiązek realizacji przedmiotowej inwestycji wynika z ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego PSP w Ś. z 17 września 2021 r., nie oznacza, że można pominąć podstawowe warunki (takie jak wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane) niezbędne do udzielenia pozwolenia na budowę. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Wojewody Spółdzielnia zarzuciła naruszenie art. 22 ust. 1 i 2 ustawy u.w.l. w zw. z art. 27 ust. 2 i ust. 3 u.s.m. i w zw. z art. 3 pkt. 11, art. 4 i art. 33 ust. 2 pkt 2 P.b., poprzez niewłaściwe zastosowanie bądź też błędną wykładnię, polegające na tym, że organ zakwestionował prawo inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane wskazując, że na zamierzenie budowlane objęte wnioskiem, stanowiące czynność przekraczającą swym zakresem zwykły zarząd nieruchomością, zgody powinni udzielić współwłaściciele nieruchomości będący właścicielami lokali położonych w budynku stanowiących odrębną własność wyrażoną w formie uchwały w trybie art. 27 ust. 3 u.sm., podczas gdy Spółdzielnia, będąca zarządcą ustawowym nieruchomości, jako inwestor posiada prawo do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane w zakresie objętym zamierzeniem budowlanym ujętym we wniosku bez względu na zgodę właścicieli lokali na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m., a zatem posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 4 i art. 33 ust. 2 pkt. 2 P.b. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji. Ponadto, na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 r. pełnomocnik wniósł o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością jej uchylenia. Ponadto dla końcowego prawidłowego załatwienia sprawy konieczne jest uchylenie również decyzji organu I instancji – decyzji Starosty z 25 listopada 2025 r. oraz postanowienia Starosty z 7 sierpnia 2025 r., z uwagi na analogiczne błędy, które legły u podstaw tych rozstrzygnięć (art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.). Z uzasadnienia decyzji wydanych w sprawie, w jej aktualnym stanie, wynika, że organy administracji architektoniczno-budowlanej odmówiły zatwierdzenia projektów i udzielenia Spółdzielni pozwolenia na budowę powołując się na niewykonanie przez inwestora, w wyznaczonym terminie, postanowienia z 7 sierpnia 2025 r., zobowiązującego do usunięcia wskazanych nieprawidłowości w projekcie (art. 35 ust. 3 i ust. 5 pkt 1 P.b.). Jakkolwiek postanowienie obejmowało kilka obowiązków, to z treści decyzji Starosty oraz Wojewody wynika, że kwestią kluczową był brak przedłożenia przez Spółdzielnię zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Istota sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie dotyczy zatem weryfikacji przesłanki uprawnienia inwestora do dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Przypominając dla porządku zasadnicze ramy prawne sporu należy wskazać, że zgodnie z art. 32 ust. 4 pkt 2 P.b., pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z definicją legalną, zawartą w art. 3 pkt 11 P.b., pod pojęciem prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Przytoczone regulacje stanowią konsekwencję zasady wolności zabudowy, wyrażonej w art. 4 P.b., zgodnie z którym każdy ma prawo zabudowy nieruchomości gruntowej, jeżeli wykaże prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Należy też przypomnieć, że zarządzanie nieruchomością wspólną przez spółdzielnię mieszkaniową może odbywać się w różnej konfiguracji, determinującej zakres umocowania prawnego spółdzielni. W rozpoznawanej sprawie bezspornie skarżąca Spółdzielnia jest współwłaścicielem działki nr ew. [...], na której miała być realizowana inwestycja. W tej sytuacji, zakres umocowania Spółdzielni do podejmowania czynności względem nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności wyznacza treść art. 27 ust. 2 u.s.m. Zgodnie z tym przepisem, zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z wyjątkiem art. 22 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio. W konfiguracji podmiotowej, w której spółdzielnia mieszkaniowa nie jest tylko "zarządcą zewnętrznym", ale pozostaje jednym ze współwłaścicieli nieruchomości wspólnej, regulacje zawarte w ustawie o własności lokali mają ograniczone zastosowanie, z uwagi na brzmienie przywołanego art. 27 ust. 2 u.s.m. Skomplikowany reżim prawny, w ramach którego spółdzielnie mieszkaniowe realizują czynności prawne regulowane prawem administracyjnym względem nieruchomości wspólnej, doprowadziły swego czasu do rozbieżności w orzecznictwie, które to rozbieżności starał się usunąć Naczelny Sąd Administracyjny w drodze uchwał. W ocenie Sądu, prawidłowe rozstrzygnięcie sporu między Spółdzielnią a organami administracji architektoniczno-budowlanej leży w prawidłowym zrozumieniu i zastosowaniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 października 2015 r. (sygn. II OPS 2/15), wytyczającej kierunek interpretacji kluczowych w sprawie przepisów. Zgodnie z sentencją tej uchwały, spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną stanowiącą współwłasność spółdzielni, na podstawie art. 27 ust. 2 [u.s.m.], posiada tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane, w rozumieniu art. 3 pkt 11 [P.b.], w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. Szersze przytaczanie wywodów uzasadnienia uchwały jest w tym miejscu zbędne, wobec faktu, że jest ono powszechnie dostępne (w bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla potrzeb rozpoznawanej sprawy kluczowe jest zwrócenie uwagi na kilka kluczowych argumentów NSA. Po pierwsze, motywem celowościowym rozstrzygnięcia zawartego w uchwale, było dążenie do wyważenia spornych interesów, wynikających ze skomplikowanego układu stosunków właścicieli wyodrębnionych lokali i stosunków własnościowych spółdzielni. Powierzenie zarządu nieruchomością wspólną spółdzielni mieszkaniowej jest ograniczeniem prawa własności pozostałych współwłaścicieli nieruchomości wspólnej, ale jest to dopuszczalne z uwagi na konieczność ochrony wolności i praw innych osób. Wyważenie tych interesów przemawia za tym, że działania spółdzielni wykonującej zarząd nieruchomością wspólną, na gruncie Prawa budowlanego, nie mogą wykraczać poza eksploatację i utrzymanie nieruchomości wspólnej, bez względu na to, czy działania te określi się jako czynności zwykłego zarządu, czy czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. Motyw ten ma nader istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie, której akta administracyjne w sposób ewidentny uwidaczniają konflikt między Spółdzielnią, realizującą swoje zadania w zakresie zarządu nieruchomością wspólną oraz częścią właścicieli wyodrębnionych lokali, sprzeciwiających się realizacji inwestycji, jako prowadzącej do ingerencji i ograniczenia dostępnego terenu zielonego między budynkami. Po drugie, jak wskazał NSA, z punktu widzenia Prawa budowlanego kryterium oceny, czy spółdzielnia mieszkaniowa posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością wspólną na cele budowlane, wynikający ze współwłasności i wykonywanego przez spółdzielnię z mocy ustawy zarządu nieruchomością wspólną, jest to, czy zamierzenie inwestycyjne dotyczy eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej, którą stanowią części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Nie jest więc potrzebne, na gruncie Prawa budowlanego, rozważanie, czy zarząd wykonywany przez spółdzielnię mieszkaniową, o którym mowa w art. 27 ust. 2 u.s.m., obejmuje czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. W każdym przypadku natomiast, gdy spółdzielnia zamierza podjąć roboty budowlane dotyczące nieruchomości wspólnej, regulowane przepisami Prawa budowlanego, konieczne jest ustalenie, czy roboty te dotyczą eksploatacji i utrzymania części budynku i urządzeń stanowiących nieruchomość wspólną. Po trzecie, jak podkreślił NSA, istota sprawy tkwi w tym, jakie czynności dotyczące robót budowlanych służą eksploatacji i utrzymaniu nieruchomości wspólnej. Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych nie określa na czym polega eksploatacja i utrzymanie nieruchomości wspólnej, którą stanowią część budynku i urządzenia niesłużące wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Można jednak przyjąć, że eksploatacja i utrzymanie takiej nieruchomości wspólnej obejmuje wszelkiego rodzaju roboty budowlane, które służą prawidłowej eksploatacji i utrzymaniu substancji budynkowej, co oznacza, że spółdzielnia mieszkaniowa wykonująca zarząd nieruchomością wspólną ma tytuł prawny do dysponowania tą nieruchomością na cele budowlane w zakresie robót budowlanych, które służą eksploatacji i utrzymaniu części budynku i urządzeń, objętych współwłasnością. Roboty budowlane mogą więc obejmować nie tylko remont, ale także przebudowę w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, jeżeli dotyczą eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej, zarówno co do części budynku, jak i urządzeń budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 9 P.b. Prawidłowe rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy wymaga zatem prawidłowego odniesienia powyższych wywodów do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie i odpowiedzi na pytanie, czy sporne zamierzenie inwestycyjne stanowi, w indywidualnych uwarunkowaniach rozpoznawanej sprawy, roboty budowlane służące eksploatacji i utrzymaniu nieruchomości wspólnej. Jakkolwiek w ujęciu abstrakcyjnym zasadne jest stanowisko Wojewody, że budowa nowego obiektu budowlanego, z reguły nie będzie czynnością związaną z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnej. To ujęcie abstrakcyjne wymaga jednak weryfikacji w odniesieniu do uwarunkowań konkretnego przypadku. Jak już wskazano wyżej, realizacja spornej inwestycji wynika z konieczności wykonania obowiązku nałożonego ostateczną decyzją Komendanta Powiatowego PSP w Ś. z 17 września 2021 r., nakazującą Spółdzielni, w terminie do 30 czerwca 2023 r., doprowadzić drogę pożarową o utwardzonej nawierzchni, umożliwiającą dojazd o każdej porze roku do budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. R. [...] w Ś., spełniającą warunki określone przepisami prawa. Zapewnienie, aby obiekt budowlany (budynek mieszkalny wielorodzinny) spełniał wymogi wynikające z przepisów techniczno-budowalnych oraz przeciwpożarowych bezsprzecznie stanowi czynności w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. Obowiązki te ciążą na spółdzielni mieszkaniowej, sprawującej zarząd powierzony, na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m. W świetle przepisów ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 188, ze zm.): właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przestrzegać przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych (art. 4 ust. 1 pkt 1). Odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej, stosownie do obowiązków i zadań powierzonych w odniesieniu do budynku, obiektu budowlanego lub terenu, przejmuje - w całości lub w części - ich zarządca lub użytkownik, na podstawie zawartej umowy cywilnoprawnej ustanawiającej zarząd lub użytkowanie (art. 4 ust. 1a). Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do spółdzielni mieszkaniowej sprawującej zarząd powierzony z mocy ustawy, na podstawie art. 27 ust. 2 u.s.m. Analogicznie, w zakresie ogólnego obowiązku utrzymywania i użytkowania obiektu w należytym stanie technicznym, zgodnym ze stosownymi przepisami techniczno-budowlanymi, obowiązek ten ciąży na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego (art. 61 pkt 1 w zw. z art. 5 ust. 2 P.b.). Skoro zarządca (spółdzielnia mieszkaniowa z mocy art. 27 ust. 2 u.s.m.) odpowiada za prawidłowe utrzymanie obiektu, w tym za jego stan techniczny odpowiadający wymaganiom określonym przepisami prawa, skoro obiekt w postaci budynku mieszkalnego wielorodzinnego musi posiadać drogę pożarową spełniającą określone wymagania, skoro abstrakcyjny i generalny (wynikający z przepisów) obowiązek zapewnienia drogi pożarowej został skonkretyzowany w ostatecznej decyzji Komendanta Powiatowego PSP w Ś. z 17 września 2021 r., to w ocenie Sądu nie ma żadnych wątpliwości, że realizacja spornej inwestycji mieści się w zakresie eksploatacji i utrzymania nieruchomości wspólnej. Wobec tego, skarżąca Spółdzielnia, z mocy art. 27 ust. 2 u.s.m., w świetle przedstawionej wyżej wykładni zawartej w uchwale NSA, posiadała tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w zakresie realizacji spornej inwestycji wskazanej we wniosku z 17 stycznia 2025 r. Stanowisko organów administracji architektoniczno-budowlanej jest zatem błędne, oparte na tym stanowisku decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. art. 35 ust. 3 i ust. 5 pkt 1 oraz art. 32 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 11 P.b. oraz w zw. z art. 27 ust. 2 u.s.m. W konsekwencji konieczne jest uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Wojewody z 30 stycznia 2026 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty z 25 listopada 2025 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. Dla końcowego prawidłowego załatwienia sprawy konieczne jest również uchylenie (na podstawie tych samych przepisów) postanowienia Starosty z 7 sierpnia 2025 r., w przedmiocie nałożenia obowiązku usunięcia nieprawidłowości w przedłożonym do zatwierdzenia projekcie. Pierwszy i de facto kluczowy obowiązek nałożony w postanowieniu – przedłożenia zgody wszystkich współwłaścicieli – opiera się na tym samym wadliwym stanowisku, co późniejsze rozstrzygnięcia zawarte w decyzjach. Wykonanie postanowienia w zakresie pozostałych elementów wezwania nie było kwestionowane przez organy administracji architektoniczno-budowlanej. Po uprawomocnieniu się wyroku i zwrocie akt administracyjnych, obowiązkiem Starosty będzie ponowne rozpatrzenie wniosku o zatwierdzenie projektów i udzielenie pozwolenia na budowę, z uwzględnieniem wyrażonej w powyższych wywodach wiążącej oceny prawnej co do przesłanki dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 p.p.s.a. sąd orzekł jak w pkt I i II sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt III sentencji wyroku) sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi (500 zł), wynagrodzenie pełnomocnika profesjonalnego, ustalone wg stawki minimalnej (480 zł) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).