II SA/Lu 223/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) Protokolant Referent Agnieszka Komajda po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2022 r. znak: SKO.41/5534/OS/2022 w przedmiocie zasiłku stałego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. M.-M. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 590,40 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych czterdzieści groszy), w tym 110,40 zł (sto dziesięć złotych czterdzieści groszy) z tytułu podatku od towarów i usług.

J. S. (dalej także jako: skarżący) w dniu 16 stycznia 2020 r. złożył wniosek o pomoc finansową celową i okresową w związku z trudną sytuacją życiową. Decyzją z dnia 17 stycznia 2020 r. nr PS.4510.1.2020 Wójt Gminy Kamionka przyznał mu zasiłek stały z tytułu niepełnosprawności w wysokości 528,00 zł na okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2022 r. Decyzją z dnia 9 listopada 2022 r. nr PS.4510.41.2022 Wójt Gminy Kamionka uchylił w całości decyzję z dnia 17 stycznia 2020 r. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu wyjaśniono stan faktyczny i prawny sprawy. Organ podkreślił w szczególności, że na podstawie zaświadczeń o powierzchni gospodarstwa rolnego ustalono, że J. S. wraz żoną są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,80 ha przeliczeniowego. Z tytułu własności gospodarstwa rolnego rodzina uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 1311,00 zł, a na osobę w rodzinie kwotę 655,55 zł. Dochód przekracza ustawowe kryterium umożliwiające przyznanie zasiłku stałego na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm., dalej jako u.p.s.). Dlatego też konieczne było uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały. Odwołanie od decyzji w terminie złożył J. S. podnosząc, że decyzja organu I instancji jest błędna, gdyż z tytułu własności gospodarstwa rolnego nie uzyskuje żadnych dochodów. Strona podniosła, że z uwagi na poważne problemy zdrowotnie nie może prowadzić gospodarstwa rolnego ani podjąć żadnej pracy zarobkowej. Do odwołania skarżący dołączył umowę dzierżawy gospodarstwa rolnego z dnia 2 marca 2017 r. Decyzją z dnia 27 grudnia 2022 r. Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Lublinie utrzymało w mocy powyższe orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wyjaśnił, że J. S. jest osobą niepełnosprawnością w stopniu umiarkowanym – orzeczenie wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności ważne do dnia 31 grudnia 2022 r. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, która jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Małżonkowie są właścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,8 ha przeliczeniowego. Kolegium wskazało, że z tytułu własności gospodarstwa rolnego uzyskiwany jest dochód w wysokości 655,50 zł na osobę w rodzinie stosownie do treści art. 8 ust. 9 u.p.s. Dochód ten przekracza kryterium ustawowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s., dlatego też konieczne było uchylenie decyzji przyznającej zasiłek stały. W skardze na powyższą decyzję J. S. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim: art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nierozpoznanie całości okoliczności sprawy i zgromadzenie materiału dowodowego; art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak jasnego i przekonującego dla strony uzasadniania wydanej decyzji; art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie decyzji organu I instancji w mocy, podczas gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa. Skarżący zarzucił ponadto decyzji naruszenie art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. w zw. z art. 8 ust. 9 u.p.s. poprzez ryczałtowe ustalenie dochodu z gospodarstwa, w sytuacji gdy nie jest w stanie go prowadzić, a zasiłek stały był jedynym źródłem utrzymania. Na podstawie przedstawionych zarzutów wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację świadczącą jego zdaniem o zasadności złożonego środka zaskarżenia. Kolegium w odpowiedzi na skargę, podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa procesowego oraz materialnego. Tytułem wstępu należy zauważyć, że z treści art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podstawą utrzymanej w mocy przez Kolegium decyzji organu I instancji o uchyleniu orzeczenia z dnia 17 stycznia 2020 r. nr OS.4510.1.2020 w przedmiocie przyznania zasiłku stałego był niesporny fakt, że skarżący jest razem z żoną właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,8 ha przeliczeniowego. Organ przyznając świadczenie wobec oświadczenia J. S. z dnia 17 stycznia 2020 r. (k. 11 akt adm.), że nie osiąga dochodów i nie posiada gospodarstwa rolnego, nie uwzględnił dochodów z gospodarstwa rolnego, co doprowadziło do niezgodnego z prawem przyznania zasiłku stałego. Po weryfikacji z urzędu przesłanek przyznania zasiłku stałego w postępowaniu wszczętym pismem z dnia 24 października 2022 r. organ I instancji zobligowany był do uchylenia decyzji na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. Stosownie do art. 106 ust. 5 zd. 1 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Składając wskazane powyżej oświadczenie z dnia 17 stycznia 2020 r. skarżący przedstawił nieprawdziwe informacje i doprowadził do nienależnego przyznania, a w konsekwencji pobrania świadczenia w formie zasiłku stałego. Ustalenia dokonane przez organ I instancji wynikające z zaświadczeń Burmistrza Miasta Kamionka z rejestru na podatek rolny z lat 2020-2022 (k. 35-37 akt adm.) w pełni potwierdzają, że skarżący oraz jego żona są współwłaścicielami gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,80 ha przeliczeniowego. Zgodnie z art. 8 ust. 9 u.p.s. przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 345 zł. Przyjęty w tym przepisie sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego ma charakter ryczałtowy i jest niezależny od faktycznych dochodów, jakie przynosi dane gospodarstwo. Wbrew twierdzeniom skarżącego jego trudna sytuacja zdrowotna, która uniemożliwia mu prowadzenie gospodarstwa rolnego, a także fakt wydzierżawienia gospodarstwa synowi nie ma wpływu na konieczności doliczenia do dochodów rodziny dochodów z gospodarstwa rolnego. Okoliczności odnoszące się do tego, czy ziemia jest uprawiana przez właściciela oraz czy uzyskiwany jest z niej jakikolwiek dochód, nie mają znaczenia prawnego. Zawarte w art. 8 u.p.s. regulacje dotyczące definicji dochodu oraz określające sposób jego obliczania są normami bezwzględnie wiążącymi i organ stosujący prawo nie może – wbrew ustawie – pominąć dochodu z gospodarstwa rolnego. (zob. wyrok NSA z 19 października 2017 r., sygn. akt I OSK 1123/17, LEX nr 2427687). Z powyższego wynika, że organy obu instancji prawidłowo uznały, że dochód rodziny wynosi 1 311 zł (3,8 ha X 345 zł), czyli 655,50 zł na osobę w rodzinie. Co przekracza kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku stałego wynoszące obecnie 600 zł. Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Skarżący spełniał przesłankę zawartą w powyższym przepisie odnoszącą się do niezdolności do pracy z uwagi na orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 20 grudnia 2019 r., ze wskazaniem – niezdolny do pracy. (k. 7 akt admi.). Jednakże z uwagi na przedstawienie nieprawdziwych informacji w oświadczeniu z dnia 17 stycznia 2020 r. organ pomocy społecznej błędnie ustalił dochód. Dlatego też zasadnym było przyjęcie, w realiach rozpatrywanej sprawy, że zaktualizowała się podstawa do uchylenia decyzji Wójta Gminy Kamionka z dnia 17 stycznia 2020 r. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego określona w art. 106 ust. 5 u.p.s. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.