II SA/Lu 151/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja Sędziowie Sędzia WSA Brygida Myszyńska-Guziur Asesor sądowy Maciej Gapski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 maja 2026 r. sprawy ze skargi R. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2025 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej jako: Kolegium lub organ) stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego przez R. S. (dalej jako: skarżący lub strona) w sprawie dotyczącej wykazu osób uprawnionych do wspólnoty gruntowej wsi S.. Kolegium w uzasadnieniu podniosło, że w dniu 4 grudnia 2025 r. do siedziby organu wpłynęło pismo skarżącego nazwane: "odwołanie od wniosku Zarządu Wspólnoty Wiejskiej w S. złożonego 18 czerwca 2025 r. do Starostwa Powiatowego we W. w sprawie zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków na liście osób uprawionych do wspólnoty gruntowej wsi S., na której dokonano bezprawnego skreślenie skarżącego i innych rolników z listy członków wspólnoty wiejskiej". Skarżący powołując się na art. 127 § 1 i 2 k.p.a. odwołał się od wykazu członków wspólnoty i zarzucił działaniom Starosty naruszenie prawa materialnego w szczególności przepisów ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przesłanek określających przynależność do wspólnoty gruntowej. Organ odwoławczy uzyskał w dniu 19 grudnia 2025 r. informację od Starosty W., że w wyżej opisanej sprawie nie była wydana decyzji administracyjna zaś złożony do Starostwa wniosek zarządu Wspólnoty Wiejskiej dotyczył zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków i został zrealizowany jako czynność o charakterze technicznym, polegająca na aktualizacji danych w bazie Ewidencji Gruntów i Budynków, na podstawie art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj.: Dz. U. z 2024, poz. 1151 ze zm.). Zdaniem Starosty powyższe czynności nie miały charakteru rozstrzygnięcia administracyjnego i nie wymagały prowadzenia postępowania administracyjnego, ani wydania decyzji administracyjnej. Stosownie do przedstawionego stanu faktycznego Kolegium na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Organ podkreślił, że w sprawie objętej odwołaniem skarżącego nie wydano decyzji lub postanowienia, które mogłyby być objęte zaskarżeniem w trybie odwoławczym. Skargę na powyższe postanowienie Kolegium złożył R. S. podnosząc, że w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 134 k.p.a. skutkująca niedopuszczalnością odwołania. Skarżący wniósł o uchylenie postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ II instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Kolegium błędnie uznało, iż wpis w ewidencji gruntów i budynków w odniesieniu do gruntów wspólnot wiejskich nie może być przedmiotem zaskarżenia. Wpis dotyczący osób uprawnionych – członków wspólnoty, może naruszać interesy tych podmiotów. Zdaniem skarżącego osoby te muszą mieć środek prawny pozwalający na ochronę ich interesów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznania w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. wydane w postępowaniu administracyjnym postanowienie kończące postępowanie. Takim postanowieniem niewątpliwie jest postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Przystępując do rozpoznania sprawy w tym trybie, Sąd miał na uwadze, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpatrując skargę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 p.p.s.a. Skarga w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydana bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 134 k.p.a. i stwierdził niedopuszczalność odwołania od wniosku Zarządu Wspólnoty Wiejskiej w S. złożonego do Starostwa Powiatowego we W. w dniu 17 czerwca 2025 r. w sprawie dotyczącej zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie określającym członków Wspólnoty Gruntowej wsi S.. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym ma obowiązek dokonać ustaleń, czy wniesione odwołanie bądź zażalenie jest dopuszczalne. W przypadku zaś ustalenia, że od określonego aktu lub czynności odwołanie nie przysługuje, obowiązkiem organu odwoławczego jest stwierdzenie w formie postanowienia jego niedopuszczalności, co nie pozwala na przystąpienie przez organ do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy administracyjnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że ukształtowane na tle art. 134 k.p.a. orzecznictwo sądowe wyróżnia dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Zatem odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną. (wyrok NSA z 29.02.2008 r., I OSK 910/07, LEX nr 453423. wyrok NSA z 17.01.2019 r., I OSK 3669/18, LEX nr 2623536). W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z przedmiotową niedopuszczalnością odwołania. Ze złożonego przez skarżącego pisma datowanego na dzień 1 grudnia 2025 r. (data wpływu do Kolegium 4.12.2025 r.) wynika, że wolą skarżącego było objęcie odwołaniem wniosku Zarządu Wspólnoty Wiejskiej w S. złożonego w dniu 17 czerwca 2025 r. do Starostwa Powiatowego we W.. Wniosek ten dotyczył zmian w opieracie ewidencji gruntów i budynków w zakresie osób uprawnionych – członków owej Wspólnoty. Skarżący wyraził swoje niezadowolenie z faktu wykreślenia go z kręgu osób będących członkami Wspólnoty Wiejskiej w S.. Wskazany powyżej wniosek nie może być przedmiotem zaskarżenia ani odwołaniem, ani zażaleniem do organu wyższego stopnia, dlatego też Kolegium wydało w sprawie prawidłowe rozstrzygnięcie. Nawet jeżeli uznać, że przedmiotem zaskarżenia nie był opisany powyżej wniosek Zarządu Wspólnoty Wiejskiej w S., a czynność Starosty dokonana na podstawie tego wniosku, to również czynność ta nie może być objęta odwołaniem lub zażaleniem. Starosta W. w piśmie z dnia 19 grudnia 2025 r. wyjaśnił, że w sprawie z wniosku Zarządu Wspólnoty Wiejskiej w S. nie była wydawana decyzja administracyjna, gdyż został on załatwiony w trybie art. 24 ust. 2b pkt 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj.: Dz. U. z 2024, poz. 1151 ze zm.) poprzez czynność techniczną - aktualizację danych w bazie Ewidencji Gruntów i Budynków. O charakterze prawnym działania Starosty na podstawie powołanego przepisu wskazuje wprost ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne - aktualizacja informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków następuje w drodze czynności materialno-technicznej. Tego rodzaju czynności nie podlegają natomiast zaskarżeniu odwołaniem. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.