Sygnatura
II SA/Lu 123/20
Wyrok WSA w Lublinie z 15 września 2020 r., II SA/Lu 123/20
Wynik
Uchylono decyzję I i II instancji
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
- Data orzeczenia
- 15 września 2020
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Referent Radosław Dudek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody dla realizacji przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2019 r. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 200 (dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2019 r. Wójt Gminy [...] po rozpoznaniu wniosku Gminy [...] ustalił środowiskowe uwarunkowania dla realizacji przedsięwzięcia polegającego na budowie III niecki składowiska odpadów komunalnych w R.. obejmującego I etap inwestycji. - tj. kwaterę składowiska odpadów o pojemności użytkowej nie większej, niż 500 tys. Mg. Po rozpoznaniu odwołania inwestora Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w ust. 1 pkt. 33 ustalającym maksymalną wysokość składowania odpadów - 201 m n.p.m. Kolegium zgodziło się przede wszystkim, że przedsięwzięcie kwalifikuje się jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, które wymagać może przeprowadzenia oceny ich oddziaływania na środowisko. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 pkt 47 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, zaliczono do nich składowiska odpadów inne, niż wymienione w pkt 41, mogące przyjmować odpady w ilości nie mniejszej, niż 10 t na dobę lub o całkowitej pojemności nie mniejszej, niż 25 000 t. Zwrócono przy tym uwagę, że przedmiotowa decyzja obejmuje jedynie 1 etap III niecki tj. kwaterę składowiska odpadów o pojemności użytkowej nie większej niż 500 tys. Mg. Cała inwestycja dla której planowana masa składowanych odpadów będzie wynosiła ok. 3 490 120 Mg, została podzielona na 4 etapy. Na kolejne etapy III niecki konieczne będzie uzyskanie przez inwestora odrębnych decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zakres realizowanego przedsięwzięcia obejmuje wykonanie warstw izolacyjnych, wykonanie drenażu rurowego dna kwatery wraz z instalacją do płukania oraz drenażu skarp w postaci warstwy z kruszywa umożliwiającego odprowadzenie wód odciekowych, wykonanie układu pompowego tłoczenia odcieków do układu retencjonowania (pompownia P10 odcieków z kwatery nowej i obecnie eksploatowanych wraz z rurociągami technologicznymi), wykonanie układu retencjonowania odcieków surowych (trzy zbiorniki retencyjne na odcieki z tworzywa sztucznego TWS o średnicy 2.6m i pojemności 115m3 z komorami zasuw), wykonanie oczyszczalni odcieków (modułowy kontenerowy budynek oczyszczalni odcieków wraz z instalacjami technologicznymi, układu retencjonowania odcieków zatężonych po procesie oczyszczania (zbiornik retencyjny na zatężone odcieki z tworzywa sztucznego TWS o średnicy 2,6m i pojemności 115m3 wraz z rurociągami technologicznymi), układu retencjonowania odcieków oczyszczonych (zbiornik retencyjny na podczyszczone (oczyszczone) odcieki z tworzywa sztucznego TWS o średnicy 2,6m i pojemności 11 Sm1 wraz z rurociągami technologicznymi), budowę dwóch nowych agregatów kogeneracyjnych o mocy do 0,5MW wraz z instalacją ciepła technologicznego i biogazu, wykonanie dróg wewnętrznych (droga zjazdowa na dno kwatery z placem manewrowym wraz z drogami dojazdowymi do nowoprojektowanych obiektów), sieci wodociągowej na potrzeby technologiczne i ppoż, zestawu skrzynek drenarskich do odprowadzania wód opadowych z rowu opaskowego i oczyszczonych odcieków, wykonanie sieci energetycznych i monitoring obiektu i ogrodzenia terenu składowiska odpadów. Organ zaznaczył, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ustanowiony uchwałą nr [...] Rady Gminy [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...] jako "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów gospodarowania odpadami i powierzchniowej eksploatacji surowców w obrębach R. i W. R."'. Przedsięwzięcie zlokalizowane jest w obrębie wydzielenia w MPZP oznaczonym symbolem 2.0 tj. jako teren gospodarowania odpadami - składowanie odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne (adaptacja, przebudowa i rozbudowa składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne). W kwaterze mają być składowane odpady spełniające kryteria dopuszczania odpadów do składowania na składowisku, określone w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 16 lipca 2015 r. w sprawie dopuszczania odpadów do składowania na składowiskach, z zachowaniem wymogów określonych w ww. rozporządzeniu tj. kompost nieodpowiadający wymaganiom - nienadający się do wykorzystania - o kodzie 19 05 03; inne niewymienione odpady - o kodzie 19 05 99; przefermentowane odpady z beztlenowego rozkładu odpadów komunalnych - o kodzie 19 06 04; przefermentowane odpady z beztlenowego rozkładu odpadów zwierzęcych i roślinnych - o kodzie 19 06 06; skratki - o kodzie 19 08 01; zawartość piaskowników - o kodzie 19 08 02; odpady stałe ze wstępnej filtracji i skratki - o kodzie 19 09 01; osady z dekarbonizacji wody - o kodzie 19 09 03; inne niewymienione odpady – o kodzie 19 09 99; minerały (np. piasek, kamienie); inne odpady (w tym zmieszane substancje i przedmioty z mechanicznej obróbki odpadów inne niż wymienione w 19 12 11) - o kodzie 19 12 12; inne niewymienione frakcje zbierane w sposób selektywny - popioły z gospodarstw domowych - o kodzie ex 20 01 99; inne odpady nieulegające biodegradacji - o kodzie 20 02 03; odpady z targowisk - o kodzie 20 03 02; odpady z czyszczenia ulic i placów - o kodzie 20 03 03; szlamy ze zbiorników bezodpływowych służących do gromadzenia nieczystości - o kodzie 20 03 04; odpady ze studzienek kanalizacyjnych - o kodzie 20 03 06; odpady komunalne nie wymienione w innych podgrupach - popiół pochodzący z gospodarstw domowych – o kodzie 20 03 99. Inwestycja została uzgodniona przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w L. postanowieniem z dnia [...] maja 2019 r., Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie w L., Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. i Marszałka Województwa L. pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Według Kolegium uwzględniono ustalenia zawarte w raporcie wraz z dokonanymi przez inwestora uzupełnieniami. Zgodnie z raportem planowane przedsięwzięcie zlokalizowane jest na terenie przewidzianym pod rozbudowę istniejącego składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w R. na wschód od drogi krajowej nr [...] na odcinku L. - L. w odległości ok. 15 km od L. na północ i ok. 10 km od L. na południe. Na wschód od terenu składowiska położona jest wieś R. w odległości ok. 1,5 km oraz na południe i południowy zachód miejscowość [...]. W rejonie terenu, gdzie będzie lokalizacja planowanego przedsięwzięcia, funkcjonuje Zakład Zagospodarowania Odpadów w R. Związku Komunalnego Gmin [...] oraz są zlokalizowane dwie kwatery związane z przetwarzaniem odpadów komunalnych, kwatera nr I, gdzie eksploatacja została już zakończona i kwatera została zrekultywowana, natomiast trwa wypełnianie odpadami kwatery nr II, której eksploatacja potrwa jeszcze kilka lat. W tym rejonie znajdują się również obiekty zaplecza technicznego i administracyjnego składowiska. Teren nowej kwatery jest obecnie nieużytkiem niewygrodzony, na którym częściowo występuje zieleń wysoka w postaci samosiejek. Obszar inwestycji leży na terenie silnie przekształconych, o niskich walorach przyrodniczych. Na terenie planowanej inwestycji oraz w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia brak jest jakiekolwiek siedlisk potencjalnie cennych faunistycznie, które mogłyby pełnić funkcję ostoi dla wartościowej i różnorodnej fauny. Występują jedynie siedliska ubogie i silnie przekształcone antropogenicznie. Składowisko zlokalizowane jest na terenie Głównego Zbiornika Wód Podziemnych [...] Niecka L., zbiornik L. - jednolita cześć wód podziemnych 107. Najbliżej położone ujęcie wód dla celów komunalnych znajduje się w R. w odległości ok 1.8 km w kierunku północno-wschodnim, tj. w kierunku w którym spływają wody podziemne od składowiska. Teren planowanego przedsięwzięcia leży w zlewni rzeki W. - jednolita część wód powierzchniowych PLRW2000192479 - rzeka nizinna piaszczysto-gliniasta. Odległość do rzeki wynosi ok. 3.5 km. Ok. 1.8 km w kierunku północno-wschodnim płynie ciek wodny "Dopływ w R. ". Przedsięwzięcie położone jest poza obszarami wodno-błotnymi. w tym siedliskami łęgowymi i ujściami rzek, poza obszarami wybrzeży oraz poza obszarami przylegającymi do jezior. Składowisko realizowane będzie poza granicami obszarów objętych ochroną na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018 r., poz. 1614 z późn. zm.), w tym poza obszarami Natura 2000. W niewielkiej odległości znajduje się otulina [...] Parku Krajobrazowego. Z uwagi na ukształtowanie naturalne w miejscu realizacji nowej kwatery warstwy odpadów składowane będą z lekkim nachyleniem w kierunku południowym (wynika to z ukształtowania dna kwatery. Poszczególne, zasadnicze warstwy odpadów, układane na całej powierzchni kwatery składowiska będą osiągać grubość ok. 2,0 m i będą tworzone z szeregu cienkich warstw odpadów o grubości 20 - 25 cm, rozkładanych stopniowo i zagęszczanych na wyraźnie wyznaczonych dziennych i tygodniowych działkach roboczych. W celu zabezpieczenia przed przedostaniem się odcieków do wód podziemnych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów zostanie wykonana sztuczna izolacja dna skarp składowiska poprzez ułożenie warstwy materiału mineralnego (warstwa drenarska) -nie mniej niż 0,5m, drenażu rurowego odcieków w warstwie drenarskiej, geomembrana PEHD gr. 2mm, warstwy mineralnej zagęszczonej - gr. 0,2m, maty bentonitowej o współczynniku filtracji "m/s. Z kolei skarpy mają być wyłożone warstwą materiału mineralnego (warstwa drenarska) -nie mniej niż 0,5m, geomembraną PEHD - gr. 2mm, warstwą mineralną zagęszczoną - gr. 0,2m, mata bentonitową o współczynniku filtracji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie Nasza [...] zarzuciło decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego naruszenie §4 ust. 5, §10 ust. 1, §13 ust. 1, 2, 4, Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie składowisk odpadów i wniosło o jej uchylenie w całości oraz o utrzymania w całości poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] października 2019 r. W motywach skargi podniesiono, że ograniczenie rzędnej składowania odpadów do poziomu 201 m n.p.m. jest zgodne z przepisami Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie składowisk odpadów i odpowiada postulatom składanym przez mieszkańców okolicznych miejscowości w czasie przeprowadzonych konsultacji społecznych, co zostało udokumentowane w stosownych protokołach z tych konsultacji. Skarżący przekonywał, że brak określenia maksymalnej wysokość składowania odpadów dopuszcza szereg zagrożeń, a nieograniczona możliwość podnoszenia wysokości gromadzenia odpadów będzie nadmiernie obciążać dno niecki, co skutkować będzie zagrożeniem uszkodzenia sztucznej bariery geologicznej, której stan z uwagi na lokalizację będzie trudny do monitorowania, a naprawa niemożliwa. § 4 ust.5. rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie składowisk odpadów stanowi, że w miejscach, gdzie stosuje się sztucznie wykonaną barierę geologiczną, należy dokonać wszelkich starań, by procesy osiadania na składowisku odpadów nie mogły spowodować jej zniszczenia. Z kolei według § 13 ust. 4 istnieje konieczność zapewnienia stateczności geotechnicznej składowanych odpadów podczas eksploatacji składowiska. W ocenie skarżącego usunięcie przedmiotowego zapisu umożliwi nieuzasadnione, nadpoziomowe składowanie odpadów, które zasadniczo ograniczy skuteczność oddziaływania ochronnego pasa zieleni, zwiększy emisję odorów i pyłów, spowoduje roznoszenie odpadów przez wiatr oraz umożliwi rozprzestrzenianie się hałasu i tworzenia i rozprzestrzeniania się aerozoli, co stoi w sprzeczności z zapisami § 10 ust. 1 oraz § 13 ust. 1,2,4 wspomnianego rozporządzenia, ponadto nie uwzględnia uzgodnień poczynionych w trakcie prowadzonych konsultacji społecznych. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Słusznie oczywiście uważa Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że w świetle art. 80 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U z 2018r. poz. 2081 ) podstawowym kryterium oceny zamierzeń strony ubiegającej się o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli zatem plan miejscowy nie przewiduje przeznaczenia terenu pod określone przedsięwzięcie, to organ ma obowiązek, wobec braku zgodności przedsięwzięcia z planem, wydać decyzję odmowną. Co więcej, jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 września 2008r. ( II OSK 1036/07 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ) wydanie decyzji odmownej nie jest uwarunkowane przeprowadzaniem postępowania wyjaśniającego w szerszym zakresie, w tym bez konieczności badania rzeczywistego wpływu planowanej działalności na środowisko ani przeprowadzenia postępowania uzgodnieniowego z innymi organami. Dalsze prowadzenie postępowania w przedmiocie wydania tej decyzji jest zbędne i niecelowe, a więc zasadniczo w ogóle nie musi dojść do stwierdzania, czy ocena oddziaływania jest konieczna czy też nie, bowiem ocena zgodności z planem wyprzedza każdą inną ocenę. Rzecz jednak w tym, że w rozpatrywanej sprawie taka niezgodność nie zachodzi. W sprawie nie jest kwestionowane, również przez organ odwoławczy w decyzji, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego ustanowionym uchwałą nr [...] Rady G. L. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego G. L. jako "Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów gospodarowania odpadami i powierzchniowej eksploatacji surowców w obrębach R. i W. R."'. Przedsięwzięcie zlokalizowane jest w obszarze oznaczonym symbolem 2.0 opisanym adaptacja, przebudowa i etapowa rozbudowa składowiska odpadów innych, niż niebezpieczne i obojętne. Plan przewiduje adaptację I niecki składowiska, eksploatację II niecki z dopuszczeniem jej rozbudowy, etapowej rekultywacji po zakończeniu składowania, połączenia konstrukcyjnego i technologicznego z I niecką, wspólnej infrastruktury związanej z zagospodarowaniem odcieków, biogazu i wód opadowych oraz budowę III niecki w powiązaniu z budową nowej lub rozbudową istniejącej przepompowni wód odciekowych z I i II niecki oraz budową podczyszczalni odcieków i drogi wewnętrznej do kwatery ekploatacyjnej, z rekultywacją po zakończeniu składowania. Co istotne organ odwoławczy kwestionując określenie w decyzji organu I instancji maksymalnej wysokości składowania odpadów do 201m n.p.m, nie powołuje się na niezgodność z planem, ale wskazuje jedynie na brak takiego zapisu w planie. Zaniechanie określenia ściśle określonych parametrów wysokościowych składowiska nie może jednak prowadzić do wniosku, że wprowadzenie w decyzji środowiskowej tego rodzaju ograniczenia powoduje niezgodność z planem miejscowym. Odmiennej oceny nie sposób upatrywać w treści wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2016r. ( II SA/Lu 586/15 ), w którym stwierdzono nieważność § 4 ust. 5 pkt 2 lit. j/, wspomnianej uchwały Nr [...] określającego, że maksymalny poziom składowiska odpadów III niecki nie może przekroczyć poziomu 201 metrów n.p.m. Z uzasadnienia wyroku wynika, że powodem stwierdzenia nieważności tej normy okazało się zaniechanie ponowienia procedury planistycznej w zakresie niezbędnym do jej wprowadzenia, w tym umożliwienia społeczeństwu zajęcia stanowiska wobec tej zmiany w postaci wniosków i uwag, a także uzyskania stanowisk organów właściwych w sprawach gospodarki odpadami. Oznacza to jednak tylko tyle, że ostatecznie w planie żadnego ograniczenia nie wprowadzono, dając tym samym możliwość rozstrzygnięcia tej kwestii w ramach prowadzonego postępowania środowiskowego. Mimo to jednak należy podkreślić, że także organ I instancji nie podał, jakimi kierował się motywami ustalając w taki sposób dopuszczalną wysokość składowiska. Parametr ten nie został określony we wniosku, nie był też przedmiotem dywagacji w złożonym raporcie. Również treść złożonych do akt uzgodnień i opinii w ogóle do tego problemu nie nawiązuje, lub wskazuje jedynie na powołany już wyrok WSA z 25 lutego 2016r., skupiając się na ogólnych aspektach dopuszczalności realizacji przedsięwzięcia. Z uzasadnienia decyzji wynika natomiast, że w ten sposób uwzględniono uwagi zgłaszane przez okolicznych mieszkańców. Określenie wysokości składowiska do 201m n.p.m jest spełnieniem również postulatu skarżącego Stowarzyszenia, zgłaszanego już w toku postępowania, który był efektem obawy o stan proponowanych zabezpieczeń komory niecki przy nadmiernym nacisku składowanych odpadów. Nie jest jednak jasne, dlaczego ta właśnie wysokość miała zostać uznana za optymalną, organ nie przedstawił bowiem żadnych wyjaśnień dotyczących tej kwestii. Warto natomiast zauważyć, że w odpowiedzi z dnia 17 kwietnia 2019r. na koreferat złożony do akt sprawy, autor raportu wskazał ( str.12 ), że cała III niecka będzie podniesiona do wysokości niecki II sprzed podwyższenia wynikającego z wyroku WSA w Lublinie ( II SA/Lu 586/15 ). Organ powinien wyjaśnić, jakimi zatem kierował się motywami, uznając racje mieszkańców. Rzeczą Kolegium było natomiast w tej sytuacji dokonanie oceny, czy rzeczywiście rezygnacja z tego parametru składowiska, oznaczająca w istocie możliwość dowolnego formowania jego wysokości, może powodować zmiany w zakresie nacisku na podłoże i skarpę niecki, co budzi obawy skarżącego, wskazującego na naruszenie w ten sposób przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 kwietnia 2013r. w sprawie składowisk odpadów, a w efekcie mieć wpływ na zachowanie trwałości ich zabezpieczenia przed przesiąkaniem zanieczyszczeń do gruntu. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że ponownie w rzetelny sposób nie rozważono wszystkich kwestii związanych z ustaleniem stron postępowania i zapewnieniem im czynnego udziału w postępowaniu. Zarzut taki nie został wprawdzie podniesiony w skardze, sąd jednak stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2019r. poz. 2325 ) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną zobowiązany jest do rozważenia tej kwestii. Trafny jest wywód organu, według którego w postępowaniu dotyczącym środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pojęcie strony należy opierać na treści art. 74 ust.3a ustawy z dnia 3 października 2018r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Zgodnie z jego treścią stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się: 1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu ; 2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Taka treść została wprowadzona przez art.1 pkt 17 ustawy zmieniającej z 19 lipca 2019 r., jednak art. 74 ust. 3a nie został wymieniony w art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej jako przepis, który znajduje zastosowanie w brzmieniu nadanym zmianą do spraw wszczętych i niezakończonych przed jej wejściem w życie. W związku z tym w niniejszej sprawie należałoby zastosować przepis w brzmieniu z 1 stycznia 2018 r., zgodnie z którym stroną jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się: 1) działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie; 2) działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska; 3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Kolegium rozważyło udział stron postępowania zarówno w aspekcie tego przepisu, jak i w wariancie obowiązującym od 24 września 2019r. dochodząc do wniosku, że nie mają one zastosowania. Nie można jednak nie zauważyć, że w każdym razie udział stron postępowania rozważano z uwzględnieniem jedynie pkt.1. Organ podkreślił bowiem, że żadna ze stron zgłaszających udział w postępowaniu nie posiada nieruchomości przylegającej bezpośrednio do działek na których ma być realizowane przedsięwzięcie, ani w odległości 100m od granic tego terenu. Najbliższa działka nr [...] położona w miejscowości R. znajduje się w odległości ok. 550m od obszaru inwestycji. Obok stałego kryterium odległościowego należało jednak uwzględnić również kryterium ustalane indywidualnie na podstawie charakteru oddziaływania przedsięwzięcia. Warto zauważyć, że przepis art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy określając obszar, na który oddziaływać będzie przedsięwzięcie jako działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem nie wskazuje jednocześnie czy oddziaływanie to ma być negatywne, stwierdzając jedynie, że ma to być oddziaływanie znaczące. Mówiąc o znaczącym oddziaływaniu należy mieć na względzie okoliczność, że może ono wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem. Definicja ta posługuje się więc elementem potencjalności, a co za tym idzie istotna jest okoliczność, że na nieruchomości wystąpi możliwość ograniczenia w jej zagospodarowaniu. Należy przy tym uwzględnić skalę, czas trwania oraz intensywność oddziaływania danego przedsięwzięcia. Chodzi zatem o oddziaływania, które mają powtarzalny i trwały charakter oraz występują przez dłuższy czas. Z przepisów art. 72 ust. 2 pkt 1, art. 74 ust. 1 pkt 1 i art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko wynika przy tym, że chodzi o każde oddziaływanie, a nie tylko takie, które przekracza określone normy. Normy i ich ewentualne przekroczenia mają znaczenie dla treści decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a nie dla posiadania przymiotu strony w rozumieniu art. 74 ust.3a. Nie można przy tym zrównywać znaczącego oddziaływania, o którym mowa w art. 74 ust. 3a pkt 3 z przekroczeniem standardów jakości środowiska, bowiem do kwestii tej odnosi się art. 74 ust. 3a pkt 2 podający inną przesłankę uprawniającą do bycia stroną postępowania. Stroną analizowanego postępowania jest więc właściciel nieruchomości położonej na terenie objętym tak rozumianym oddziaływaniem planowanego przedsięwzięcia. Okoliczność, że projektowane przedsięwzięcie spełniając, pod względem emisji dźwięku, czy zanieczyszczeń powietrza, obowiązujące standardy, co może warunkować wydanie decyzji pozytywnej, nie stanowi w żadnym razie przesłanki do zawężania katalogu stron postępowania w oparciu o powołaną przesłankę. W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że w tym sensie o interesie prawnym tego podmiotu świadczy prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego (tak NSA w wyrokach z 15 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 108/12, 1 lipca 2014 r., 219/13, II OSK 3067/13 opubl. w CBOSA). Podkreślenia również wymaga, że oddziaływanie na nieruchomości nie oznacza jedynie oddziaływania na budynek mieszkalny. Ustawodawca wprost wskazuje, że obszar oddziaływania obejmuje działki znajdujące się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia. Skoro tak to okoliczność, czy na działce tej znajduje się budynek mieszkalny i w której jej części został zlokalizowany również pozostaje bez wpływu na ustalenie czy jej właścicielowi przysługuje przymiot strony. W wyroku z dnia 18 kwietnia 2019r.( II OSK 1514/17 opubl. w CBOSA ) NSA zauważył, że kwestia legitymowania się przez właścicieli nieruchomości położonych w obszarze oddziaływania interesem prawnym zawiera element potencjalności. Należy przyjąć, że o ile istnieje potencjalna możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, osoby legitymujące się tytułem prawnym do działek położonych w tak wyznaczonym obszarze oddziaływania obiektu są stroną w szeroko rozumianym postępowaniu, czyli obejmującym całym proces decyzyjny poprzedzający realizację inwestycji. Przyjęcie takiej potencjalności w ustaleniach interesu prawnego rzutuje na konieczność dogłębnej analizy stanu faktycznego sprawy, tak aby wykluczyć, że jakiekolwiek (zarówno ponadnormatywne, jak i mieszczące się w granicach norm środowiskowych) oddziaływanie inwestycji na nieruchomości położone w otoczeniu inwestycji nie zostanie pominięte. Musi zatem zdumiewać postępowanie organów, które takiego obowiązku zdają się nie dostrzegać, tym bardziej, że przecież w wyroku z dnia 28 września 2018r. ( II OSK 2410/16 ) dotyczącym ustalenia stron postępowania w rozpoznawanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny, odnosząc się właśnie do ugruntowanego już stanowiska, jasno wyłożył, że określając status stron w tym postępowaniu. nie można skupiać się wyłącznie na badaniu dopuszczalnych emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego, hałasu, zagrożeń dla środowiska gruntowo - wodnego, czy zmiany ukształtowania powierzchni ziemi, pomijając choćby kwestię odoru wywoływanego funkcjonowaniem planowanego składowiska. Nieprawidłowe jest bowiem ograniczenie kręgu podmiotowego postępowania środowiskowego w oparciu o podział oddziaływania składowiska odpadów na "normalne" i "ponadnormatywne". Zdaniem sądu nie sposób nie zauważyć, że oddziaływanie to może różnić się na przestrzeni dni, w zależności od pogody, czy siły wiatru, a co pominął zupełnie organ środowiskowy. O przymiocie strony postępowania środowiskowego nie decyduje zaś ponadnormatywne oddziaływanie planowanej inwestycji, lecz faktyczne, będące wynikiem jej działalności. Art. 144 k.c. nie może stanowić wyłącznej podstawy prawnej ograniczenia obszaru oddziaływania inwestycji ze skutkiem odmowy przyznania statusu strony w postępowaniu środowiskowym. Zupełnie niezrozumiale jest zatem pominięcie przez organy stanowiska NSA, tym bardziej, że właśnie na ten wyrok powoływali się M. Z., A. D., G. S., J. S., P. C., A. K., R. W., T. D., H. D., D. F., G. S. , K. W., J. W. i M. K. w pismach z dnia [...] maja 2019r. wnosząc o uznanie ich za strony postępowania. Trzeba zaznaczyć, że pismach z dnia [...] kwietnia 2019r. adresowanych do wspomnianych już osób Wójt, dowodząc braku podstaw do uznania ich za stronę postępowania, również powołał się na wspomniany wyrok, jednocześnie jednak wskazał na kolejną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2019r. którą ponownie odmówiono tym osobom przymiotu strony, akta sprawy jednak tej decyzji nie zawierają, milczy w tej sprawie również organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji. Co istotne, jedynym kryterium, jakie organ uznał za decydujące, było kryterium odległościowe. Nie może budzić wątpliwości, że odległość jaka dzieli nieruchomości określonych osób od miejsca realizacji przedsięwzięcia jest istotna dla oceny jego oddziaływania, organ uznając jednak, że nie ma ono miejsca, powinien jasno uzasadnić swoje stanowisko. Jasne jest, że w każdym przypadku organ prowadzący postępowanie w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach winien ustalić obszar oddziaływania planowanego przedsięwzięcia, biorąc pod uwagę m.in. dane wynikające z karty informacyjnej oraz z mapy ewidencyjnej załączonej przez inwestora do wniosku o wydanie decyzji, jak również z ustaleń raportu oddziaływania przedmiotowej inwestycji na środowisko, jeżeli tak jak w tej sprawie, w danym postępowaniu został wykonany (m.in. wyrok NSA z dnia II OSK 3067/13 opubl. w CBOSA ). Nie oznacza to jednak bezdyskusyjnego przyjęcia zawartych w nim wniosków. Tymczasem we wspomnianych już pismach z dnia 3 kwietnia 2019r. Wójt zupełnie bezkrytycznie powielił ustalenia raportu w którym jego autorzy autorytatywnie stwierdzają, że planowana inwestycja nie spowoduje przekroczenia standardów jakości środowiska poza granicami składowiska odpadów oraz nie ma konieczności wprowadzenia ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Według raportu analiza pracy składowiska ocena jej wpływu na poszczególne elementu środowiska dowiodła, że standardy jakości środowiska będą utrzymane w granicach działek, na których będzie eksploatowany zakład. W ten sposób określono również obszar oddziaływania przedsięwzięcia na załącznikach 2 i 3 do raportu wskazując jedynie działki na których ma być realizowane. Tymczasem jak już podano, nie chodzi o zachowanie standardów jakości środowiska, ale o oddziaływania przedsięwzięcia. Ponadto ocena ta powinna zostać odpowiednio zweryfikowana, jeśli zważyć, że przedsięwzięcia ma mieć powierzchnię w koronie około 41 646 m˛, pojemność użytkową 437 283mł, a ilość składowanych odpadów szacuje się na 498 503 Mg. Tym bardziej, że nie zbadano kumulacji planowanego przedsięwzięcia z przedsięwzięciami już zrealizowanymi na tych samych lub sąsiednich działkach ( wyrok NSA z 5 listopada 2019r. II OSK 3276/19 opubl. w CBOSA ). Chodzi to o Zakład Zagospodarowania odpadów w R. Związku Komunalnego Gmin [...], a także o I nieckę i nadal istniejąca i funkcjonującą II nieckę składowiska. Powyższe zaniechanie wywodzi się z zapisu raportu, w którym stwierdzono, że kumulacja odziaływań wszystkich tych przedsięwzięć nie występuje. Również ta okoliczność powinna zostać uwzględniona przy ocenie, które z działek znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia. Jak już wspomniano chodzi tu o każde oddziaływanie powodujące zakłócenie korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 oraz 144 k.c.. jako norm gwarantujących poszanowanie interesów właściciela nieruchomości położonego w sąsiedztwie inwestycji. Warto ponadto zwrócić uwagę, że wyrażona w tym przepisie definicja obszaru oddziaływania obiektu, musi być dokonywana przez pryzmat art. 2 Konstytucji i wyrażonej w niej zasady demokratycznego państwa prawnego, będącej jednocześnie źródłem zasady prawa do procesu. Skoro tak to wątpliwości dotyczące tego czy podmiotowi przysługuje status strony w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia należy rozstrzygać na jej korzyść, otwierając jej drogę do obrony interesu prawnego. Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit. a) i c) oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ. U z 2019r. poz. 2325 ) należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...]. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §1 tej ustawy. Obejmują one zwrot wpisu od skargi w kwocie 200 zł.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 lutego 2020
- Symbol z opisem
- 6139 Inne o symbolu podstawowym 613
- Hasła tematyczne
- Ochrona środowiska
- Skarżony organ
- Samorządowe Kolegium Odwoławcze
- Sędziowie
- Bogusław Wiśniewski /przewodniczący sprawozdawca/ Grażyna Pawlos-Janusz Grzegorz Grymuza
Powołane przepisy
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Kr 245/20 · 15 września 2020
Wyrok WSA w Krakowie z 15 września 2020 r., II SA/Kr 245/20
Sygnatura: II SA/Kr 802/20 · 15 września 2020
Postanowienie WSA w Krakowie z 15 września 2020 r., II SA/Kr 802/20
Sygnatura: II SA/Ke 560/20 · 14 września 2020
Wyrok WSA w Kielcach z 14 września 2020 r., II SA/Ke 560/20
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny