II SA/Lu 119/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie rozbiórki budynku - w zakresie sprzeciwu skarżącej od pkt II postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 119/17 p o s t a n a w i a I. zmienić pkt II zaskarżonego postanowienia w ten sposób, że ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych; II. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie.

Skarżąca na urzędowym formularzu PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, wyjaśniając, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2 na działce o powierzchni [...] m2. Dzieci skarżącej prowadzą odrębne gospodarstwa domowe. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności i jest osobą starszą ([...] lat), cierpiącą na szereg schorzeń wymagających leczenia farmakologicznego. Odpowiadając na wezwanie do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń nadesłała dokumenty źródłowe (faktury VAT, potwierdzenie wypłaty/doręczenia emerytury, rachunki, paragony), z których wynika, że otrzymuje emeryturę w kwocie [...] zł netto. Na jej stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego składają się wydatki na usługi kominiarskie – [...] zł, gaz – [...] zł, energię elektryczną – [...] zł za dwa miesiące ([...] zł za miesiąc), wodę – [...] zł za dwa miesiące ([...] zł za miesiąc), leki – [...] zł, podatek – [...] zł, wywóz odpadów – [...] zł i telewizję – [...] zł. Łączny miesięczny koszt utrzymania koniecznego skarżącej, nie obejmujący kosztów wyżywienia, zakupu środków czystości i odzieży, wynosi [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz w pkt I przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych, zaś w pkt II odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Referendarz stwierdził, że skarżąca nie spełnia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżąca posiada bowiem stałe dochody pozwalające ponosić wydatki związane ze stałymi kosztami utrzymania koniecznego (jej dochód wynosi [...] zł netto, zaś stałe miesięczne wydatki nie obejmujące kosztów wyżywienia – [...] zł) oraz ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Nie można jej zatem zaliczyć do osób ubogich bądź takich, których dochody nie pozwalają pokryć wydatków związanych z najistotniejszymi potrzebami życiowym. W ocenie referendarza, skarżąca nie może natomiast ponieść pełnych kosztów postępowania, gdyż groziłoby to jej uszczerbkiem w kosztach koniecznego utrzymania. Po poniesieniu wskazanych przez nią wydatków pozostaje jej [...] zł na wyżywienie, zakup środków czystości i higieny osobistej oraz odzieży. Koszty sądowe w niniejszej sprawie prócz wpisu sądowego od wniesionej skargi wynoszącego [...] zł oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej wynoszącego [...] zł, każdorazowo nie przekroczą kwoty [...] zł. Minimalne wynagrodzenie radcy prawnego ustanowionego z wyboru dla prowadzenia niniejszej sprawy wynosi [...] zł netto (§ 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). W ocenie referendarza sądowego bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego skarżąca nie jest w stanie ponieść całości bądź części kosztów sądowych. Decyduje o tym ich wysokość, jak i to, że w toku postępowania występować będą kilkakrotnie. Natomiast nie narażając się na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego skarżąca może ponieść minimalne wynagrodzenie adwokata. Z tego powodu referendarz sądowy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca M. P. wyjaśniła, że wbrew ustaleniom referendarza faktycznie nigdy nie pozostaje jej kwota [...] zł miesięcznie na życie; wyjaśniła, że to "nie jest życie, tylko wegetacja". Zamieszkuje razem z dziećmi – pozostającą od dłuższego czasu bez pracy, chorą nieuleczalnie córką i synem "lekkoduchem", który nie partycypuje w żadnych kosztach utrzymania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658) – rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sprzeciw skarżącej w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca domagała się przyznania jej prawa pomocy w całości. Przepis art. 246 P.p.s.a. przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Podkreślić należy, że wprawdzie instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie, to jednak z uwagi na to, że stanowi ona procesową gwarancję ochrony praw strony, nie może być iluzoryczna. Stanowisko takie zaakcentował Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 23 maja 1996r., sygn. I ACZ 186/96, OSAB 1996, nr 2, poz.22, powołując się na ratyfikowaną przez Polskę Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r., Nr 61, poz.284 ze zm.). W ocenie Sądu, zachodzą podstawy do uwzględnienia w całości wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W świetle bowiem zgromadzonych materiałów skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, obejmujących zarówno koszty sądowe, jak i koszt ustanowienia pełnomocnika. Miesięczny dochód skarżącej wynosi [...] zł i w całości przeznaczany jest na niezbędne wydatki – ok. [...] zł za usługi kominiarskie, gaz, energię elektryczną, wodę, leki, podatek, wywóz odpadów, telewizję i pozostała część jej dochodu na wyżywienie, środki czystości, odzież. Dochód skarżącej nie pozwala więc na przyjęcie, że może ona wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, pomimo tego, że koszty sądowe nie będę przekraczać jednorazowo kwoty [...]zł. Dodatkowo wskazać należy, że skarżąca nie korzysta z pomocy dzieci, co wskazała w sprzeciwie, a sama ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podejmować pracy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że jej sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, dlatego Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.