II SA/Lu 1169/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy inspektor sądowy Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania oceny technicznej przewodów kominowych oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] września 2016 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 81c ust. 2 ustawy z dnia [...] lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.) po rozpatrzeniu zażalenia M. R. i G. N., L. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego miasta L. z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...] i nałożył na współwłaścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...] w L.: M. K., G. O. - K., P. K., B. N., E. R., M. R. , J. C. - R., J. P. R. - w imieniu i na rzecz którego działa J. C.-R., A. C. i K. C. obowiązek dostarczenia w terminie do [...] października 2016 r. oceny technicznej przewodów kominowych, wentylacji grawitacyjnej i podłączeń urządzeń gazowych do przewodów spalinowych ze wskazaniem robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia nieprawidłowości, sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowalne bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, rzeczoznawcę budowalnego albo jednostkę badawczo-rozwojową bądź uczelnię posiadającą kompetencje do prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych dotyczących budownictwa. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu [...] marca 2014 r. pracownicy PINB miasta L. dokonali czynności kontrolnych budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w L., podczas których stwierdzono, że w łazience mieszkania nr [...] położonego na II piętrze budynku, na ścianie kominowej na wysokości powyżej 1,5 m występuje czarno-szara plama kształtu owalnego mająca wysokość ok. 1 m i szerokość 0,5 m, obejmująca swym zasięgiem wyłącznik prądu i gniazdo elektryczne. W trakcie oględzin przedstawiono zalecenie kominiarskie z dnia [...] listopada 2013 r., w którym wskazano, że w mieszkaniu nr [...] w pomieszczeniu łazienki na ścianie kominowej stwierdzono wykwit z powodu braku wkładu kominowego kwasoodpornego z lokalu nr [...], w którym podłączony jest piec z zamkniętą komorą spalania. Zalecono zainstalowanie wkładu kwasoodpornego do pieca mieszkania nr [...]. Ponadto właściciele mieszkania nr [...] zgłosili niewłaściwe działanie wentylacji grawitacyjnej w ich łazience, polegające na wyczuwaniu ciepła i zapachu spalin wydobywających się z kratki wentylacyjnej. Jak podniósł organ odwoławczy, kolejne oględziny przy udziale M. R., G. N. oraz pełnomocnika M. K. zostały przeprowadzone w dniu [...] października 2014 r. przez pracowników PINB miasta L. w mieszkaniu nr [...] zlokalizowanym na parterze budynku. Stwierdzono wówczas, że w łazience mieszkania znajduje się dwufunkcyjny kocioł c.o. i c.w. typu Junkers z zamkniętą komorą spalania. Powietrze zasysane jest z zewnątrz, a spaliny według oświadczenia właściciela mieszkania - M. R., odprowadzane są rurą spalinową ponad dach. M. R. przedstawił opinię nr [...] z dnia [...] października 2009 r. z przeprowadzonych oględzin urządzeń grzewczo-kominowych, w której mistrz kominiarstwa stwierdził, że przewody kominowe są drożne, a ciąg jest prawidłowy. Oględziny dokonane w lokalu nr [...] na II piętrze kamienicy pozwoliły na stwierdzenie, że na ścianie kominowej łazienki ponad lamperią z glazury, po lewej stronie od kratki wentylacyjnej, znajduje się zaczerniony łuszczący się wilgotny zaciek o powierzchni ok. 1,0 m wysokości i szerokości do 0,5 m, w obszarze którego znajduje się gniazdo i przełącznik instalacji elektrycznej. W dniu [...] października 2014 r. M. K. złożył w PINB miasta L. opinię mistrza kominiarskiego nr [...] z dnia [...] października 2014 r., w której stwierdza się, że przewody wentylacyjne i spalinowe mieszkania nr [...] są drożne, a ciągi prawidłowe. Organy ustaliły w niniejszej sprawie istnienie rozbieżności w zaleceniach kominiarskich. W zaleceniu z dnia [...] listopada 2013 r., dotyczącym mieszkania nr [...], wskazano, że wykwit na ścianie kominowej łazienki powstał z uwagi na brak wkładu kominowego kwasoodpornego w lokalu nr [...], w którym podłączony jest piec z zamkniętą komorą spalania i zalecono zainstalowanie wkładu kwasoodpornego do pieca mieszkania nr [...]. Z kolei w opinii nr [...] z dnia [...] października 2009 r. stwierdzono, że w mieszkaniu nr [...] przewody kominowe są drożne i ciąg jest prawidłowy, a piec gazowy dwufunkcyjny podłączony prawidłowo. Natomiast ostatnia wydana w sprawie przez mistrza kominiarskiego opinia nr [...] z dnia [...] października 2014 r. potwierdza właściwy stan przewodów kominowych w mieszkaniu nr [...]. Z uwagi na to, że oględziny dokonane w dniu [...] października 2014 r. przez inspektorów PINB miasta L. w lokalu nr [...] na II piętrze budynku wykazały, że na ścianie kominowej ponad lamperią z glazury, po lewej stronie od kratki wentylacyjnej, znajduje się zaciemniony, łuszczący się wilgotny zaciek, w obrębie którego znajduje się gniazdo i przełącznik instalacji elektrycznej, a współwłaściciele budynku, który pochodzi z okresu przedwojennego i został nadbudowany w końcu ubiegłego stulecia, nie dysponują inwentaryzacją przewodów kominowych, organy za niezbędne uznały wykonanie ekspertyzy technicznej stanu technicznego przewodów kominowych wentylacji grawitacyjnej i połączeń urządzeń gazowych do przewodów spalinowych w tym budynku. W związku z tym organ odwoławczy, uchylając postanowienie organu pierwszej instancji, nałożył na współwłaścicieli budynku obowiązek dostarczenia tej ekspertyzy z uwagi na to, że wadliwie funkcjonujące przewody kominowe wentylacji grawitacyjnej i przewody spalinowe należą do części wspólnej budynku. Skargę na powyższe postanowienie wniósł M. R., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci, tj. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 3 k.p.a. poprzez nieustalenie, że stroną postępowania jest wspólnota mieszkaniowa i niezapewnienie wspólnocie mieszkaniowej czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a także nieumożliwienie jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań przed wydaniem postanowienia, skutkujące wznowieniem postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu zarzutu skargi wskazano, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II Ns [...], Sąd Rejonowy L.-Z. w L. II Wydział Cywilny postanowił znieść współwłasność nieruchomości położonej w L. przy ulicy [...]. Wskazane postanowienie zostało częściowo zmienione postanowieniem Sądu Okręgowego w L. II Wydziału Cywilnego Odwoławczego z dnia [...] maja 2016 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II Ca [...], na skutek czego, zdaniem skarżącego, doszło do powstania wspólnoty mieszkaniowej. Skarżący wskazał, że wspólnota mieszkaniowa powstaje z mocy prawa, z chwilą orzeczenia sądu. Posiada ona wyłączną kompetencję do reprezentacji właścicieli w zakresie części wspólnych nieruchomości, powinna więc zostać wezwana przez organ do wzięcia udziału w sprawie. Powołując się na art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, (Dz. U. z 2015 r. poz. 1892 ze zm.) według którego ogół właścicieli, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości, tworzą wspólnotę mieszkaniową, skarżący podniósł, że wspólnota mieszkaniowa może nabywać prawa i zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozwana. Jeżeli lokali wyodrębnionych, wraz z lokalami niewyodrębnionymi, jest więcej niż siedem, właściciele lokali są obowiązani podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. Zarząd wspólnoty mieszkaniowej kieruje sprawami wspólnoty i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali, zarówno w zakresie czynności zwykłego zarządu, jak również, gdy chodzi o czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem skargi jest postanowienie nakładające na współwłaścicieli budynku położonego w L. przy ul. [...] obowiązek dostarczenia organowi nadzoru budowlanego ekspertyzy technicznej przewodów kominowych, wentylacji grawitacyjnej i podłączeń urządzeń gazowych do przewodów spalinowych ze wskazaniem robót niezbędnych do wykonania w celu usunięcia nieprawidłowości. Matarialnoprawną podstawę tego postanowienia stanowi art. 81c ust. 2 Prawa budowalnego, zgodnie z którym organy nadzoru budowalnego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości do jakości wyrobów budowalnych lub robót budowalnych, a także stanu technicznego obiektu budowalnego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, tj. uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcę obiektu budowalnego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Z niewadliwych ustaleń organu odwoławczego wynika, że w sprawie zaistniały określone powyższą normą prawną przesłanki nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej. Okoliczność ta nie była zresztą przez skarżącego kwestionowana. Bezspornie w lokalu nr [...] na II piętrze budynku na ścianie kominowej ponad lamperią z glazury, po lewej stronie od kratki wentylacyjnej, znajduje się zaciemniony, łuszczący się wilgotny zaciek, w obrębie którego znajduje się gniazdo i przełącznik instalacji elektrycznej. W celu wyjaśnienia przyczyny tego stanu sporządzone zostały wprawdzie trzy opinie kominiarskie, jednak w treści dwóch z nich wystąpiły istotne rozbieżności. W zaleceniu kominiarskim z dnia [...] listopada 2013 r. stwierdzono bowiem, że wykwit na ścianie kominowej łazienki w mieszkaniu nr [...] powstał z uwagi na brak wkładu kominowego kwasoodpornego w lokalu nr [...], podczas, gdy w opinii z dnia [...] października 2009 r. uznano, że w mieszkaniu nr [...] przewody kominowe są drożne i ciąg jest prawidłowy, a piec gazowy dwufunkcyjny jest podłączony prawidłowo. Istotne jest przy tym, że współwłaściciele przedmiotowego budynku nie dysponują inwentaryzacją przewodów kominowych. Nie ulega również wątpliwości, że przewody wentylacyjne i spalinowe zalicza się do wspólnych części budynku, za których utrzymanie w należytym stanie odpowiada właściciel (współwłaściciele) lub zarządca budynku (art. 52 Prawa budowlanego). Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest natomiast kwestia podmiotu obowiązanego do dostarczenia ekspertyzy technicznej. Według organu odwoławczego, skoro budynek stanowi przedmiot współwłasności, obowiązek ten spoczywa na wszystkich jego współwłaścicielach. Z kolei, w ocenie skarżącego, obowiązek ten powinien był zostać nałożony na wspólnotę mieszkaniową, która – jego zdaniem – powstała z mocy prawa w dniu [...] maja 2016 r., tj. w dacie sądowego zniesienia współwłasności tego budynku. Stanowiska skarżącego nie sposób podzielić. W sprawie nie doszło bowiem do powstania wspólnoty mieszkaniowej z mocy prawa. W myśl art. 6 ustawy, wspólnotę mieszkaniową tworzą wszyscy właściciele, których lokale wchodzą w skład określonej nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa powstaje z chwilą ustanowienia odrębnej własności pierwszego lokalu i do jej powstania nie jest wymagana żadna umowa ani uchwała między właścicielami lokali. Decydujące dla powstania wspólnoty mieszkaniowej jest zatem wyodrębnienie i przeniesienie własności pierwszego samodzielnego lokalu w konkretnej nieruchomości. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o własności lokali, w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Stosownie zaś do treści art. 3 ust. 2 tej ustawy, nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali. Z datą sprzedaży pierwszego lokalu w danej nieruchomości nieruchomość ta zostaje zatem podzielona i od tej chwili składa się: 1) z indywidualnej własności nabywcy, którą stanowi zakupiony przez niego lokal wraz z pomieszczeniami przynależnymi do tego lokalu; 2) z indywidualnej własności dotychczasowego właściciela całej nieruchomości, składającej się z niesprzedanych przez niego lokali oraz z pomieszczeń przynależnych do tych lokali (przy czym lokale te mogą być wyodrębnione jako przedmiot odrębnej własności dotychczasowego właściciela nieruchomości lub mogą nie być wyodrębnione, stanowiąc łącznie jego własność); 3) z nieruchomości wspólnej, stanowiącej współwłasność dotychczasowego właściciela nieruchomości i nabywcy lokalu w tej nieruchomości (a w razie sprzedaży kolejnych lokali - stanowiącej także współwłasność właścicieli wszystkich kolejnych sprzedanych lokali w tej nieruchomości). O powstaniu nieruchomości wspólnej decyduje fakt, że oprócz dotychczasowego właściciela albo dotychczasowych współwłaścicieli całej nieruchomości pojawia się inny właściciel lub inni właściciele, którzy nabywają odrębną własność choćby jednego lokalu w tej nieruchomości. Wspólnota mieszkaniowa powstaje zatem z mocy prawa w chwili, gdy w nieruchomości pojawia się lokal stanowiący odrębną własność osoby innej niż dotychczasowy właściciel (dotychczasowi współwłaściciele) całej nieruchomości. Innymi słowy, byt prawny wspólnoty mieszkaniowej jest uzależniony od tego, czy w danej nieruchomości, poza właścicielem lub współwłaścicielami w częściach ułamkowych lokali stanowiących odrębną własność (dotychczasowy właściciel), istnieje przynajmniej jeden inny podmiot będący właścicielem (lub współwłaścicielem) chociaż jednego takiego lokalu. Jeśli takiego podmiotu nie ma - wspólnota z mocy prawa nie powstaje (wyrok NSA z dnia 19 lutego 2013 r., I FSK 585/12, wyrok WSA w Łodzi z dnia 19 grudnia 2011 r., I SA/Łd 1174/11, CBOSA). Tymczasem w budynku przy ul. [...] w L. odrębna własność lokali została ustanowiona wyłącznie na rzecz dotychczasowych współwłaścicieli tego budynku (a także ich następców prawnych). Nie ustanowiono ani nie przeniesiono odrębnej własności żadnego z lokali na rzecz innego podmiotu niż dotychczasowi współwłaściciele (następcy prawni współwłaścicieli) tej nieruchomości. Nie doszło zatem do powstania wspólnoty mieszkaniowej z mocy prawa. Z uwagi na powyższe, obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej budynku prawidłowo nałożono na jego współwłaścicieli, co czyni zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 30 § 3 k.p.a. niezasadnym. Z uwagi na powyższe sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).