II SA/Lu 1114/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z. O.-S. od postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. O.-S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew p o s t a n a w i a zmienić postanowienie Starszego referendarza sądowego w Lublinie z dnia 11 stycznia 2018 r., w ten sposób, że przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych.

Skarżąca na druku PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła tym, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni 103 m˛ o wartości [...] tysięcy złotych, utrzymuje się z emerytury i renty chorobowej w kwocie [...]złotych netto. Skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,62 ha zakupionego w 1996 r. za kwotę [...]złotych. Na stałe miesięczne koszty utrzymania koniecznego skarżącej składają się wydatki na spłatę kredytu – [...] złotych, media – [...] złotych, leki – [...] złotych, energię elektryczną i gaz – [...] złotych, ubezpieczenie i opał – [...] złotych oraz na karmę dla dwóch psów – [...] złotych. Łącznie miesięczne koszty utrzymania wynoszą [...] złotych. Skarżąca wezwana do nadesłania dokumentów źródłowych przesłała poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopię umowy pożyczki, z której wynika, że zawarta została w dniu [...] r. i na jej mocy skarżąca otrzymała pożyczkę w wysokości [...] złotych wypłaconą jej w dniu zawarcia umowy. Ponadto skarżąca przesłała faktury VAT za energię elektryczną. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Referendarz stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż poniesienie przez nią kosztów sądowych związanych z niniejszym postępowaniem skutkować będzie uszczerbkiem w jej kosztach utrzymania koniecznego. Jak ustalił referendarz sądowy, w dniu zaciągania pożyczki skarżąca wiedziała, iż sprawa z jej skargi rozpoznawana jest przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oraz powinna zdawać sobie sprawę z tego, iż wiąże się to z ponoszeniem kosztów. Mając na uwadze powyższe minimalna zapobiegliwość strony oraz dbałość o swoje interesy powinna skutkować zabezpieczeniem środków finansowych na poczet kosztów sądowych. Zwłaszcza, że skarżąca miała taką możliwość bez potrzeby sięgania do bieżących dochodów. W konkluzji uzasadnienia stwierdzono, że spłata przez skarżącą kredytu nie uzasadnia przyjęcia, iż wykazała, że jej dochód nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia referendarza sądowego, w ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym przedstawiła swoją sytuację osobistą i majątkową. W tym zakresie szeroko opisała sporne relacje sąsiedzkie, odniosła się także do swojej trudnej egzystencji z uwagi na "pajęczą sieć układów" osób jej nieprzyjaznych. Nadto, skarżąca podnosi, że mieszka w B. w mieszkaniu o pow. 5 m ˛, ogrzewanym grzejnikiem elektrycznym, bez bieżącej ciepłej wody, którą odłączono, aby zapobiec dewastacji budynku. Skarżąca wyjaśnia, iż nadawanie pocztą pism do Sądu to dla niej duży wydatek, a w tak trudnej sytuacji znalazła się bez własnej winy. Podkreśla, że żyje z dnia na dzień, mając do dyspozycji tylko [...] zł dziennie na wydatki, nie stać ją na zimowe buty. Żyje nędznie, a jej zapobiegliwość i dbałość o własne interesy była mizerna, co doprowadziło ją po śmierci męża do skrajnie trudniej sytuacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. (...) Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sprzeciw skarżącej w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wnosiła o przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w tym przepisie wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy do wysokości kosztów postępowania, o zwolnienie od których wnosi strona oraz ocenę wpływu ponoszenia tych kosztów na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Pozostające po poniesieniu kosztów postępowania środki finansowe muszą bowiem umożliwić pokrycie wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Podkreślić należy, że wprawdzie instytucja prawa pomocy jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa i powinna być stosowana rozważnie, to jednak z uwagi na to, że stanowi ona procesową gwarancję ochrony praw strony, nie może być iluzoryczna. Stanowisko takie zaakcentował Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postanowieniu z dnia 23 maja 1996r., sygn. I ACZ 186/96, OSAB 1996, nr 2, poz.22, powołując się na ratyfikowaną przez Polskę Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950r. (Dz.U. z 1993r., Nr 61, poz.284 ze zm.). Wprawdzie skarżąca posiada nieruchomość o pow. 2,62 ha, ale nie stanowi ona gospodarstwa rolnego, a więc nie przynosi dochodu, który poprawiłby jej sytuację finansową. Ponadto prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a z racji wieku i przyznanej obok emerytury, renty z tytułu choroby zawodowej nie może podjąć pracy zarobkowej w celu uzyskania dodatkowych dochodów. Okoliczności sprawy nie pozwalają więc na przyjęcie, że skarżąca może wygospodarować środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie Sądu, zachodzą podstawy do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. W świetle bowiem zgromadzonego materiału, skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, który na obecnym etapie wynosi [...] zł, a następnie ewentualnie po [...] zł tytułem opłaty kancelaryjnej od wniosku o uzasadnienie wyroku i ewentualnie od skargi kasacyjnej. Miesięczny dochód skarżącej wynosi [...] zł, który w świetle przedstawionych dowodów (kopii rachunków, faktur, umowy pożyczki) – jest przeznaczany na konieczne wydatki tj. rata kredytu, media leki, ubezpieczenie, opał, karma dla zwierząt – w sumie ok. [...] zł, nie wliczając wyżywienia. Biorąc pod uwagę podeszły wiek skarżącej oraz to, że po uiszczeniu koniecznych wydatków pozostaje jej kwota [...]zł stanowiąca niezbędne minimum egzystencji w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym, należało uwzględnić wniosek skarżącej o zwolnieniu w całości od kosztów sądowych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że sprzeciw zasługuje na uwzględnienie, dlatego Sąd na podstawie art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.