II SA/Łd 945/25

Dnia 23 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Porczyński, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.), Sędzia WSA Magdalena Sieniuć, , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi S.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 listopada 2025 roku znak: SKO.4114.188.2025 w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne oddala skargę. IB

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga S.D. (dalej także: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 listopada 2025 roku (znak: SKO.4114.188.2025) utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 21 października 2025 roku (znak: SOCVI.554.1017IJ.2025.277722.ŚR) orzekającą o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17, art. 25 ust. 1, art. 30 ust. 1, ust. 2 pkt 1, ust. 2b, ust. 6, ust. 7 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 1208) (dalej także: u.ś.r.) oraz art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. 2023 poz. 1429 z późn. zm) (dalej także: u.ś.w.). Z akt sprawy wynika, że po rozpoznaniu wniosku S.D. z dnia 25 sierpnia 2023 roku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką - H.D. , Prezydent Miasta Łodzi decyzją z dnia 9 listopada 2023 roku odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzją ostateczną z dnia 21 grudnia 2023 roku, znak SKO.4114.747.2023 uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w powyższym zakresie orzekło o przyznaniu stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką od dnia 8 sierpnia 2023 roku na czas nieokreślony. Decyzja ta zmieniona była wraz z waloryzacją kwoty świadczenia pielęgnacyjnego decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 10 grudnia 2024 roku. Następnie, skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z dniem 27 sierpnia 2025 roku z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką z uwagi na fakt, iż będzie ubiegał się o ustalenie prawa do emerytury. Decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 2 września 202 roku, sprostowaną postanowieniem z dnia 25 września 2025 roku, uchylono od dnia 2 września 2025 roku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2023 roku zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 10 grudnia 2024 r. W dalszej kolejności w wyniku weryfikacji danych w Centralnej Bazie Beneficjentów organ I instancji ustalił, iż matka skarżącego od dnia 28 października 2024 roku uzyskała prawo do świadczenia wspierającego W związku z powyższym, decyzją z dnia 21 października 2025 roku Prezydent Miasta Łodzi orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad H.D. za okres od 28 października 2024 r. do 31 października 2024 r. w wysokości 385,50 zł, od 1 listopada 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 2988,00 zł miesięcznie oraz od 1 stycznia 2025 r. do 31 lipca 2025 r. w wysokości 3287,00 zł miesięcznie oraz o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 28 października 2024 r. do 31 lipca 2025 r. w wysokości 29370,50 zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał na motywy podjętego rozstrzygnięcia. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodził się z rozstrzygnięciem i zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie doszło do nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oraz naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, nadto wyprowadzenie z zebranego materiału błędnych wniosków, co znalazło wyraz w nieprawidłowym rozstrzygnięciu i jako takie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wspomnianą na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach decyzji powołując się na art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym Kolegium wskazało, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego. Dalej Kolegium zaznaczyło, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 ustawy o świadczeniu wspierającym). Stosownie bowiem do art. 63 ust. 11 ustawy świadczeniu wspierającym za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne uważa się świadczenie wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Zdaniem Kolegium z powołanych wyżej przepisów wynika, że świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne wykluczają się wzajemnie - celem powyższej ustawy było bowiem zastąpienie świadczenia pielęgnacyjnego (w przypadku osób pełnoletnich) przez świadczenie wspierające. Powołane wyżej przepisy przewidują, że jeśli osoba z niepełnosprawnością zaczyna pobierać świadczenie wspierające, jej opiekun traci prawo do otrzymywania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam okres (art. 63 ust. 6 ustawy o świadczeniu wspierającym). Oznacza to, że przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki automatycznie powoduje utratę prawa opiekuna do dotychczasowego wsparcia finansowego w formie świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Kolegium art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest to odrębny i niezależny od regulacji ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 30 ust. 2 u.ś.r.) przepis szczególny, co oznacza, że poza przesłanką jednoczesnego pobierania dwóch świadczeń (pielęgnacyjnego i wspierającego) nie wymaga spełnienia innych warunków dla uznania, że świadczenie pielęgnacyjne zostało nienależnie pobrane. Przenosząc powyższe regulacje na realia niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że okoliczność, iż w okresie od dnia 28 października 2024 roku do dnia 31 lipca 2025 roku strona nie była świadoma tego, że świadczenie pielęgnacyjne jej się nie należy, nie ma wpływu na uznanie świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane, gdyż znaczenie dla uznania świadczenia pielęgnacyjnego za nienależnie pobrane ma bowiem wyłącznie wskazany wyżej fakt jednoczesnego pobierania obu świadczeń. Odnosząc się do treści odwołania w zakresie braku świadomości o utracie prawa do pobierania świadczenia, w związku z brakiem uprzedniego pouczenia organu w powyższym zakresie, Kolegium wyjaśniło, iż co prawda stosownie do art. 63 ust. 16 u.ś.w. organ właściwy w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, informuje osoby pobierające świadczenie pielęgnacyjne o zmianach w zasadach dotyczących uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego i zasiłku dla opiekuna, natomiast z akt niniejszej sprawy nie wynika co prawda, aby organ taką informację do strony wystosował. Jednakże w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi okoliczność ta nie miała wpływu na końcowe rozstrzygnięcie sprawy, gdyż art. 63 ust. 11 u.ś.w. jest przepisem odrębnym od art. 30 ust. 2 pkt 1 u.ś.r., a zatem brak jest podstaw do przyjęcia, że zaniechanie tego obowiązku (tak jak w przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2 pkt u.ś.r.) daje podstawy do przyjęcia, że ze świadczeniem nienależnie pobranym do czynienia w przedmiotowej sprawie nie mamy, a to z tej przyczyny, że w art. 63 u.ś.w. nie ma dodatkowej przesłanki w postaci braku pouczenia o braku podstaw do pobierania świadczenia. Reasumując - w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi wydana w sprawie decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami prawa, a podnoszone przez stronę w treści odwołania okoliczności, w świetle tego co zostało stwierdzone powyżej, nie mają znaczenia dla podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi S.D. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 63 ust. 6 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że w sprawie doszło do nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Skarżący ponadto zarzucił naruszenie przepisów postępowania art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, nadto wyprowadzenie z zebranego materiału błędnych wniosków, co znalazło wyraz w nieprawidłowym rozstrzygnięciu i jako takie miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wydano decyzje niezgodne z prawem. Dodatkowo skarżący zarzucił naruszenie art. 107 § 1 pkt 8 w związku z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez doręczenie rozstrzygnięcia wydanego w drugiej instancji, które nie zostało podpisane, co powoduje, że decyzja ta jest dotknięta wadą nieważności. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że przede wszystkim w sprawie nie została spełniona przesłanka pouczenia o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji przyznania świadczenia wpierającego. Takie pouczenie nie zostało zawarte ani w decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, ani w informacji ZUS o przyznaniu matce skarżącego świadczenia wspierającego. W żadnym innym dokumencie także nie było zawartego pouczenia tej treści. Tymczasem sądy administracyjne twierdzą, że ustawa o świadczeniach rodzinnych reguluje obowiązek zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, co jest czym innym niż świadczenie nienależne. Należy rozróżnić te dwa pojęcia. W świetle wyraźnego stanowiska sądów administracyjnych strona uznała, że wydana decyzja jest nieprawidłowa, gdyż ani Prezydent Miasta Łodzi ani Kolegium nie wykazały, że skarżący został pouczony o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji przyznania świadczenia wspierającego. Takie postępowanie świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 § k.p.a. Organ drugiej instancji wręcz przyznał, że do pouczenia nie doszło, bowiem brak jest na tę okoliczność dowodu w aktach sprawy. Skarżący podkreślił ponadto, że do dnia uzyskania informacji z ZUS o przyznaniu jego matce świadczenia wspierającego tj. do dnia 24 września 2025 r. nie wiedział, że zostanie ono przyznane. Stąd nie mógł mieć świadomości, że pobiera nienależnie świadczenie pielęgnacyjne w sytuacji wstecznie przyznanego świadczenia wspierającego. Sądy administracyjne nie mają przy tym wątpliwości, że okoliczności dotyczących pobierania świadczenia pielęgnacyjnego nie można oceniać ex post. Świadomość, że świadczenie jest nienależne ma istnieć w dacie jego pobierania, a nie dotyczyć sytuacji przyszłych, niemożliwych do przewidzenia w dacie jego pobierania. W konsekwencji strona nie może ponosić negatywnych skutków takiego stanu rzeczy. Przyznanie świadczenia wspierającego z mocą wsteczną nie może mieć wpływu na ocenę świadomości w aspekcie należnego świadczenia, pobieranego przed wydaniem decyzji. W żadnej mierze nie można w takiej sytuacji przypisywać stronie świadomego wprowadzenie organów w błąd. Skarżący podniósł, iż gdyby wiedział, że świadczenie wspierające zostanie jego matce przyznane, to już dawno przeszedłby na zasłużoną emeryturę i nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego. Dodatkowo skarżący podniósł, że wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 28 października 2024 r. – 31 lipca 2025 r. była ponadto niezależna od niego, ponieważ wypłata ta nie została wstrzymana przez organ, do czego zobowiązuje organ art. 63 ust. 9 ustawy o świadczeniu wspierającym. Co więcej, stanowisko organów administracji wynika z dokonania błędnej wykładni art. 63 ust. 6 ustawy o świadczeniu wspierającym. Organy uznały bowiem, że przyznanie świadczenia wspierającego osobie wymagającej opieki automatycznie powoduje utratę prawa opiekuna do dotychczasowego wsparcia finansowego w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Utrata prawa nie może jednakże odbywać się wstecz, bowiem prawo wstecz nie działa (lex retro non agit). Brak jest wobec tego podstaw do żądania zwrotu świadczenia, które nie dość, że zostało skonsumowane, to zostało nadto wypłacone jako ekwiwalent za rezygnację strony z zatrudnienia oraz sprawowaną opiekę nad matką, czyli pracę którą już strona wykonała. Pobierane świadczenie pielęgnacyjne zostało w całości przeznaczone na bieżące potrzeby strony i matki. Wobec rezygnacji skarżącego z zatrudnienia świadczenie to, oprócz emerytury mamy (obecnie wynoszącej 4450,25 zł brutto), było jedynym źródłem utrzymania rodziny. W związku z wysokimi kosztami utrzymania, koniecznością zapewnienia właściwej obsługi medycznej niepełnosprawnej w stopniu znacznym matce oraz koniecznością zakupu leków, z przyznanego i pobranego świadczenia nic nie zostało. Do chwili obecnej skarżący nie otrzymał ponadto świadczenia emerytalnego, o które ubiega się od września 2025 r. Wobec tego skarżący nie ma środków finansowych na dokonanie zwrotu świadczenia pielęgnacyjnego, które Prezydent uznał za nienależnie pobrane. Kwota 29.370,50 zł jest dla skarżącego niewyobrażalnie wysoka i z uwagi na brak dochodu nierealna do spłacenia. Z kolei świadczenie wspierające, jak słusznie napisało Kolegium, zostało skierowane do innego adresata - przyznane matce skarżącego i brak jest podstaw prawnych, aby skarżący z tego świadczenia pokrył swoją "zaległość". Zresztą gdyby istniała taka prawna możliwość, to zapewne organ administracji dokonałby sam potrącenia świadczenia wpierającego z wypłaconego świadczenia pielęgnacyjnego. Takiej możliwości nie przewidują jednak przepisy prawa. Wbrew stanowisku Kolegium w sprawie nie może być mowy o jednoczesnym pobieraniu obu świadczeń, bowiem ani skarżący ani jego matka nie pobierali obu świadczeń jednocześnie. Warto także dostrzec swoistą niekonsekwencję Kolegium przy dokonywaniu oceny charakteru przepisu art. 63 ustawy o świadczeniu wspierającym. Raz bowiem organ ten twierdzi, że jest to regulacja odrębna od art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych (i brak jest w nim przesłanki w postaci braku pouczenia o braku podstaw do pobierania świadczenia), a innym razem stosuje przepis art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych (na co wskazuje sentencja decyzji) i w oparciu o tę regulację informuje stronę o możliwości ubiegania się o zastosowanie ulgi w spłacie (umorzenie, rozłożenie na raty, odroczenie terminu płatności). Podkreślenia wymaga, że przepis art. 63 ustawy o świadczeniu wpierającym instytucji ulgi w ogóle nie przewiduje. Wobec tego trudno uznać przepis art. 63 ustawy o świadczeniu wpierającym za regulację odrębną, niezależną i autonomiczną, gdyż jest ona po prostu niepełna. Końcowo skarżący zauważył, że zaskarżona decyzja narusza art. 107 § 1 pkt 8 w zw. z art.156 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem rozstrzygnięcie wydane w drugiej instancji nie zostało podpisane, co powoduje, że zaskarżona do Sądu decyzja jest dotknięta wadą nieważności. Nie budzi bowiem wątpliwości sądów administracyjnych, że zgodnie z art. 109 § 1 k.p.a. decyzję doręcza się stronom na piśmie. Organ jest zobowiązany do doręczenia stronie oryginału decyzji. Oznacza to, że do wszystkich egzemplarzy decyzji podjętej, które nie zostały wyraźnie oznaczone jako kopie czy odpisy, stosuje się rygory i wymogi określone w art. 107 § 1 k.p.a. Konsekwentnie - każdy z egzemplarzy, także doręczony stronie zawierać musi te same elementy. Do każdego z nich stosuje się te same rygory dotyczące następstw prawnych ujawnionych braków. Zgodnie natomiast z art. 107 § 1 pkt 8 K.p.a. decyzja zawiera podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. Wobec tego brak podpisów członków Kolegium na doręczonej stronie decyzji, oznacza brak jednego z elementów istotnych decyzji, który to brak stanowi rażące naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z 29 marca 2026 r. skarżący podtrzymał swoją skargę i wnioski w niej zawarte, dodając, że nie miał świadomości pobierania świadczenia pielęgnacyjnego uznanego przez organy za nienależnie pobrane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) (dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 119 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. W związku z tym, że organ II instancji w odpowiedzi na skargę wniósł o skierowanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a skarżący nie sprzeciwił się temu wnioskowi i nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Kontrolując w tak zakreślonej kognicji zaskarżoną w tej sprawie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 18 listopada 2025 roku utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 21 października 2025 roku orzekającą o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia pielęgnacyjnego, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca odpowiadają wymogom prawa. W pierwszej kolejności należało odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi – braku podpisów pod doręczoną skarżącemu decyzją organu II instancji. Stosownie bowiem do art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a., decyzja administracyjna powinna zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji, a jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego - kwalifikowany podpis elektroniczny (por. wyrok NSA z 12 listopada 2024 r., III OSK 4500/21, LEX nr 3788559, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Brak podpisu osoby reprezentującej organ na decyzji jest wadą istotną, prowadzącą do oceny, że chodzi wówczas o pismo będące projektem decyzji. Konsekwencją tego jest, że projekt taki nie wchodzi jeszcze do obrotu prawnego i nie wywołuje skutków, z którymi przepisy łączą konsekwencje prawne (por. wyrok NSA z 10 października 2008 r., II GSK 508/07, LEX nr 516791, CBOSA). Dla prawnego bytu decyzji administracyjnej, a więc stwierdzenia istnienia ważnej decyzji wydanej przez właściwy organ administracji publicznej konieczne jest, aby co najmniej jeden egzemplarz decyzji (jej oryginał) zaopatrzony był w wymagany podpis (por. wyrok NSA z 29 kwietnia 2021 r., II GSK 328/18, LEX nr 3195305, CBOSA). Jak stanowi art. 14 § 1a k.p.a. sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej (zd. pierwsze). Pisma utrwalone w postaci papierowej opatruje się podpisem własnoręcznym (zd. drugie). Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią (zd. trzecie). Z kolei jak stanowi art. 39 § 2 pkt 1 k.p.a. w przypadku braku możliwości doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. Należy przypomnieć, że publiczna usługa hybrydowa to usługa w ramach e-Doręczeń, która umożliwia podmiotom publicznym wysyłkę korespondencji w formie elektronicznej, a następnie jej wydrukowanie i dostarczenie przez Pocztę Polską jako tradycyjny list polecony (źródło: https://www.gov.pl/web/e-doreczenia/publiczna-usluga-hybrydowa-w-e-doreczeniach). Uregulowana powołanymi przepisami sytuacja miała miejsce w kontrolowanej sprawie. Jak wyjaśnił organ II instancji w odpowiedzi na skargę "zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, mającym skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu, wysłana Stronie drogą elektroniczną Publiczną Usługą Hybrydową, za pośrednictwem operatora pocztowego - Poczta Polska Spółka Akcyjna, zgodnie z brzmieniem przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) oraz ustawy z dnia 18 listopada 2020 roku o doręczeniach elektronicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 z późn. zm,)". Powyższe potwierdza materiał aktowy zalegający w aktach sprawy, a w szczególności Raport z weryfikacji podpisu z 27 listopada 2025 r. oraz wydruk opatrzony nagłówkiem "Publiczna Usługa Hybrydowa – rejestrowana". Z Raportu wynika, że plik o nazwie SKO.4114.188.2025decyzja.pdf został podpisany certyfikatami kwalifikowanymi, data złożenia podpisów to: 26 listopada 2025 r. (Podpis 1), 26 listopada 2025 r. (Podpis 2) i 26 listopada 2025 r. (Podpis 3). Z wydruku wynika natomiast, że przesyłka o sygnaturze akt: SKO.4114.188.2025 została nadana z wykorzystaniem Publicznej Usługi Hybrydowej w dniu 27 listopada 2025 r., a doręczona skarżącemu w dniu 1 grudnia 2025 r. Tak więc doręczenie skarżącemu decyzji w postaci wydruku pisma uzyskanego z Publicznej Usługi Hybrydowej nie stanowiło w kontrolowanej sprawie naruszenia prawa. Należy jednak dostrzec, że w aktach administracyjnych sprawy oprócz opisanych powyżej: Raportu oraz wydruku, zalega także podpisany odręcznie egzemplarz decyzji organu II instancji opatrzony datą 18 listopada 2025 r. Sąd zwraca uwagę, że decyzja ta opatrzona jest datą 18 listopada 2025 r., natomiast jak wynika z powyższego decyzja wysłana poprzez Publiczną Usługą Hybrydową została podpisana w dniu 26 listopada 2025 r. Nie budzi wątpliwości Sądu, że chwilą wydania decyzji jest data jej sporządzenia, czyli w przypadku decyzji pisemnej dzień podpisania decyzji (por. wyrok NSA z 16 lipca 2010 r., I OSK 216/10, LEX nr 672894, CBOSA). Jeśli zaś w aktach zalega podpisany odręcznie egzemplarz decyzji organu II instancji opatrzony datą 18 listopada 2025 r. to decyzję podpisaną elektronicznie w dniu 26 listopada 2025 r. należy uznać za odpis decyzji z 18 listopada 2025 r. sporządzony w celu doręczenia Publiczną Usługą Hybrydową. Wskazać na wstępie należy, że obowiązujące od dnia 1 stycznia 2024 r. przepisy u.ś.w. zmieniły między innymi zasady przyznawania wsparcia opiekunom osób niepełnosprawnych. Świadczenie pielęgnacyjne od 1 stycznia 2024 r. jest przyznawane wyłącznie opiekunom osób niepełnosprawnych do ukończenia 18 roku życia. Natomiast dla niepełnosprawnych osób pełnoletnich przewidziane jest świadczenie wspierające, z którego osoby takie mają w założeniu ustawodawcy finansować koszty opieki. Świadczenie pielęgnacyjne zostało więc zastąpione w obecnym stanie prawnym (w przypadku osób pełnoletnich) świadczeniem wspierającym. Nie można też nie zauważyć, że świadczenie pielęgnacyjne było przyznawane na rzecz opiekuna, obecnie zaś świadczenie wspierające przyznawane jest na rzecz osoby niepełnosprawnej. Ustalenie prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wypłata następują na wniosek osoby, o której mowa w art. 3 ust. 2 u.ś.w. lub osoby upoważnionej do jej reprezentowania. Wniosek składa się nie wcześniej niż w miesiącu, w którym decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia stała się ostateczna. Wniosek składa się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 9 ust. 1-3 u.ś.w.). Przyznanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia wspierającego nie wymaga wydania decyzji. ZUS wydaje zaś decyzję w sprawach odmowy przyznania świadczenia wspierającego, uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wspierającego oraz nienależnie pobranego świadczenia wspierającego (art. 13 ust. 1 i 4 u.ś.w.). Prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jeżeli w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia, zostanie złożony wniosek, prawo do świadczenia wspierającego ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia (art. 26 ust. 1-2 u.ś.w.). W rozdziale 7 u.ś.w. zawarto przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy. Stosownie do art. 63 ust. 1 u.ś.w. w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym (u.ś.r. - uwaga Sądu), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustęp 2 stanowi zaś, że osoby, którym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, albo od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., przyznane zostało co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, zachowują, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawo odpowiednio do świadczenia pielęgnacyjnego albo specjalnego zasiłku opiekuńczego nie dłużej jednak niż do końca okresu, na który prawo zostało przyznane, z uwzględnieniem ust. 3 i 4. Świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51 (ustawa z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - uwaga Sądu), nie przysługują jeżeli osoba wymagająca opieki ma przyznane prawo do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 6 u.ś.w.). Wypłata świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, podlega wstrzymaniu, jeżeli osoba wymagająca opieki lub osoba uprawniona do jej reprezentowania złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wspierającego (art. 63 ust. 9 u.ś.w.). Zgodnie z art. 61 ust. 11 u.ś.w., za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. Z wykładni powyższych przepisów wynika zatem, że świadczenie wspierające oraz świadczenie pielęgnacyjne są świadczeniami konkurencyjnymi. Ustawodawca wprowadził bowiem regulację, zgodnie z którą opiekun osoby niepełnosprawnej traci prawo do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w czasie, gdy osoba z niepełnosprawnością pobiera świadczenie wspierające. Innymi słowy, skorzystanie przez osobę z niepełnosprawnością z prawa do świadczenia wspierającego wiąże się z tym, że jej opiekun traci prawo do dotychczas pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący pobierał świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad swoją matką – H.D. za okres od 28 października 2024 r. do 31 października 2024 r. w wysokości 385,50 zł, od 01 listopada 2024 r. do 31 grudnia 2024 r. w wysokości 2988,00 zł miesięcznie oraz od 01 stycznia 2025 r. do 31 lipca 2025 r. w wysokości 3287,00 zł miesięcznie. Świadczenie to zostało przyznane skarżącemu ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2023 roku, znak SKO.4114.747.2023, które uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w powyższym zakresie orzekło o przyznaniu skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką na okres od dnia 08 sierpnia 2023 roku na czas nieokreślony. Decyzja ta zmieniona była wraz z waloryzacją kwoty świadczenia pielęgnacyjnego decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 10 grudnia 2024 roku. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 27 sierpnia 2025 roku w Centrum Świadczeń Socjalnych w Łodzi skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji z dniem 27 sierpnia 2025 roku z pobierania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką z uwagi na fakt, iż będzie ubiegał się o ustalenie prawa do emerytury. Decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 02 września 202 roku, sprostowaną postanowieniem z dnia 25 września 2025 roku, uchylono od dnia 02 września 2025 roku decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 21 grudnia 2023 roku zmienioną decyzją Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 10 grudnia 2024 r. Bezsporne jest także, że matka skarżącego H.D. uzyskała prawo do świadczenia wspierającego od dnia 28 października 2024 r. Sporną pozostaje natomiast zasadność uznania wypłaconego skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką H.D. za okres od 28 października 2024 r. do 31 lipca 2025 r. w wysokości 29370,50 zł za świadczenie nienależnie pobrane z uwagi na brak po stronie skarżącego świadomości (złej woli) o wystąpieniu okoliczności skutkujących ustaniem przyznanego stronie uprawnienia do przedmiotowego świadczenia. Mając na uwadze tak zakreśloną istotę sporu wskazać należy, że co do zasady problematyka nienależnie pobranego świadczenia rodzinnego uregulowana została w przepisach u.ś.r. Zgodnie z art. 30 ust. 2 u.ś.r. za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie, zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych lub zmniejszenie wysokości przysługujących świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 1a) świadczenia rodzinne wypłacone w związku z zastosowaniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - po ustaleniu, że wystąpiły okoliczności, o których mowa w art. 5 ust. 4c; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego; 5) świadczenia rodzinne wypłacone osobie innej niż osoba, która została wskazana w decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, z przyczyn niezależnych od organu, który wydał tę decyzję. Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu (art. 30 ust. 1 u.ś.r.). Od kwot nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, o których mowa w ust. 2 pkt 1-3 i 5, naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie. Odsetki są naliczane od pierwszego dnia miesiąca następującego po dniu wypłaty świadczeń rodzinnych do dnia spłaty (art. 30 ust. 2b, ust. 8 u.ś.r.). Przy czym, w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany został pogląd, który Sąd, co do zasady w pełni podziela i akceptuje, zgodnie z którym warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane, w rozumieniu art. 30 ust. 2 u.ś.r., jest świadomość świadczeniobiorcy o braku prawa do jego pobierania, która to świadomość musi wynikać z uprzedniego pouczenia. Obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została skutecznie pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, czy też w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji zobowiązanej do wypłaty świadczenia. Inaczej mówiąc dla prawidłowego ustalenia istnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia decydujące znaczenie ma zatem świadomość osoby pobierającej świadczenie. Osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia musi być świadoma, że okoliczność, która powoduje ustanie prawa do uzyskanego świadczenia, wystąpiła (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1392/21, CBOSA). Niemniej jednak, w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie istotnym dla jej rozstrzygnięcia pozostaje powoływany już wcześniej przepis art. 63 ust. 11 u.ś.r., zgodnie z którym za nienależnie pobrane świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie zmienianej w art. 51, uważa się świadczenie lub zasiłek wypłacone za okres, za który osoba wymagająca opieki otrzymała świadczenie wspierające. W ocenie Sądu, z art. 63 ust. 11 u.ś.w. nie wynika, aby w przypadku wystąpienia określonej w nim przesłanki do uznania wypłaconego świadczenia lub zasiłku za świadczenie nienależnie pobrane, ustawodawca odsyłał do odpowiedniego stosowania, czy też stosowania wprost przepisów art. 30 ust. 2 u.ś.r. Tego rodzaju odesłanie nie wynika również z jakiejkolwiek innej regulacji u.ś.w. Wobec powyższego, w ocenie Sądu uznać należy, że art. 63 ust. 11 u.ś.w. formułuje definicję niezależną i odrębną od analogicznej definicji nienależnie pobranego świadczenia zawartej art. 30 ust. 2 u.ś.r. i w przeciwieństwie do niej nie nawiązuje do elementu subiektywnego, czyli do stanu świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie rodzinne, że świadczenie nie powinno zostać przyznane albo, że zaistniały okoliczności powodujące ustanie prawa do tego świadczenia. Nie ocenia się także skutków braku pouczenia o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego. W konsekwencji stwierdzić należy, że na definicję nienależnie pobranego świadczenia określoną w art. 63 ust. 11 u.ś.w. składa się wyłącznie element obiektywny w postaci pobrania przez opiekuna jednego ze świadczeń w nim wskazanych, w tym samym okresie, za który jego podopieczny otrzymał świadczenie wspierające. Z kolei element subiektywny, czyli stan świadomości (woli) osoby pobierającej świadczenie pielęgnacyjne pozostaje zasadniczo bez znaczenia (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 11 lipca 2025 r., II SA/Łd 243/25, CBOSA). Dlatego też bez wpływu na wynik sprawy pozostają podnoszone w skardze argumenty, że skarżący nie posiadał świadomości, pobierania świadczenia uznanego za nienależnie pobrane, ani też nie uzyskał informacji o braku prawa do pobierania świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji przyznania świadczenia wspierającego. Powyższe okoliczności pozostają bez wpływu na obiektywny fakt zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 63 ust. 11 u.ś.w. obligującej organ administracyjny do wydania w takiej sytuacji decyzji o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, z powyższych względów procedujące w sprawie organy słusznie uznały, stosownie do art. 63 ust. 6 i ust. 11 u.ś.w., iż pobrane przez skarżącego w okresie od 28 października 2024 r. do 31 lipca 2025 r. świadczenie pielęgnacyjne na matkę stanowi świadczenie nienależnie pobrane. Reasumując stwierdzić należy, że, w ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca nie naruszają norm prawa materialnego ani procesowego w takim zakresie, który skutkowałby koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi. IB