II SA/Łd 914/17

Dnia 14 lutego 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Sędzia NSA Zygmunt Zgierski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.R. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 914/17, o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy lf

II SA/Łd 914/17 Uzasadnienie A.R. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie jej od kosztów sądowych, w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego dotyczącego ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Ze złożonego wniosku wynikało, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Mąż skarżącej prowadzi działalność gospodarczą, uzyskując z tego tytułu dochód w kwocie 3000 zł netto. Skarżąca prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 2,5 ha, jednak nie wskazała kwoty dochodów. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 120 m2 oraz samochód Toyota Verso z 2005 r. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy uznając, że osiągane przez małżonków dochody (3000 zł netto uzyskiwane przez męża skarżącej oraz dochody z gospodarstwa rolnego, których wysokości skarżąca nie podała), są wystarczające, by wygospodarować 500 zł na uiszczenie wpisu sądowego od skargi, jak i na pokrycie ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W jego uzasadnieniu podniosła, że wykazała w wystarczającym stopniu, że je stać jej na pokrycie kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 243 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (w tym poprzez zwolnienie od kosztów – jak w niniejszej sprawie) od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Dokonując analizy złożonych przez skarżącą oświadczeń o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Sąd doszedł do przekonania, że jej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca wraz z mężem osiągają stałe, dość wysokie dochody (3000 zł netto z działalności gospodarczej męża skarżącej). Dochody te są na tyle wysokie, że skarżącej nie można uznać za osobę ubogą. Małżonkowie mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe (mieszkają w 120-metrowym domu). Podkreślenia wymaga, że celem prawa pomocy nie jest dbałość o zachowanie, w stanie nienaruszonym, majątku stron, ale udzielanie wsparcia osobom, które z przyczyn obiektywnych nie są w stanie partycypować w kosztach postępowania. Tymczasem zarówno na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w złożonym sprzeciwie, skarżąca nie wskazała na żadne okoliczności uzasadniające pozytywne rozpatrzenie jej wniosku. Wniosek nie zawierał praktycznie żadnego uzasadnienia. Podobnie w sprzeciwie skarżąca, poza twierdzeniem że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych, nie pokusiła się nawet o przedstawienie kosztów bieżącego utrzymania. Mimo zasygnalizowania w postanowieniu referendarza sadowego, że skarżąca nie przedstawiała dochodów z gospodarstwa rolnego, także w sprzeciwie informacji takiej nie załączyła. Pozwala to przyjąć, że dochody skarżącej i jej męża są na tyle duże, że wystarczają na zaspokojenie bieżących potrzeb, nawet biorąc pod uwagą konieczność uiszczenia 500 zł wpisu sądowego. Także inne ewentualne koszty sądowe (opłata kancelaryjna za uzasadnienie wyroku, w przypadku oddalenia skargi, w kwocie 100 zł, oraz ewentualna skarga kasacyjna od której wpis wynosiłby również 100 zł) nie spowodują u skarżącej uszczerbku utrzymania. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie odpowiada art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., dlatego też, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono o utrzymaniu go w mocy. lf