II SA/Łd 900/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rosińska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. G. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 23 stycznia 2017 r. wydanego w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za nieruchomość p o s t a n a w i a: utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. LS

M. G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za nieruchomość. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej kwocie 2822,16 zł netto. Posiadają dom jednorodzinny o powierzchni 324,82 m², mieszkanie o powierzchni 130 m², działkę o powierzchni 3311 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,9 ha. Skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Toyota (rok produkcji 2004). Posiada także oszczędności w wysokości 130 000 zł, które stanowią pozostałość z otrzymanego odszkodowania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jego wydatki kształtują się następująco: energia elektryczna – 206,55 zł, gaz – 950 zł, woda – 54,67 zł, PZU – 24 zł, MPO – 28 zł, ubezpieczenie domu 38,25 zł. Skarżący oświadczył także, że nie zatrudnia ani nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radca prawnym. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2017 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, odmówił ustanowienia adwokata z urzędu. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego wniosku z 19 stycznia 2017 r., zarzucając, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest odniesienia do okoliczności przytoczonych przez niego w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (dotyczącej stanu zdrowia żony i syna). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, zatem zasadnym jest utrzymanie go w mocy. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 i art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1); w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Według art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W tym miejscu wskazać należy, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza przedstawionej we wniosku sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. W przekonaniu sądu starszy referendarz sądowy prawidłowo ocenił sytuację rodzinną, osobistą i majątkową skarżącego. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący razem z żoną posiadają stały dochód – z tytułu pobieranej emerytury w grudniu osiągnęli stały dochód w wysokości 2822,16 zł. Dodatkowo posiadają nieruchomości: budynek jednorodzinny (324,82 m²) o wartości 550.000 zł, mieszkanie o pow. 130 m², działkę o pow. 3311m² oraz działkę rolną bez zabudowań o pow. 3,9 ha (w użyczeniu). Skarżący jest również współwłaścicielem samochodu osobowego z 2004 roku. Już samo posiadanie tych składników rzeczowych wyklucza wnioskującego z kategorii osób ubogich. Dodatkowo skarżący posiada wolne środki pieniężne w wysokości 130 000 zł, przy czym wskazał, że miesięczne zobowiązania i stałe wydatki wynoszą w sumie 1301,47 zł. W oparciu o ustalenia dokonane na podstawie twierdzeń skarżącego jak i akt sprawy wskazać należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia adwokata bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W szczególności, odnosząc się do uzasadnienia sprzeciwu, skarżący nie wskazał w jaki sposób okoliczności dotyczące stanu zdrowia jego żony oraz syna (który zresztą nie gospodaruje wspólnie ze skarżącym i jego żoną) realnie wpływają na stan jego majątku i posiadanych środków finansowych. Wskazywana przez skarżącego konieczność poniesienia z posiadanych oszczędności ewentualnych wydatków tj. zwrotu wypłaconego odszkodowania jest natomiast okolicznością przyszłą i niepewną, która nie wpływa obecnie na sytuację finansową skarżącego i jego rodziny. W świetle powyższych ustaleń, uwzględniając zasadę odpowiedzialności strony za koszty wszczętej sprawy oraz wyjątkowy charakter prawa pomocy, należało przyjąć, że skarżący nie wykazał jakoby jego sytuacja materialna była na tyle trudna, iż uzasadniałaby ustanowienie adwokata z urzędu. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono orzec jak w sentencji. LS