II SA/Łd 900/16

Dnia 23 stycznia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Wydział II - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.G. o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za nieruchomość postanawia odmówić ustanowienia adwokata z urzędu. lf

II SA/Łd 900/16 Uzasadnienie M.G. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o ustanowienie mu adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odsetek związanych z odszkodowaniem za nieruchomość. Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie uzyskują dochody z tytułu emerytur w łącznej kwocie 2822,16 zł netto. Posiadają dom jednorodzinny o powierzchni 324,82 m2, mieszkanie o powierzchni 130 m2, działkę o powierzchni 3311 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 3,9 ha. Skarżący jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Toyota (rok produkcji 2004). Posiada także oszczędności w wysokości 130 000 zł, które stanowią pozostałość z otrzymanego odszkodowania. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jego wydatki kształtują się następująco: energia elektryczna – 206,55 zł, gaz – 950 zł, woda – 54,67 zł, PZU – 24 zł, MPO – 28 zł, ubezpieczenie domu 38,25 zł. Skarżący oświadczył także, że nie zatrudnia ani nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem i radca prawnym. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, Lex nr 75481). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie uczynił zadość tym wymaganiom. Okolicznością determinującą negatywne rozpatrzenie wniosku skarżącego jest fakt posiadania przez niego zasobów pieniężnych w kwocie 130 000 zł. Posiadanie tak znacznych środków finansowych pozwala sądzić, że ich część, bez uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania, skarżący może przeznaczyć na wynajęcie we własnym zakresie profesjonalnego pełnomocnika. Tym bardziej, że oprócz posiadania znacznych oszczędności, skarżący posiada także znaczny majątek nieruchomy: duży dom, mieszkanie, działkę oraz gospodarstwo rolne. Trudno zatem uznać, że pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie będzie się dla wnioskodawcy wiązało z brakiem środków na konieczne utrzymanie. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf