II SA/Łd 878/23

Dnia 24 stycznia 2024 roku . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant st. asystent sędziego Nina Krzemieniewska-Oleszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2024 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 25 lipca 2023 roku znak SKO.4115.152.2023 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Decyzją z dnia 25 lipca 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej "k.p.a." i art. 8 ust. 3 i 4, art. 59 ust. 1, art. 60, art. 61, art. 62 oraz art. 64, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 901), zwanej "u.p.s.", utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 26 maja 2023 r. o ustaleniu odpłatności J.S. za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej w W.. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało w pierwszej kolejności, że zasiłek pielęgnacyjny czy też świadczenie uzupełniające, które otrzymuje strona nie zostało wymienione w art. 8 ust. 4 u.p.s., a zatem podlegają one wliczeniu do dochodu J.S.. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 23 listopada 2022 r. Prezydent Miasta Pabianic - Miejskie Centrum Pomocy Społecznej w P. wydał decyzję kierującą J.S. do Domu Pomocy Społecznej w W. oraz decyzję ustalającą odpłatność J.S. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w W.. Kwestionując decyzję dotyczącą ustalenia odpłatności J.S. za pobyt w Domu Pomocy Społecznej w W. pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. R.S. złożył odwołanie, w wyniku rozpatrzenia którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi decyzji SK0.4115.10.2023 z dnia 16 maja 2023 r. uchyliło ww. decyzję Prezydenta Miasta Pabianie w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wydał decyzje z dnia 26 maja 2023 r. Kolegium zwróciło uwagę, że z pisma ZUS z dnia 21 listopada 2022 r. znak: [...] wynika, iż J.S. otrzymał świadczenie brutto za miesiąc 11/2022 w kwocie 1338,44 zł (- 120,46 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne) co daje kwotę 1217,98 zł; świadczenie uzupełniające wysokości 500,00 zł miesięcznie; zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł miesięcznie - decyzja Prezydenta Miasta Pabianic z listopada 2022 roku znak: ZP/3565/22 orzekająca o zmianie decyzji nr ZP/3565/20 z dnia 29-12-2020 r., przyznającej zasiłek pielęgnacyjny na J.S. w kwocie 215,84 zł miesięcznie poprzez przedłużenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Pozostałe ustalenia zawarte w decyzji nr ZP/3565/20 z dnia 29-12-2020 pozostają bez zmian. Kolegium przestawiło również wyliczenia, tj. zsumowało kwoty: 500 zł, 1217,98 zł i 215,84 zł co dało łącznie 1.933,82 zł. A następnie pomnożył kwotę 1933,82 przez 70% i uzyskał kwotę 1353,67 zł, którą w dalszej kolejności podzielił przez 31 dni, a następnie pomnożył przez 27 dni, co w rezultacie dało kwotę 1179,00 zł. Nadto organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji decyzję wydał decyzję opierając się na treści postanowienia Sądu Rejonowego w P., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich, Sygn. akt [...] ([...])[...] z dnia [...] 2021 r. o umieszczeniu J.S. w Domu Pomocy Społecznej bez jego zgody. Jednocześnie Kolegium zaakcentowało, iż prawomocne postanowienie sądu powszechnego wiąże nie tylko ten sąd, ale również organy administracji publicznej oraz stronę co konsekwentnie oznacza, iż rozważania strony, negujące fakt, umieszczenia w dps nie mogą zostać uwzględnione przez organy administracji publicznej, bowiem byłoby to nic innego, jak zakwestionowanie prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego na podstawie stwierdzenia osoby fizycznej. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż wbrew stanowisku strony organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i ocenił cały materiał dowodowy pod kątem zasadności i wysokości ustalonej opłaty. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i zastosował w sposób poprawny przepisy obowiązującego prawa. W szczególności organ I instancji w sposób odpowiadający obowiązującej regulacji prawnej ustalił dochód strony i wysokość wnoszonej opłaty. Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył J.S., reprezentowany przez ojca R.S.. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że jest ono tożsame z odwołaniem od decyzji organu I instancji. Dodał również, że służby medyczne uczyniły kaleką J.S., a następnie umieścili w DPS. Skarżący podniósł, że konsekwentnie musi negować wszystkie następcze decyzje, mimo, iż merytorycznie są prawidłowe, lecz - zdaniem skarżącego - nie są prawidłowe wobec umieszczenia w DPS bez zgody. W odpowiedzi na tę skargę Kolegium wniosło o odrzucenie skargi, jako wniesionej po terminie oraz potrzymało stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl powyższej regulacji sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w graniach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Podstawę materialną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 901 z późn. zm.) dalej także jako: u.p.s. Ustawa o pomocy społecznej w art. 60 ust. 1 wprowadza generalną zasadę, zgodnie z którą pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca. Osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej określone zostały w art.61 ust. 1 u.p.s. Są to w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej, - przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. W niniejszej sprawie należy w pierwszej kolejności podkreślić, że o umieszczeniu Pana J.S. w domu pomocy społecznej bez jego zgody orzekł Sąd Rejonowy w P., [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia [...] 2021 r. (sygn. skt [...] ([...])[...]), które uprawomocniło się z dniem 22 listopada 2021 r. w wyniku oddalenia apelacji przez Sąd Okręgowy w Ł., [...] Wydział Cywilny Rodzinny postanowieniem z dnia [...] 2021 r. (sygn. akt [...]). Stosownie do art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. 2023 poz. 1550) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Określony w art. 365 k.p.c. zakres związania sądu treścią prawomocnego orzeczenia oznacza zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego. Skutkiem pozytywnym (materialnym) jest to, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza taki stan prawny, jaki z niego wynika, czyli organy muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak to przyjęto we wcześniejszym, prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym, zatem postępowaniu organ związany jest sentencją prawomocnego wyroku. i nie może kwestionować faktu istnienia prawomocnego wyroku i jego treści. Należy także zauważyć, że (jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale I OPS 7/17 z dnia 11 czerwca 2018 r.), wynikający z mocy ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za osobę przebywającą w domu pomocy społecznej, ciążący z mocy prawa na określonych podmiotach, wymaga swego skonkretyzowania i zindywidualizowania zarówno co do wysokości, jak i osoby nim obciążonej. Formą, oprócz umowy, może tu być decyzja, o której mowa w art. 59 ust. 1 u.p.s. Przepis ten stanowi, że decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. W niniejszej sprawie organ był zatem zobowiązany do ustalenia wysokości opłaty za pobyt skarżącego w domu pomocy społecznej jak i osoby zobowiązanej do jej ponoszenia. Wobec treści przytoczonego powyżej art. 61 ust. 1 u.p.s. nie budzi wątpliwości, że zobowiązanym do ponoszenia opłaty jest w pierwszej kolejności skarżący jako mieszkaniec Domu Pomocy Społecznej w W.. Wnosi on opłatę w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu (art. 61 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: (1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; (2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; (3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Odnosząc powyższe do kontrolowanej sprawy należy podkreślić, że prawidłowe jest stanowisko organu co do tego, że potrącenia komornicze z innego tytułu niż alimenty nie podlegają odliczeniu od dochodu. Ustawodawca zawarł bowiem w art. 8 ust. 3 zamkniętą listę zobowiązań, które pomniejszają dochód ustalany na mocy ustawy o pomocy społecznej. Świadczenia spełniane w wykonaniu innych zobowiązań nie pomniejszają tego dochodu, niezależnie od tego czy są spełniane dobrowolnie, czy też egzekwowane w toku postępowania egzekucyjnego. Organ prawidłowo także zinterpretował i zastosował przepis art. 8 ust. 4 u.p.s., zawierający zamkniętą listę świadczeń, których nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 tego artykułu. Trafnie organ wskazuje, że wyliczenie to nie obejmuje zasiłku pielęgnacyjnego. Należy w tym miejscu wyjaśnić, że zasiłek pielęgnacyjny, stosownie do art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), jest adresowany bezpośrednio do osoby niepełnosprawnej, a nie do jej opiekuna. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznawane jest nie "na osobę" wymagającą wychowania, utrzymania lub opieki, lecz samej osobie pozostającej w trudnej życiowej sytuacji, "na siebie", niezależnie od jej sytuacji ekonomicznej. Zasiłek pielęgnacyjny przyznany Panu J. S., wbrew argumentacji podnoszonej w odwołaniu od decyzji organu I instancji, stanowi zatem dochód skarżącego, a nie dochód jego opiekuna. Analiza akt sprawy wskazuje, że ustalając dochód Pana J.S. organ prawidłowo zastosował powyższe regulacje. Uwzględnił świadczenie uzyskiwane z ZUS w kwocie 1217,98 zł (po pomniejszeniu o składkę zdrowotną), świadczenie uzupełniające w wysokości 500,00 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Na tej podstawie prawidłowo obliczył 70% dochodu na 1353,67 zł i ustalił wysokość opłaty miesięcznej w tej kwocie oraz prawidłowo ustalił wysokość opłaty za niepełny miesiąc tj. od 5 do 31 grudnia 2022 r. na kwotę 1179,00 zł. Z akt sprawy wynika, że średni miesięczny koszt utrzymania mieszkańca Domu Pomocy Społecznej w W. do dnia 31 stycznia 2023 r. wynosił 5271,00 zł natomiast od dnia 1 lutego 2023 r. wynosi on 5887,00 zł. W ocenie zatem Sądu, organy w przedmiotowej sprawie dokonały prawidłowej wykładni mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego oraz dokonały ustaleń faktycznych w zakresie umożliwiającym wydanie decyzji ustalającej odpłatność Pana J.S. za jego pobyt w Domu Pomocy Społecznej w W.. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.