II SA/Łd 66/26

Dnia 21 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Czerw, Sędziowie Sędzia WSA Beata Czyżewska (spr.), Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, , Protokolant Starszy asystent sędziego Marcelina Niewiadomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2026 roku sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 15 grudnia 2025 roku nr 010070/680/4575869/2025 (postępowanie 551118351) w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2025 roku do 30 września 2025 roku. ał

Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2025 r. znak sprawy: 010070/680/4575869/2025, postępowanie 551118351 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania A. Z., uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 25 czerwca 2025 r. znak sprawy: 010070/680/4575869/2025, postępowanie 551118351 o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. w części i przyznał świadczenie wychowawcze na dziecko A. C. na okres od 1 października 2025 r. do 31 maja 2026 r. w kwocie 800 zł miesięcznie; odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. w kwocie 800 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika, że 14 maja 2025 r. A. Z. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2025 r. do 31 maja 2026 r. Decyzją z 25 czerwca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 22 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576 z późn.zm. - dalej w skrócie "ustawa"), odmówił A. Z. przyznania wnioskowanego świadczenia, argumentując że na dziecko A. C. został już złożony wniosek o przyznanie tego świadczenia przez inną osobę uprawnioną. W odwołaniu od powyższej decyzji A. Z. wyjaśniła, że ojciec dziecka bezpodstawnie złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego, ponieważ małoletni syn pozostaje pod opieką matki i na stałe mieszka z matką. Odwołująca podkreśliła, że jest po rozwodzie z ojcem dziecka P. C.. Ojciec dzieci ma zasądzone alimenty po 800 zł miesięcznie, alimenty zostały ustalone ugodą sądową z 13 lutego 2024 r. Dziecko nie ma uregulowanych kontaktów z ojcem. Dotychczas kontakty te odbywały się systematycznie, na zasadach narzuconych przez ojca dziecka P. C.. W listopadzie 2024 r. strona złożyła wniosek o uregulowanie kontaktów P. C. z dziećmi, sprawa toczy się przed Sądem Rejonowym [...] w Ł. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich pod sygn. akt [...]. Dotychczas nie zostało wydane orzeczenie dotyczące kontaktów ojca z dzieckiem, jak również orzeczenie o opiece naprzemiennej lub orzeczenie ustalające miejsce zamieszkania dzieci przy ojcu. Zdaniem strony, ojciec dzieci złożył nieprawdzie oświadczenie, celem wyłudzenia świadczenia wychowawczego. Powołaną na wstępie decyzją z 15 grudnia 2025 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), art. 4 ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 22, art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576 z późn.zm. - dalej w skrócie "ustawa"), orzekł jak wskazano na wstępie. Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ przywołał brzmienie art. 4 ust. 2, art. 13 ust. 1 ustawy i wyjaśnił, że z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy wynika, że wniosek o świadczenie wychowawcze zgłosili oboje rodzice dziecka. Wniosek A. Z. wpłynął do ZUS 14 maja 2025 r. W związku ze złożeniem wniosków od dwóch osób uprawnionych konieczne było, by ZUS wezwał wnioskodawców do dostarczenia dokumentów z sądu, potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem bądź do złożenia oświadczeń jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem. Wezwanie to było niezbędne do dalszego procedowania sprawy i zweryfikowania statusu wnioskodawczyni w kontekście obowiązujących regulacji prawnych. Dokumentem potwierdzającym sprawowanie faktycznej opieki nad dzieckiem jest m.in. orzeczenie sądu, w którym sąd rozstrzyga o wykonywaniu władzy rodzicielskiej i kontaktach rodziców z dzieckiem czy ugoda rodzicielska. 2 czerwca 2025 r. strona złożyła wyjaśnienia, w których oświadczyła, iż dziecko jest zameldowane pod jej adresem i wraz z nią mieszka. Poinformowała także, że ojciec zgodnie z protokołem z 13 lutego 2024 r. [...] ma zasądzone alimenty w wysokości po 800 złotych na każde dziecko. Wskazała ponadto, że nie ma zasądzonych kontaktów z ojcem przez sąd, ponieważ sąd wydał wyrok rozwodowy, kiedy odwołująca była w zaawansowanej ciąży. Strona wyjaśniła, że mają z P. C. ustną umowę, że dzieci spotykają się z ojcem co drugi weekend od piątku 18:30 do niedzieli do 18:00. Dołączyła załącznik do protokołu rozprawy z 13 lutego 2024 r. [...] - ugodę ustalającą alimenty w kwocie po 800 złotych miesięcznie od P. C. na rzecz synów A. C. i F. C. oraz wyrok Sądu Okręgowego w Ł. z 28 lutego 2017 r. sygn. [...] rozwiązujący przez rozwód związek małżeński P. C. i A. C.. W orzeczeniu Sąd nie orzekł o kwestii sprawowania opieki nad dziećmi. Wobec powyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych 25 czerwca 2025 r. w trybie art. 22 ustawy, odmówił przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2025/2026 na dziecko A. C.. Organ podkreślił, że do dokumentacji strona załączyła protokół z rozprawy z 11 września 2025 r. sygn. [...] wraz z zawartą ugodą, z której wynika, że rodzice przed sądem zgodnie ustalili kontakty dzieci z ojcem w następujący sposób: a) w każdy nieparzysty weekend miesiąca, od piątku od godziny 18:00, do niedzieli do godziny 20:00 za wyjątkiem kontaktów ustalonych w punkcie 1d ugody; b) w wakacje w pierwszy i drugi tydzień sierpnia, począwszy od niedzieli pierwszego tygodnia sierpnia od godziny 20:00 do niedzieli kończącej drugi tydzień sierpnia do godziny 20:00; c) w okresie świąt Bożego Narodzenia, w latach nieparzystych, od 23 grudnia od godziny 20:00; zaś w latach parzystych od 25 grudnia od godziny 10:00 do 26 grudnia do godziny 20:00; z obowiązkiem odebrania dzieci z miejsca zamieszkania matki, a następnie odwiezienia ich do miejsca zamieszkania matki po zakończonych kontaktach przez ojca. W związku z powyższym Sąd Rejonowy [...] w Ł. 11 września 2025 r. sygn. [...] postanowieniem umorzył postępowanie wobec zawarcia ugody. Niniejsze orzeczenie uprawomocniło się 19 września 2025 r. Strona do akt sprawy załączyła również postanowienie Sądu Rejonowego [...] w Ł. z 20 listopada 2025 r. sygn. [...] ustalające miejsce zamieszkania dzieci A. C. i F. C. w każdorazowym miejscu zamieszkania matki A. Z.. Niniejsze orzeczenie uprawomocniło się 28 listopada 2025 r. W świetle przedstawionego stanu faktycznego oraz prawnego wynikającego z analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Prezes ZUS uznał za prawidłowe ustalenia i decyzję organu pierwszej instancji w zakresie odmowy prawa do świadczenia od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r., tym samym stwierdził, że odwołanie może być uwzględnione jedynie w części. Prezes ZUS podkreślił, że ojciec w swoich wyjaśnieniach w sprawie wskazywał, iż on również sprawuje opiekę nad dzieckiem. Świadczenie za okres od 1.06.2025 r. do 11.09.2025 r. nie może zostać przyznane wnioskodawczyni, ponieważ w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że w aktach sprawy brak jest orzeczenia sądu orzekającego co do opieki nad dzieckiem w spornym okresie. Dołączona przez stronę ugoda zawarta przed sądem w zakresie ustalenia alimentów od ojca na rzecz dzieci nie może być uznana za rozstrzygającą w kwestii sprawowania przez rodziców opieki nad dziećmi. Takie rozstrzygnięcie nie przesądza, że wyłączną, faktyczną opiekę nad dziećmi sprawuje ten z rodziców, który te alimenty otrzymuje. Ponieważ w toku postępowania organ ustalił, że w sprawie opieki nad dzieckiem Sąd nie wydał zarządzeń opiekuńczych do 11 września 2025 r., należało zastosować art. 22 ustawy, ponieważ to ojciec dziecka złożył wniosek jako pierwszy. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, iż dopiero 11 września 2025 r. rodzice dziecka zawarli ugodę przed sądem, w której ustalili kontakty ojca z dziećmi i do tego momentu ojciec miał prawo zwydatkować świadczenie. Za miesiąc wrzesień 2025 r. świadczenie przysługuje ojcu na zasadzie pierwszeństwa. Ponieważ w ciągu miesiąca doszło do ustalenia sądowej opieki nad dzieckiem, należy zastosować w tej sytuacji za ten miesiąc art. 22 ustawy. Wobec poczynionych ustaleń Prezes ZUS przyznał A. Z. prawo do świadczenia wychowawczego w okresie od 1 października 2025 r. do 31 maja 2026 r., powołując się na regulacje art. 22 ustawy. Zdaniem organu strona wystąpiła z wnioskiem do ZUS i dlatego po potwierdzeniu, że sprawuje ona opiekę nad dzieckiem na podstawie dołączonych dokumentów sądowych, przysługuje stronie świadczenie wychowawcze. Powyższe rozstrzygnięcie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie odmowy prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. A. Z. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o jego uchylenie w tym zakresie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Wobec zaskarżonej decyzji strona skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 22 ustawy, poprzez jego błędną wykładnię, argumentując, że organ nieprawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. ZUS w sposób niewłaściwy zastosował zasadę pierwszeństwa złożenia wniosku, nie ustalając uprzednio, który z rodziców faktycznie sprawował opiekę nad dzieckiem w spornym okresie. Tymczasem ZUS nie przeprowadził właściwej oceny, kto faktycznie sprawował opiekę nad dzieckiem w okresie czerwiec-wrzesień 2025 r. W tym okresie dziecko mieszkało ze skarżącą, która ponosiła wszystkie koszty jego utrzymania, zajmowała się codziennymi potrzebami życiowymi. Ojciec miał sporadyczny kontakt z dzieckiem. Nie była to zatem sytuacja równoczesnego sprawowania opieki. Dodatkowo skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy, wskazując, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki. Wyznacznikiem uzyskania prawa jest sprawowanie opieki nad małoletnim dzieckiem utożsamiane z jego wychowaniem. W spornym okresie wszystkie te przesłanki były spełnione. Autorka skargi podniosła również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i wyjaśniła, że ZUS mimo wątpliwości dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem nie zwrócił się do ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, choć art. 22 ust. 1 ustawy przewiduje taką możliwość w przypadku, gdy w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem. Jeżeli występuje spór, kto faktycznie sprawuje opiekę, ZUS może i powinien skorzystać z art. 22 ustawy - zlecić OPS rodzinny wywiad środowiskowy, zamiast opierać się wyłącznie na literalnej sentencji wyroku. Błąd w ustaleniach faktycznych ma istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ ZUS przyjął, że opieka nad dzieckiem była sprawowana równocześnie przez oboje rodziców, podczas gdy ojciec nie mieszkał z dzieckiem, nie ponosił bieżących kosztów utrzymania dziecka (poza alimentami), widywał dziecko sporadycznie w ramach kontaktów, nie miał zasądzonych przez sąd kontaktów do września 2025 r. Odpowiadając na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ podkreślił, że 14 maja 2025 r. A. Z. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci A. C. i F. C. na okres świadczeniowy 2025/2026. Wcześniej, 1 lutego 2025 r. drugi uprawniony rodzic P. C. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze na dzieci. Ponieważ w tamtym czasie był jedyną osobą ubiegającą się o to świadczenie, 15 kwietnia 2025 r. w wyniku automatycznego rozpatrzenia wniosku zostało mu przyznane prawo do świadczenia na obu synów, na cały okres świadczeniowy. 2 czerwca 2025 r. wezwano obu wnioskodawców do doręczenia dokumentów z sądu, potwierdzających sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem, a w przypadku ich braku zobowiązano wnioskodawców do złożenia pisemnego oświadczenia, wskazującego jak sprawowana jest opieka nad dzieckiem. W odpowiedzi matka dzieci 2 czerwca 2025 r. złożyła do akt sprawy: postanowienie z 13 lutego 2024 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o alimenty wobec zawarcia ugody oraz wyrok z 28 lipca 2017 r. o orzeczeniu rozwodu. W oświadczeniu wskazała, iż dzieci F. i A. C. są zameldowane i mieszkają z nią, ojciec dzieci P. C. płaci alimenty w wysokości po 800 zł na każde dziecko. Nie ma zasądzonych kontaktów ojca z dziećmi przez sąd. W odpowiedzi na wezwanie ojciec dzieci P. C. 15 czerwca 2025 r. dołączył do akt sprawy oświadczenie, iż razem z A. Z. sprawuje opiekę naprzemienną, którą ustalili między sobą. Dzieci zamieszkują połowę miesiąca z matką i połowę miesiąca z ojcem. Koszty wychowania dzieci ponosi ojciec. Nie ma sądowych rozstrzygnięć co do opieki nad dziećmi, nie ma postanowienia zabezpieczającego miejsce pobytu dzieci. Wszystkie ustalenia co do sposobu wychowania dzieci, opieki nad nimi ustalone zostały między rodzicami i są one respektowane przez obie strony. Zdaniem organu, w rozpatrywanej sprawie z uwagi na brak sądowych rozstrzygnięć w zakresie opieki nad dziećmi wydanych do 11 września 2025 r., należało zastosować art. 22 ustawy. Z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika, iż dopiero 11 września 2025 r. zawarta została ugoda przed sądem, w której ustalono kontakty ojca z dziećmi i do tego momentu ojciec miał prawo wydatkować świadczenie. Za miesiąc wrzesień 2025 r. świadczenie przysługuje ojcu na zasadzie pierwszeństwa. Ponieważ w ciągu miesiąca doszło do ustalenia sądowej opieki nad dzieckiem, należy zastosować w tej sytuacji za ten miesiąc art. 22 ustawy. Prawo do świadczenia wychowawczego zostało przyznane skarżącej w okresie od 1 października 2025 r. do 31 maja 2026 r., ponieważ zgodnie z art. 22 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Opieka nad dzieckiem jest instytucją prawa rodzinnego, a nie administracyjnego. Stąd też uregulowanie opieki jest rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej i należy do uprawnień sądu powszechnego. ZUS nie jest jednostką właściwą do oceny rodzaju opieki nad dzieckiem. Natomiast jako jednostka administracyjna, przy rozpatrywaniu uprawnień do świadczeń rodzinnych ma obowiązek uwzględnić prawomocne postanowienie sądu, w którym sąd rozstrzyga co do kwestii opieki nad dzieckiem. W tej sprawie uznano, iż dokumentem potwierdzającym zmianę w zakresie sprawowanej faktycznej opieki nad dziećmi jest postanowienie Sądu z 11 września 2025 r. zatwierdzające ugodę w zakresie ustalenia kontaktów ojca z dziećmi. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie miał podstaw prawnych do przyznania świadczenia wychowawczego wnioskodawczyni na cały okres świadczeniowy. Postanowieniem z 10 lutego 2026 r. Sąd oddalił wniosek organu o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i skierował sprawę do rozpoznania w trybie zwykłym na rozprawę. Na rozprawie 21 maja 2026 r. A. Z. poparła skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 143 - dalej skrócie "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd badając w świetle zakreślonych wyżej kryteriów legalność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 grudnia 2025 r. w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. w kwocie 800 zł miesięcznie stwierdził, że została ona wydana co najmniej przedwcześnie, z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia jej uchylenie w zaskarżonej części. Istotą sporu pomiędzy stronami postępowania jest ustalenie czy organ prawidłowo odmówił A. Z. przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A. C. na okres od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. w kwocie 800 zł miesięcznie stojąc na stanowisku, że z wnioskiem jako pierwszy wystąpił ojciec dziecka P. C., a w aktach sprawy brak jest orzeczenia sądu w przedmiocie opieki nad dzieckiem w spornym okresie. Dołączona zaś przez stronę ugoda zawarta przed sądem w zakresie ustalenia alimentów od ojca na rzecz dzieci nie może być uznana za rozstrzygającą w kwestii sprawowania przez rodziców opieki nad dziećmi. Takie rozstrzygnięcie nie przesądza, że wyłączną, faktyczną opiekę nad dziećmi sprawuje ten z rodziców, który te alimenty otrzymuje. Stanowisko organu w świetle przepisów obowiązującego prawa i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jest błędne. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1576 - dalej w skrócie "ustawa"). Zgodnie z treścią art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1 ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. W myśl art. 5 ust. 2a ustawy w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Po myśli art. 22 ustawy w przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, drugi rodzic, złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem. Przepisy art. 15 ust. 2 stosuje się. Z przywołanych regulacji wynika, że przesłanką przyznania uprawnionemu świadczenia wychowawczego jest wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem i utrzymywanie dziecka. Wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem jest przy tym rozumiane jako fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica, który sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem i faktycznie ponosi koszty utrzymania dziecka. O prawie do świadczenia wychowawczego, poza przypadkiem opieki naprzemiennej, decyduje przesłanka o charakterze faktycznym. Świadczy to o konieczności ustalenia stanu faktycznego, a nie prawnego. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności kontrolowanej sprawy należy wskazać, że organ drugiej instancji dokonał błędnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy uznając, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania i utrzymywania dziecka przez skarżącą winna wynikać wyłącznie z orzeczenia sądu powszechnego. Jednocześnie stwierdzić należy, że organ odwoławczy nie przeprowadził rzetelnego postępowania wyjaśniającego i nie zweryfikował, w zestawieniu z wnioskiem i wyjaśnieniami ojca dziecka, twierdzeń skarżącej, w tym zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, powielonych następnie w skardze do tutejszego Sądu, że dziecko A. C. od urodzenia mieszka z matką i pozostaje na jej wyłącznym utrzymaniu. W sytuacji, gdy w odpowiedzi na wezwanie organu z 2 czerwca 2025 r. do złożenia wyjaśnień w zakresie sprawowania opieki faktycznej nad dzieckiem oświadczenia rodziców są sprzeczne, tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie, bowiem z twierdzeń ojca dziecka wynika, że dziecko przez połowę miesiąca mieszka z ojcem, który ponosi w tym okresie koszty jego utrzymania, czemu konsekwentnie zaprzecza skarżąca, obowiązkiem organu, zgodnie z wymogami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. było ustalenie przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia wychowawczego, a mianowicie, z którym z rodziców dziecko wspólnie zamieszkuje i na czyim pozostaje utrzymaniu. Za błędną należy uznać wykładnię art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 22 ustawy uznającą, że przesłanka wspólnego zamieszkiwania, utrzymywania dziecka i sprawowania nad nim faktycznej opieki wynika wyłącznie z orzeczeń sądowych dotyczących wykonywania pieczy i władzy rodzicielskiej, a nie jest związana z rzeczywistym zamieszkiwaniem i sprawowaniem opieki nad dzieckiem (vide: wyrok WSA w Gdańsku z 13 listopada 2024 r., II SA/Gd 186/24, WSA w Łodzi z 5 lutego 2025 r., II SA/Łd 867/24 i z 6 lutego 2025 r., II SA/Łd 825/24 - dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskutek dokonania błędnej wykładni art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy oraz braku ustalenia miejsca zamieszkania syna skarżącej w spornym okresie, a w rezultacie naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, organ przedwcześnie uznał, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. naruszając tym samym przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organów administracji publicznej jest zgodnie z art. 7 k.p.a. podejmowanie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W myśl art. 8 k.p.a. organy powinny prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Przepisy te znajdują doprecyzowanie m.in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Art. 80 k.p.a. stanowi natomiast, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Sytuacja taka powinna mieć miejsce szczególnie wówczas, gdy o świadczenie, na ten sam okres, występują (jak w kontrolowanej sprawie) osoby, z których każda z osobna wskazuje siebie jako osobę sprawującą faktyczną opiekę nad dzieckiem. W takiej sytuacji podstawowym i pierwszym zadaniem organu jest ustalenie, czy faktyczna opieka nad dzieckiem jest sprawowana przez oboje wnioskodawców. Jeżeli zaś istnieją w tym zakresie jakiekolwiek wątpliwości, organ powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym także może zwrócić się do właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Dotyczy to również sytuacji, gdy konkurujący wnioskodawca złoży wniosek już po przyznaniu świadczenia innemu wnioskodawcy i pojawi się wątpliwość co do sprawowania opieki nad dzieckiem przez rodzica otrzymującego świadczenie (zob. J. Gałązka-Marek (w:) Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Komentarz, wyd. II, red. J. Blicharz, J. Glumińska-Pawlic, L. Zacharko, LEX/el. 2019, art. 22). W kontrolowanej sprawie organ starał się co prawda wyjaśnić powyższe kwestie, jednak w sytuacji gdy uzyskał sprzeczne w tym zakresie oświadczenia rodziców dziecka, zaniechał podjęcia dalszych czynności wyjaśniających, w tym zwrócenia się do właściwego kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, co pozwoliłoby mu na ustalenie niewadliwego stanu faktycznego sprawy i w rezultacie wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia w zakresie postępowania wyjaśniającego mają istotny wpływ na wynik sprawy. Ustalenie powyższych okoliczności faktycznych przesądza bowiem o tym, czy skarżącej przysługiwało prawo do świadczenia wychowawczego również na okres od 1 czerwca do 30 września 2025 r. Jak już bowiem wcześniej wskazano opieka, czyli faktyczna piecza, powinna obejmować rzeczywiste przebywanie i zamieszkiwanie z dzieckiem. Wspólne zamieszkiwanie natomiast, co do zasady, wiąże się z faktycznie sprawowaną opieką nad dzieckiem. Sytuacja w której oboje rodzice składają wniosek o przyznanie świadczenia, obliguje organ do przeprowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność tego, który z rodziców sprawuje faktyczną opiekę nad dzieckiem. Dopiero ustalenie, że opieka jest sprawowana równocześnie przez oboje rodziców, daje organowi podstawę do stwierdzenia, że świadczenie powinno być wypłacone temu z rodziców, który jako pierwszy złożył wniosek. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w wyroku i weźmie pod uwagę okoliczności dotyczące konieczności poszerzenia materiału dowodowego i dokonania jego prawidłowej oceny z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska. Obowiązkiem organu w pierwszej kolejności będzie zatem ustalenie który z rodziców w okresie czerwiec - wrzesień 2025 r. sprawował faktyczną opiekę nad dzieckiem, a następnie prawidłowe rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na syna na wspominany wyżej okres z uwzględnieniem wyrażonego przez Sąd stanowiska. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. Wobec tego, że skarżąca z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest zwolniona z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i takich kosztów faktycznie nie poniosła, Sąd nie zasądził od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. ds