Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II SA/Łd 653/26

Wyrok WSA w Łodzi z 22 października 2026 r., II SA/Łd 653/26 – warunki zabudowy terenu

Wynik

Uchylono decyzję I i II instancji

Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Data orzeczenia
22 października 2026
Prawomocne
nie

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 22 października 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka (spr.), , Protokolant Specjalista Anna Łyżwa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2026 roku sprawy ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 26 czerwca 2026 r. nr SKO.4120.170.26 w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Buczek z dnia 13 kwietnia 2026 roku, nr 76/26 znak: PAWK.6730.107.2025; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu na rzecz skarżącego P. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. a.bł.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 26 czerwca 2026 r. nr SKO.4120.170.26 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691 ze zm., powoływanej dalej jako: "k.p.a.") oraz art. 61 ust. 1 pkt 1 – 6 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 538, dalej również jako: "u.p.z.p.") utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Buczek z dnia 13 kwietnia 2026 r., znak: PAWK.6730.107.2025, którą organ I instancji odmówił P. W. ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej na części działki nr ewid. [...], obręb [...], gm. B.. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną: Wnioskiem z dnia 6 maja 2025 r. (data wpływu wniosku do organu) P. W. zwrócił się do organu I instancji o ustalenie warunków zabudowy dla opisanej powyżej inwestycji. Decyzją z dnia 23 lipca 2025 r. Wójt Gminy Buczek odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Decyzja ta została jednak uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 1 września 2025 r., zaś sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia z uwagi na uchybienia przeprowadzonej analizy urbanistycznej. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Wójt Gminy Buczek decyzją z dnia 2 stycznia 2026 r. raz jeszcze odmówił ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji. Jednakże powyższa decyzja również została uchylona w całości decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 13 lutego 2026 r., a sprawę przekazano organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powodem wydania przez organ II instancji decyzji kasatoryjnej były błędy w przeprowadzonej analizie urbanistycznej. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ wyznaczył wokół terenu inwestycyjnego obszar analizowany w promieniu 495 m i przeprowadził na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania, w trakcie której ustalił m.in., iż w bezpośrednim sąsiedztwie brak jest działek zabudowanych budynkami mieszkalnymi, stanowiącymi czytelny ciąg urbanistyczny. Teren objęty analizą to w głównej mierze tereny rolne i leśne z pojedynczą zabudową. Teren inwestycji jest niezabudowany i posiada charakter rolny. Planowana inwestycja nie może prowadzić do zmiany dominującego przeznaczenia terenu rolnego na teren nierolny. Lokowanie osiedla budynków mieszkalnych jednorodzinnych pośród terenów rolnych może m.in. doprowadzić do ograniczenia prowadzenia niektórych rodzajów działalności rolniczej, zwłaszcza na terenach sąsiadujących z zabudową mieszkaniową. Przedmiotowy teren ma dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną gminną, ul. [...] (dz. nr [...]). W obszarze analizowanym brak jest działek dostępnych z tej samej drogi publicznej, zabudowanych w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania budowy i zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowalnych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Żadna działka w najbliższym otoczeniu nie spełnia kryteriów osiedla budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Planowana inwestycja nie stanowi zatem kontynuacji funkcji terenu na obszarze poddanym analizie. W obszarze analizy, jak i poza nim występuje wyłącznie pojedyncza zabudowa zagrodowa wśród rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz pojedyncze budynki w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej. Z uwagi na powyższe okoliczności Wójt Gminy Buczek wskazaną na wstępie decyzją z dnia 13 kwietnia 2026 r. odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, uznając, iż nie została spełniona zasada dobrego sąsiedztwa. Natomiast wobec niespełnienia warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. nie wyznacza się warunków i szczegółowych zasad zagospodarowania terenu, warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego (warunków urbanistycznych), ponieważ wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji nie jest możliwe. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. W., jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu nie znalazło podstaw do zakwestionowania rozstrzygnięcia organu I instancji i zaskarżoną decyzją utrzymało je w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., iż teren inwestycji ma dostęp do drogi publicznej przez drogę wewnętrzną gminną - ul. [...] (działka nr ewid. [...]) i drogę wewnętrzną (działka nr ewid. [...]). Front terenu inwestycji przylega do drogi wewnętrznej na odcinku ok. 165 m. Organ lokalizacyjny, dokonując analizy funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu, prawidłowo ustalił, że trzykrotna szerokość frontu terenu inwestycji wynosi ok. 495 m (165 m x 3). Odnosząc się do samej analizy urbanistycznej organ odwoławczy uznał, że została ona przeprowadzona w sposób prawidłowy. Na wyznaczonym terenie w głównej mierze zlokalizowane są tereny leśne i rolne z nieliczną zabudową zagrodową oraz zabudową mieszkaniową jednorodzinną. Argumentację organu co do braku spełnienia przesłanki "dobrego sąsiedztwa" należy zatem uznać za słuszną. W żadnym razie nie można podzielić zapatrywania, iż istnienie już jednego budynku mieszkalnego jednorodzinnego mogłoby przesądzać o spełnieniu analizowanej przesłanki. Dopiero spełnienie wszelkich cech o charakterze urbanistycznym i architektonicznym pozwala przyjąć zachowanie zasady dobrego sąsiedztwa. Natomiast w niniejszej sprawie centralną część obszaru analizy wokół działki nr ewid. [...] obejmują grunty rolne niezabudowane (orne, łąki, pastwiska). Występująca w wyznaczonym promieniu nieliczna zabudowa jest znacznie rozproszona. W części zachodniej obszaru występują dwa budynki mieszkalne jednorodzinne dostępne z tej samej drogi wewnętrznej (działka nr ewid. [...] i [...]). Pozostała zabudowa występująca w południowej części obszaru analizy (mieszkaniowa jednorodzinna i zagrodowa) obsługiwane są poprzez inne drogi wewnętrzne, przy czym specyfika zabudowy rolniczej jest z gruntu odmienna od zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, co akcentuje ustawodawca dopuszczając lokalizację zabudowy zagrodowej na specjalnych warunkach zgodnie z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Zdaniem Kolegium w sytuacji, kiedy w obszarze analizowanym nie występuje zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna sytuowana w głębi terenów rolnych, a zatem tak jak zabudowa osiedlowa planowana przez inwestora, należy uznać, że nie została spełniona przesłanka kontynuacji zagospodarowania terenu, a co za tym idzie nie jest spełniony warunek z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. Przyjęcie twierdzenia odmiennego i dopuszczenie planowanej zabudowy powodowałoby na tyle istotną zmianę w ładzie przestrzennym obszaru analizowanego, iż zabudowa ta stałaby się w istocie zabudową dominującą nad zabudową już istniejącą, stanowiąc wyznacznik dla ewentualnej przyszłej zabudowy na działkach mieszczących się w tym obszarze. Zabudowa zarówno jednorodzinna, jak i zagrodowa koncentruje się wokół drogi publicznej. Budynki te występują w pierwszej lub drugiej linii zabudowy. Są to pojedyncze, samodzielne budynki, nie zaś zabudowa tworząca pewnego rodzaju funkcjonalną całość w ramach osiedla domów jednorodzinnych. Natomiast proponowany zakres zabudowy wykracza poza istniejący stan zagospodarowania. W zakresie podniesionego przez skarżącego argumentu dotyczącego znajdujących się w skrajnej zachodniej części obszaru analizowanego działek o powierzchniach mniejszych niż 3000 m2 powstałych najpewniej w wyniku podziału na podstawie warunków zabudowy Kolegium wyjaśniło, że pismem z dnia 28 maja 2026 r. wezwało organ lokalizacyjny do złożenia wyjaśnień w zakresie ww. zarzutu. W odpowiedzi na wezwanie organ wyjaśnił, że Gmina B. nie wydała decyzji podziałowych dla działek nr ewid.: [...], [...], [...], ani też nr ewid.: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], które powstały najprawdopodobniej z podziału rolnego bez potrzeby wydawania postanowienia opiniującego podział, czy decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości w Urzędzie Gminy B.. Organ lokalizacyjny wskazał natomiast, że dla działki nr [...] wydana została decyzja z dnia 22 stycznia 2010 r., ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie dwóch budynków mieszkalnych oraz dwóch szczelnych zbiorników bez odpływowych na nieczystości ciekłe w zabudowie mieszkaniowej jednorodzinnej. W dniu 9 grudnia 2014 r. wydano decyzję zatwierdzającą projekt podziału działki nr ewid. [...], w wyniku którego powstały działki nr ewid.: [...], [...], [...] i [...]. Ponadto dla działki nr [...] wydana została decyzja z dnia 26 września 2017 r., ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych. W dniu 6 lutego 2018 r. wydano decyzję zatwierdzającą projekt podziału działki nr ewid. [...], w wyniku którego powstały następujące nr działek: [...], [...], [...], [...], [...]. Dla działki nr ewid. [...] została wydana decyzja z dnia 17 lipca 2018 r., ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie trzech budynków mieszkalnych jednorodzinnych. W dniu 29 stycznia 2019 r. wydana została decyzja zatwierdzająca podział działki nr ewid. [...], w wyniku którego powstały następujące nr działek: [...], [...], [...] i [...]. W dniu 31 października 2019 r. została wydana decyzja zatwierdzająca podział działki nr ewid. [...], z której powstały działki nr ewid.: [...] i [...]. Podział ten wykonany był na powiększenie działki sąsiedniej. Natomiast w dniu 7 grudnia 2020 r. wydano decyzję zatwierdzającą podział działki nr ewid. [...], z której powstały działki nr ewid.: [...], [...] i [...]. Podział ten wykonany był na powiększenie działek sąsiednich. Poszczególne podziały były wykonywane stopniowo, po wydaniu wymienionych decyzji o warunkach zabudowy i budowie kolejnych budynków. Analiza urbanistyczna dla każdej z decyzji sporządzona byłą zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami. Kolegium podkreśliło również, że pozostałe zaznaczone przez skarżącego na załączniku graficznym do odwołania działki zlokalizowane są poza skalą mapy w niniejszym postępowaniu, a zatem w dalszej odległości od terenu przedmiotowej inwestycji. W rozpatrywanym przypadku powiększenie wyznaczonych granic obszaru analizowanego ponad minimalne rozmiary prowadziłoby w rzeczywistości do poszukiwania takiego obszaru, którego wielkość nie służyłaby ustawowemu wymogowi zachowania ładu przestrzennego w ramach jednostki urbanistycznej, ale jedynie poszukiwaniu takich funkcji, cech i parametrów zabudowy, aby uzasadnić formalną dopuszczalność lokalizacji zabudowy wnioskowanej przez inwestora. Reasumując, Kolegium oceniło, iż z uwagi na fakt, że w granicach obszaru analizowanego brak jest jakiegokolwiek zespołu zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej zrealizowanego w formie osiedla powoduje, że planowana inwestycja nie realizuje zasady dobrego sąsiedztwa. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla planowanej inwestycji oznaczałoby wprowadzenie obiektów budowlanych tworzących nowy układ urbanistyczny. Dla wydania decyzji pozytywnej nie jest więc wystarczające stwierdzenie, że planowana inwestycja jest dopuszczalna z uwagi na istniejącą zabudowę mieszkaniową, w sytuacji, gdy planowana inwestycja będzie miała charakter dominujący, a więc będzie stanowić punkt odniesienia dla kolejnych inwestycji na obszarze analizowanym. Skargę na powyższą decyzję wniósł P. W., zarzucając jej: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że planowana inwestycja nie spełnia warunku tzw. "dobrego sąsiedztwa" (kontynuacji funkcji i cech zabudowy); 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności wadliwe wyznaczenie obszaru analizowanego; 3) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Wójt Gminy Buczek trzeci raz odmówił ustalenia warunków zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, gdzie dwa razy decyzja Wójta została uchylona przez SKO do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podkreślił, że zgodnie z kwestionowanymi decyzjami nie została spełniona przesłanka dobrego sąsiedztwa. Tymczasem działki sąsiednie, jak wynika z analizy funkcji, zabudowane są w dokładnie zabudowane taki sam sposób, co zostało przedstawione na załączniku do analizy funkcji, a nawet zabudowa jest wprowadzona bardziej w głąb działki, przez co wydzielone zostały drogi wewnętrzne do obsługi tych nowo wydzielonych działek, co w tym przypadku nie jest konieczne, ponieważ działki będą przylegały bezpośrednio do drogi gminnej. Ponadto z działki nr [...] (przed podziałem) wydzielono minimum osiem działek budowlanych wraz z drogą wewnętrzną prywatną obsługującą te działki i tego przedsięwzięcia nie nazwano budową osiedla mieszkaniowego, natomiast zabudowa, która powstanie wzdłuż drogi gminnej została nazwana osiedlem. W ocenie skarżącego głównym błędem organów było wadliwe przeprowadzenie analizy urbanistycznej oraz zła, indywidualna dla każdej działki interpretacja. Ponadto organ nie wyjaśnił w sposób należyty motywów swojego rozstrzygnięcia, naruszając zasadę przekonywania (art. 11 k.p.a.). Stan faktyczny sprawy został ustalony wybiórczo, pod z góry założoną tezę odmowną. W tym stanie rzeczy, zdaniem skarżącego, wniesienie skargi jest w pełni uzasadnione. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Buczek, którą organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie sześciu budynków mieszkalnych jednorodzinnych wolnostojących, przewidzianej do realizacji na działce nr ewid. [...], położonej w obrębie geodezyjnym [...]. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia należy wskazać przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu obowiązującym od dnia 24 września 2023 r. z wyjątkiem przepisów określonych w art. 59 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688) oraz przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w brzmieniu dotychczasowym w zakresie określonym w art. 59 ust. 2 pkt 1 ustawy zmieniającej. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 2 ustawy zmieniającej do spraw dotyczących ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego lub wydania decyzji o warunkach zabudowy, wszczętych od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy (24 września 2023 r.) i przed dniem utraty mocy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy w danej gminie 1) stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym, 2) nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. 1a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym po zmianie. Natomiast na terenie gminy B. na dzień wydania decyzji przez organ I i II instancji obowiązywało Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy B., stanowiące Załącznik Nr 1 do uchwały Nr V/38/07 Rady Gminy Buczek z dnia 15 lutego 2007 r. w sprawie zmiany Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy B.. Tak więc w kontrolowanej sprawie na podstawie art. 59 ust. 2 ustawy zmieniającej: 1) stosuje się przepisy art. 54 oraz art. 61 ust. 1 pkt 1, ust. 2, 3 i 5a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 977 ze zm.) w brzmieniu dotychczasowym, 2) nie stosuje się przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1a i ust. 1a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym po zmianie. Bezsporne w kontrolowanej sprawie jest to, że działka nr [...], na której planowana jest przedmiotowa inwestycja, znajduje się na terenie, dla którego nie ma obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która to okoliczność, wobec brzmienia przepisu art. 59 ust. 1 u.p.z.p., determinowała konieczność uzyskania decyzji ustalającej warunki zabudowy. Sporządzenie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy powierza się osobie, o której mowa w art. 5 u.p.z.p., albo osobie wpisanej na listę izby samorządu zawodowego architektów posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności architektonicznej albo uprawnienia budowlane do projektowania i kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności architektonicznej (art. 60 ust. 4 u.p.z.p.). Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 59 ust. 2 ustawy zmieniającej wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1) co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2) teren ma dostęp do drogi publicznej; 3) istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, z uwzględnieniem ust. 5, jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4) teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne albo jest objęty zgodą uzyskaną przy sporządzaniu miejscowych planów, które utraciły moc na podstawie art. 67 ustawy, o której mowa w art. 88 ust. 1; 5) decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi; 6) zamierzenie budowlane nie znajdzie się w obszarze: a) w stosunku do którego decyzją o ustaleniu lokalizacji strategicznej inwestycji w zakresie sieci przesyłowej, o której mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 555 i 834), ustanowiony został zakaz, o którym mowa w art. 22 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, b) strefy kontrolowanej wyznaczonej po obu stronach gazociągu, o którym mowa w art. 53 ust. 5e pkt 2, c) strefy bezpieczeństwa wyznaczonej po obu stronach rurociągu. Jak wynika z treści przytoczonego przepisu, dla pozytywnego wydania decyzji o warunkach zabudowy muszą być spełnione łącznie wszystkie wymienione w nim przesłanki. W myśl art. 61 ust. 5a u.p.z.p. w brzmieniu sprzed 24 września 2023 r. w celu ustalenia wymagań dla nowej zabudowy i zagospodarowania terenu właściwy organ wyznacza wokół terenu, o którym mowa w art. 52 ust. 2 pkt 1a u.p.z.p., na kopii mapy zasadniczej lub mapy ewidencyjnej dołączonej do wniosku o ustalenie warunków zabudowy obszar analizowany w odległości nie mniejszej niż trzykrotna szerokość frontu terenu, jednak nie mniejszej niż 50 metrów, i przeprowadza na nim analizę funkcji oraz cech zabudowy i zagospodarowania terenu w zakresie warunków, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Z brzmienia przywołanych wyżej przepisów wynika zatem, że w każdej sprawie o ustalenie warunków zabudowy konieczne jest sporządzenie analizy architektoniczno-urbanistycznej przez podmiot uprawniony, przy czym na organie spoczywa, wynikający z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., obowiązek dokonania takiej oceny pod kątem zgodności z przepisami prawa, a także wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, dokładnie w taki sam sposób, w jaki ocenić należy każdy dowód z opinii biegłego. Analiza urbanistyczno-architektoniczna stanowi główny dowód w sprawie i pełni kluczową rolę w określaniu wymaganych parametrów i wskaźników. Tylko rzetelna i kompletnie sporządzona analiza pozwala na ustalenie warunków zabudowy zgodnie z przepisami prawa. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2012 r. wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy musi być poprzedzone wnikliwą, pełną i wyczerpującą analizą funkcji oraz cech zabudowy, której to wyniki znajdują odzwierciedlenie w samej analizie i dokumentach stanowiących podstawę jej przygotowania. Takie opracowanie winno zawierać precyzyjne wskazanie numerów działek objętych analizą, oznaczenie niezbędnych parametrów nieruchomości znajdujących się na tych działkach, aby możliwe było wyprowadzenie wniosku, co do planowanych funkcji zabudowy, jak i cech zabudowy i zagospodarowania terenu, a w konsekwencji ocena takiego dowodu zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., sygn. II OSK 1252/11, dostępne: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA). Sporządzenie analizy architektoniczno-urbanistycznej ma kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, ponieważ treść analizy jest jednym z głównych elementów materiału dowodowego, pozwalającym stwierdzić, czy zachodzą przesłanki do ustalenia warunków zabudowy w danej sprawie, a w dalszej perspektywie dokonać kontroli prawidłowości działania organów administracji w takim postępowaniu (wyrok WSA w Poznaniu z 1 lutego 2012 r., sygn. IV SA/Po 926/11, CBOSA). Brak pogłębionej, analitycznej wypowiedzi urbanisty w części tekstowej analizy, odnoszącej się do konkretnych danych z obszaru analizowanego i uzasadniającej przyjęte rozwiązania w kontekście ładu przestrzennego, stanowi istotną wadę, której nie sanuje samo umieszczenie pewnych danych liczbowych na mapie. Decyzja o warunkach zabudowy musi opierać się na rzetelnie zebranym materiale dowodowym, który został wnikliwie przeanalizowany przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, wypada w pierwszej kolejności zauważyć, że obszar analizowany został wyznaczony w odległości 495 m wokół granic terenu inwestycyjnego, stanowiącej trzykrotność szerokości frontu terenu inwestycji, co należy uznać za prawidłowe. Na załączniku graficznym do decyzji zaznaczono teren inwestycji oraz granice obszaru analizowanego. Obszar ten nie obejmuje jednak w całości wszystkich działek, których chociażby fragment znalazł się w granicach wyznaczonych w odległości 495 metrów od terenu planowanej inwestycji. Dotyczy to działek o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Obszar analizowany został naniesiony na mapę w taki sposób, że wymienione powyżej działki nie są widoczne w całości. Co więcej, w przypadku niektórych z wymienionych działek ich numery nie zostały naniesione na mapę. W konsekwencji powyższych uchybień nie sposób uznać, aby organ I instancji dokonał wyczerpującego badania zabudowy istniejącej w prawidłowo wyznaczonym obszarze analizowanym. W szczególności niemożliwe jest ustalenie, czy organ uwzględnił w analizie całą zabudowę znajdującą się w granicach obszaru analizowanego, zwłaszcza biorąc pod uwagę, iż z analizy nie wynika, aby organ uwzględnił pełne obszary działek, których choćby fragment znalazł się w obszarze analizowanym. Ponadto trzeba zauważyć, że analiza nie pozwala na weryfikację ustalenia parametrów poszczególnych obiektów znajdujących się w obszarze analizowanym. W części opisowej analizy nie wymieniono, jaką zabudowę organ wziął pod uwagę przy badaniu spełnienia zasady kontynuacji funkcji, na których działkach się ona znajduje, nie sprecyzowano powierzchni tych działek, ilości znajdujących się na tych działkach obiektów, czy też ich funkcji i parametrów. Nie sposób zatem stwierdzić, czy analiza urbanistyczna obejmuje wszystkie działki, które powinny zostać poddane analizie jeżeli chodzi o kontynuację funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, brak jest bowiem w aktach administracyjnych sprawy zestawienia, wskazującego działki objęte analizą, sporządzonego w ramach analizy urbanistycznej. Powyższego nie można także stwierdzić na podstawie treści analizy urbanistycznej ani uzasadnienia decyzji organów. Przedstawione wyżej okoliczności prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane błędy doprowadziły w konsekwencji do naruszenia prawa materialnego w postaci art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 5a u.p.z.p. Należy zauważyć, że analiza urbanistyczna stanowi dowód w postaci dokumentu przedstawiającego ocenę specjalistyczną, a więc ma charakter zbliżony do dowodu z opinii biegłego. Organ ma obowiązek poddania tego dowodu, jak każdego innego zgromadzonego w sprawie, ocenie i weryfikacji (art. 80 k.p.a.). Ta ocena i weryfikacja obejmują zarówno kwestie formalne jak i merytoryczne, w tym wyznaczenie granic obszaru analizowanego, wskazanie zabudowanych działek, których cechy posłużyły do ustalenia parametrów stosownie do przepisów rozporządzenia w sprawie nowej zabudowy. Zdaniem Sądu, organy ww. obowiązkom związanym z oceną analizy urbanistycznej uchybiły. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy będą zobowiązane do przeprowadzenia dokładnej, skrupulatnej analizy urbanistycznej. W jej części graficznej zostanie pokazany cały obszar analizowany, włączając w to całe działki, których choćby fragment znajdzie się w granicach wyznaczonego obszaru analizowanego. Natomiast w części tekstowej analizy zostanie wskazane, które działki wzięto pod uwagę podczas analizy i jaka zabudowa się na nich znajduje oraz jakie są parametry tejże zabudowy. W oparciu o powyższe ustalenia organy wydadzą decyzje, w których skrupulatnie przeanalizują przesłanki, o których mowa w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., zaś swoje decyzje wyczerpująco uzasadnią, spełniając wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 wyroku na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 1 p.p.s.a. ds

Informacje o sprawie

Data wpływu
12 sierpnia 2026
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Agata Sobieszek-Krzywicka /sprawozdawca/ Piotr Mikołajczyk /przewodniczący/ Robert Adamczewski

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny