II SA/Łd 53/26

Dnia 9 kwietnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Porczyński Sędziowie Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Protokolant Starszy asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2026 roku sprawy ze skargi P. N. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 24 listopada 2025 roku nr 234/2025 znak: WOP.7721.162.2025.DB w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty oddala skargę. ał

Zaskarżoną decyzją z 24 listopada 2025 r. nr 234/2025, znak: WOP.7721.162.2025.DB Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi po rozpatrzeniu odwołania P. N. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." uchylił w całości decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim z 14 lipca 2025 r. nr 118/2025, znak: PINB.5141.40.2024 nakazującą skarżącemu rozebrać samowolnie wybudowany budynek wiaty o wymiarach 5,0 m x 10,0 m usytuowanej na działce o nr ewid. [...] obręb B., gm. S. (ust. 1) i nakazał skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach 5,0 m x 10 m, usytuowanej na działce nr [...], obręb B., gmina S., oznaczonej na załączniku graficznym, stanowiącym integralną część decyzji (ust. 2). Z akt sprawy wynika, że 19 kwietnia 2024 r. PINB przeprowadził oględziny na działce nr [...] w B. ustalając, że istnieje na niej wiata o wymiarach 5,00 m x 10,00 m, konstrukcja drewniana, dach dwuspadowy. Wiata wybudowana wg właściciela w 2022 r. Właściciel nie okazał dokumentów dotyczących powstania wiaty. Pismem z 23 kwietnia 2024 r. PINB zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej istniejącej wiaty o wymiarach 5,00 m x 10,00 m. Pismem z 17 czerwca 2024 r. Starostwo Powiatowe poinformowało, że dla inwestycji obejmującej ww. wiatę zgodnie z rejestrami nie wpłynęło żadne zgłoszenie robót budowlanych ani nie zostało wydane żadne pozwolenie na budowę. Pismem z 25 września 2024 r. Kierownik Referatu Planowania przestrzennego, Gospodarki Nieruchomościami i Rolnictwa poinformował, że wiata zlokalizowana jest w granicach jednostki planistycznej 9ZN o przeznaczeniu: - zieleń naturalna, jako podstawowe przeznaczenie terenu, - obiekty służące turystyce wodnej i rekreacji jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, - terenowe urządzenia sportowo - rekreacyjne jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, - sieci infrastruktury technicznej wyłącznie w formie podziemnej jako dopuszczalne przeznaczenie. Dla terenu oznaczonego na rysunku planu symbolem 9ZN wskazuje się zagospodarowanie w formie urządzeń rekreacji biernej (plaża, kąpielisko) oraz towarzyszącego im niezbędnego zaplecza usytuowanego w strefie wejściowej (toalety, pomieszczenia dla obsługi itp.). Działka położona jest ponadto zgodnie z planem w granicach zasięgu wielkiej wody o prawdopodobieństwie wystąpienia raz na 100 lat (1%). Stwierdzono, że obowiązujący na wskazanym terenie plan zagospodarowania przestrzennego przyjęty uchwałą Nr XXXVI1/380/2010 Rady Miejskiej w Sulejowie z dnia 21.04.2010 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości B. dopuszcza sytuowanie obiektów służących turystyce wodnej i rekreacji, a zatem również wiaty będącej przedmiotem postępowania, jednakże wyłącznie jako obiektu nie tymczasowego oraz o elewacji o niejaskrawej kolorystyce. Postanowieniem z 15 listopada 2024 r. nr 190/2024, znak: PINB.5141.40.2024 PINB wtrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty o wymiarach 5,0 m x 10,0 m oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację wiaty w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia postanowienia i wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. Rozpatrując zażalenie Ochotniczej Straży Pożarnej w B., postanowieniem z 16 grudnia 2024 r. nr 245/2024, znak: WOP.7722.182.2024.DB ŁWINB uchylił w całości ww. postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Prowadząc ponownie postępowanie wyjaśniające PINB 5 marca 2025 r. przeprowadził oględziny działek nr [...],[...], [...],[...],[...], obr. B.. Skarżący w obecności wszystkich uczestników stwierdził, że wszelkie naniesienia znajdujące się na ww. działkach stanowią jego własność i zostały przez niego wzniesione w latach 2016-2024. P. B., naczelnik OSP w B., potwierdził, że działki nr [...] i [...] zostały wynajęte skarżącemu lecz nie zaznaczono, że mogą zostać zabudowane. S.W., przedstawiciel Urzędu Miasta w Sulejowie, stwierdził, że na działce skarżącego doprowadzona jest woda z sieci gminnej opomiarowana wodomierzem umieszczonym w studzience wodomierzowej i regularnie jest regulowana należność za wodę w sprawie usuwania nieczystości ciekłych. Skarżący podtrzymał stanowisko, że wybudowane obiekty nie są w sposób trwały połączone z gruntem pomimo widocznych skrzynek energetycznych na obiektach oraz doprowadzone wody z odpływami kanalizacji. Z. K. podtrzymał, że lokalizacja obiektu gastronomicznego przy granicy jego działki uniemożliwia wykonanie ogrodzenia. Podtrzymał też poprzednie informacje o rozprowadzeniach sieci wodno-kanalizacyjnej oraz energetycznej na terenie działek objętych kontrolą. W następstwie wezwania do przesłania pisemnych oświadczeń, skarżący wskazał, że kontrolowane obiekty stanowią jego własność i zostały przez niego zbudowane, OSP w B. dostarczą informację o zakresie zawartych w umowie najmu, a UM w Sulejowie przekaże pisemne wyjaśnienia co do gospodarki wodno-ściekowej na kontrolowanym terenie, w zakresie sieci wodociągowej oraz usuwania nieczystości płynnych. Postanowieniem z 28 maja 2025 r. nr 98/2025, znak: PINB.5141.40.2024.2025 PINB wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty o wymiarach 5,0 m x 10,0 m usytuowanej na działce nr [...] oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację budynku w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia postanowienia i wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji. W tak ustalonym stanie decyzją z 14 lipca 2025 r. nr 118/2025, znak: PINB.5141.40.2024 PINB nakazał skarżącemu rozebrać samowolnie wybudowany budynek wiaty o wymiarach 5,0 m x 10,0 m, usytuowanej na działce nr [...] oraz o wykonaniu rozbiórki niezwłocznie powiadomić organ. Odwołanie od ww. decyzji złożył skarżący nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem. Jego zdaniem wiata nie jest obiektem budowlanym, ponieważ może być przemieszczana w inne dowolne miejsce na terenie działki. Prowadząc postępowanie odwoławcze ŁWINB postanowieniem z 12 września 2025 r. nr 185/1/2025, znak: WOP.7721.162.2025.DB zlecił PINB uzupełnienie materiału dowodowego poprzez: przesłanie umowy najmu z [...].04.2016 r. oraz z [...].03.2021 r., która została zawarta pomiędzy OSP w B. a skarżącym w sprawie oddania w najem działki nr [...], przeprowadzenie oględzin działki nr [...] mających na celu potwierdzenie istnienia wiaty, jej wymiarów oraz sporządzenie załącznika graficznego przedstawiającego wiatę oraz jej położenie na działce nr [...]. 27 października 2025 r. wpłynęło pismo przy którym przesłano: protokół z oględzin przeprowadzonych 10 października 2025 r., szkic wykonany na aktualnej kopii z mapy zasadniczej z naniesieniem lokalizacji wiaty wraz z jej wymiarami, potwierdzoną za zgodność z oryginałem kserokopię umów najmu z [...].04.2012 r., z [...].04.2016 r. i z [...].04.2021 r. oraz dokumentację fotograficzną wiaty. ŁWINB po rozpoznaniu powyższego odwołania uchylił w całości decyzję organu I instancji i nakazał skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach 5,0 m x 10,0 m usytuowanej na działce nr [...], obręb B., gmina S.. Organ, po przywołaniu treści art. 49e prawa budowlanego wskazał, że nakaz rozbiórki jest bardzo daleko idącym środkiem rodzącym poważne skutki materialne, z tego względu nie można stosować go w sytuacjach, gdy nie do końca jest jasny i jednoznaczny stan faktyczny sprawy. Istotne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, dokonanie adekwatnej kwalifikacji prawnobudowlanej zabudowy, a następnie oceny, czy jej realizacja wymagała wcześniejszego zgłoszenia, pozwolenia na budowę, czy też mamy do czynienia z zabudową niepodlegającą reglamentacji prawa budowlanego. Regulacja skutków samowoli budowlanych jest konsekwencją obowiązującej generalnej zasady, określonej w art. 28 ust. 1 prawa budowlanego, zgodnie z którą roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Te przepisy z kolei określają, jakie roboty budowlane nie wymagają pozwolenia, jakie wymagają zgłoszenia właściwemu organowi, a także jakie nie wymagają ani pozwolenia, ani zgłoszenia. PINB prowadził postępowanie administracyjne w sprawie dotyczącej istniejącej wiaty o wymiarach 5,00 m x 10,00 m, usytuowanej w miejscowości B. działka nr gruntu [...], gmina S.. Zasadą jest, że budowa wiaty odbywa się na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, zgodnie z regułą z art. 28 ust. 1 prawa budowlanego. Ustawodawca przewidział wyjątki w tym zakresie dopuszczając w określonych przypadkach realizację takiego obiektu w oparciu o skutecznie dokonane zgłoszenie zamiaru wykonywania robót budowlanych (w przypadku budowy wolnostojących wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy łącznej liczbie tych obiektów na działce nie przekraczającej dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki – art. 29 ust. 1 pkt 14 lit. c prawa budowlanego) czy bez obowiązku dokonania zgłoszenia (w przypadku budowy wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy łącznej liczbie tych wiat na działce nie przekraczającej dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki – art. 29 ust. 2 pkt 2 prawa budowlanego). W toku postępowania ustalono, że ustalił, że wiata powstała w 2022 r. i stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 14 prawa budowlanego, jako obiekt budowlany o powierzchni zabudowy wynoszącej 50,00 m2, (tj. powyżej 35 m2) wymagała pozwolenia na budowę. Działka nr [...], na której znajduje się wiata, objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Nr XXXVI1/380/2010 Rady Miejskiej w Sulejowie z dnia 21.04.2010 r. Zgodnie z m.p.z.p. działka zlokalizowana jest w granicach jednostki planistycznej 9ZN o przeznaczeniu: - zieleń naturalna, jako podstawowe przeznaczenie terenu, - obiekty służące turystyce wodnej i rekreacji jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, - terenowe urządzenia sportowo - rekreacyjne jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, - sieci infrastruktury technicznej wyłącznie w formie podziemnej jako dopuszczalne przeznaczenie. Wiata nie znajduje się na terenie, na którym istnieje budynek mieszkalny oraz na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe na budowę wiaty o powierzchni zabudowy 50m2, zatem Inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. Organ nadmienił, że prawo budowlane nie definiuje pojęcia wiaty, jednakże zawiera definicję legalną budynku. Przywołując treść art. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 3 prawa budowlanego oraz § 3 pkt 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 1065), powoływanego dalej jako: "r.w.t." wskazał, że omawiana wiata nie stanowi budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 prawa budowlanego, ponieważ nie spełnia zawartych w tym przepisie przesłanek, w szczególności z uwagi na brak obudowy wydzielającej go z przestrzeni z każdej strony. Skoro zatem wiata nie jest ani budynkiem, ani obiektem małej architektury ani tymczasowym obiektem budowlanym, to należy ją zaliczyć do budowli, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 3 pkt 3 prawa budowlanego. Zgodnie z przyjętą w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnią wiaty, jest to samodzielna, lekka budowla, posiadająca dach, nie obudowana ze wszystkich stron ścianami lub nawet w ogóle ścian pozbawiona, której celem jest ochrona miejsca lub rzeczy przed oddziaływaniem atmosferycznym Dokonując ponownych oględzin 10 października 2025 r. stwierdzono istnienie na działce nr [...] wiaty konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,00 m x 10,00 m. Skarżący do protokołu stwierdził, że wiata jest wyposażona w podwozie kołowe, które umożliwia jego przemieszczenie w dowolnie wybrane miejsce. Brak jest podłączonej instalacji. Do protokołu dołączono materiał fotograficzny, który nie potwierdza ww. oświadczenia dotyczącego posiadania przez wiatę podwozia. Na zdjęciach widoczne jest zamontowanie wiaty za pomocą kotew. Na zdjęciach widoczne są kółka przymocowane do słupków wiaty, ale stanowią one jedynie dekorację. Przywołując treść art. 52 prawa budowlanego, organ stwierdził, że w pierwszej kolejności adresatem winien być inwestor, a dopiero w sytuacji, gdy nałożenie nakazu na inwestora z jakichś przyczyn nie jest możliwe, nakaz winien zostać nałożony na właściciela obiektu budowlanego. Jak wynika z akt sprawy, w tym w szczególności z wypisu z rejestru gruntów właścicielem działki nr [...] jest OSP w B.. Natomiast z umowy najmu zawartej [...] marca 2021 r. wynika, że OSP w B. wynajęła działki nr [...] i [...] skarżącemu na czas oznaczony od 21 marca 2021 r. do 21 marca 2026 r. Biorąc pod uwagę powyższe organ stwierdził, że omawiany obiekt stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, ponieważ Inwestor nie dopełnił wymogu uzyskania pozwolenia na budowę obiektu kontenerowego. Organ nadmienił, że kwalifikacji robót budowlanych dokonuje się według przepisów prawa materialnego z daty ich zrealizowania, a legalizacji dokonuje się według przepisów z daty jej przeprowadzenia. Przywołując treść art. 48 ust. 1, ust. 3 prawa budowlanego, organ wyjaśnił, że PINB postanowieniem z 28 maja 2025 r., nr 98/2024, znak: PINB.5141.40.2024.2025 wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty zawierając pouczenie z ww. ust. 3, w tym o możliwości złożenia wniosku o legalizację w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w 2 czerwca 2025r. i w terminie 30 dni od doręczenia nie złożył on wniosku o legalizację. Jeśli inwestor w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu budowy nie złoży wniosku albo po jego złożeniu wniosek ten wycofa, to organ nadzoru budowlanego, na podstawie art. 49e pkt 1 albo 2 prawa budowlanego, wydaje decyzję o nakazie rozbiórki. Termin 30 dni jest terminem nieprzekraczalnym. Bezskuteczny upływ terminu powoduje zatem utratę uprawnienia do uzyskania określonego rodzaju rozstrzygnięcia. Organ dodał, że decyzja wydawana w trybie art. 49e pkt 1 prawa budowlanego ma charakter związany, tj. w razie ziszczenia się przesłanki przewidzianej w przytoczonym przepisie zobowiązuje organ do wydania określonej decyzji. Organ nie działa tu w ramach uznania administracyjnego, nie może także brać pod uwagę względów słuszności. Złożenie wniosku o legalizację jest przy tym prawem, a nie obowiązkiem strony i jest zależne wyłącznie od jej woli. Jednocześnie ŁWINB zaznaczył, że organ I instancji błędnie wskazał w sentencji przedmiot postępowania jako budynek wiaty, podczas gdy wiata stanowi budowlę, zatem skorzystał z dyspozycji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając zaskarżoną decyzję w całości i nakazując skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach 5,0 m x 10 m, usytuowanej na działce nr [...]. Odnosząc się do argumentacji zawartej w odwołaniu, organ stwierdził, że nie miała ona wpływu na podjęte rozstrzygnięcie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi P. N. zaskarżył w całości decyzję organu II instancji i wniósł o jej uchylenie i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wiata nie jest obiektem budowlanym, ponieważ może być przemieszczana w inne dowolne miejsce na terenie działki. Jest obiektem mobilnym i nie jest trwale związana z gruntem. Ma zamontowane koła i może być przemieszczana po terenie działki. Zawarte w uzasadnieniu decyzji stwierdzenie, że zamontowane do słupków koła stanowią jedynie dekorację nie jest zgodne z prawdą. Obiekt może być przemieszczany po terenie działki. Skarżący zadeklarował możliwość przemieszczenia obiektu w inne miejsce na terenie działki. W odpowiedzi na skargę ŁWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych i przyczyny wzruszenia aktów organów administracji publicznej Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje odpowiadają prawu, co uzasadnia oddalenie skargi. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w kontrolowanej sprawie jest decyzja Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim nakazującą rozebrać samowolnie wybudowany budynek wiaty i nakazującą skarżącemu rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach 5,0 m x 10 m, usytuowanej na działce nr [...], obręb B., gmina S. Wobec tak zakreślonego przedmiotu stwierdzić należy, że przedmiotem analizy jest prawidłowość dokonanego przez organy obu instancji nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanej wiaty. W kontrolowanej sprawie organ I instancji nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku wiaty o powierzchni zabudowy 50,0 m2 i usytuowanej na działce nieprzeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe. Stwierdził, że na wybudowanie wiaty o takiej powierzchni wymagane jest uzyskanie pozwolenia na budowę. Ponadto skarżący nie złożył wniosku o legalizację mimo że prawidłowo doręczono postanowienie wstrzymujące roboty budowlane i informujące o możliwości złożenia takiego wniosku. ŁWINB uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanej wiaty stwierdzając, że organ I instancji błędnie wskazał w sentencji przedmiot postępowania jako budynek wiaty, podczas gdy wiata stanowi budowlę. Jednocześnie zgodził się, że zaszły zarówno przesłanki do prowadzenia postępowania legalizacyjnego wobec samowolnie wybudowanej wiaty i do orzeczenia nakazu rozbiórki. Wiata nie znajduje się na terenie, na którym istnieje budynek mieszkalny oraz na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe na budowę wiaty o powierzchni zabudowy 50m2, zatem Inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. Z kolei w ocenie skarżącego wiata nie jest obiektem budowlanym, ponieważ może być przemieszczana w inne dowolne miejsce na terenie działki z uwagi na zamontowane koła. Jest obiektem mobilnym i nie jest trwale związana z gruntem. Podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 418 ze zm.), powoływanej dalej jako: "prawo budowlane". Zgodnie z art. 48 ust. 1 prawa budowlanego organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że obecne brzmienie przepisu art. 48 ustawy – Prawo budowlane nadane zostało ustawą z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471), obowiązującą od 19 września 2020 r. Na skutek powyższych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej zostaje rozpoczęte wydaniem postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. W postanowieniu tym organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej (art. 48 ust. 3). Jeżeli w dalszym postępowaniu wniosek taki nie zostanie złożony obowiązkiem organ nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki (art. 49e pkt 1), natomiast złożenie wniosku wdraża procedurę legalizacyjną. W analizowanej sprawie postanowieniem z 28 maja 2025 r. nr 98/2025 wydanym na postawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 prawa budowlanego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Piotrkowie Trybunalskim wstrzymał roboty budowlane przy budowie wiaty o wymiarach 5,0 m x 10,0 m usytuowanej na działce o nr ewid. [...], obr. B., gm. S.. Jednocześnie pouczył stronę o możliwości złożenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia wniosku o legalizację wiaty. Na ww. postanowienie strony postępowania nie wniosły zażalenia. Zauważyć w związku z tym należy, że rolą organu w postępowaniu poprzedzającym wydanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowanych wydanego na podstawie art. 48 ust. 1 prawa budowlanego jest prawidłowe określenie kwalifikacji prawnej obiektu, którego dotyczy legalizacja. Okoliczność ta przesądza o tym, czy w ogóle prowadzenie postępowania legalizacyjnego w danym przypadku jest zasadne. Postępowanie legalizacyjne może dotyczyć jedynie takiego obiektu na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę lub zgłoszenie. Przypomnieć zatem trzeba, że organ zakwalifikował omawianą wiatę jako budowlę, których przykładowe wyliczenie zawiera art. 3 pkt 3 prawa budowlanego. Należy również wyjaśnić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że określenie rodzaju naruszenia prawa budowlanego powinno być dokonywane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli budowlanej, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji (por. wyrok NSA z 9 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2805/17, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Przed zakwalifikowaniem danej inwestycji jako samowoli budowlanej konieczne jest ustalenie, że w świetle przepisów prawa budowlanego, obowiązujących w dacie budowy, zrealizowana inwestycja wymagała pozwolenia na budowę lub dokonania zgłoszenia. Takie dopiero ustalenia pozwalają zastosować środki administracyjnoprawne zwalczania bądź legalizacji samowoli budowlanej (por. wyrok NSA z 6 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 974/17, CBOSA). Odnosząc się do kwestii kwalifikacji prawnobudowlanej dokonanej przez organy, wskazać należy, że nie budzi wątpliwości Sądu uznanie spornej zabudowy jako wiaty. Wyjaśnić należy, że wiata będąca przedmiotem postępowania jest konstrukcji drewnianej o wymiarach 5,00 m x 10,0 m i powstała w 2022 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że działka nr [...], na której znajduje się wiata objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przyjętym uchwałą Nr XXXVI1/380/2010 Rady Miejskiej w Sulejowie z dnia 21.04.2010r. Zgodnie z nim ww. działka zlokalizowana jest w granicach jednostki planistycznej 9ZN o przeznaczeniu: zieleń naturalna, jako podstawowe przeznaczenie terenu, obiekty służące turystyce wodnej i rekreacji jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, terenowe urządzenia sportowo-rekreacyjne jako dopuszczalne przeznaczenie terenów, sieci infrastruktury technicznej wyłącznie w formie podziemnej jako dopuszczalne przeznaczenie. Biorąc powyższe pod uwagę wiata nie znajduje się na terenie, na którym istnieje budynek mieszkalny oraz na działce przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, zatem na budowę wiaty o powierzchni zabudowy 50m2 Inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. Wskazać w tym miejscu należy, że z uwagi na brak legalnej definicji wiaty, za jej podstawowe cechy uznaje się przede wszystkim wsparcie budowli na słupach, stanowiących podstawowy element konstrukcyjny, wiążący budowlę trwale z gruntem. Ponadto przyjmuje się, że wiata powinna posiadać lekką konstrukcję i brak wydzielenia z przestrzeni przy pomocy przegród budowlanych. Częściowe wyposażenie w ściany nie zmienia charakteru obiektu, zwłaszcza jeżeli nie stanowią one elementu konstrukcyjnego, a konstrukcja nadal pozostaje słupowa, gdy funkcję nośną spełniają słupy, nie ściany. Wiata nie może być obiektem zamkniętym, a więc obudowanym ze wszystkich stron. Zarazem wiata może przylegać do budynku. Kwalifikacja obiektu budowlanego jako wiaty wymaga m.in. uwzględnienia jego funkcji (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 2083/22, CBOSA). Oględziny nieruchomości, poparte dokumentacją fotograficzną, potwierdzają zatem ustalenia organów, że sporny obiekt jest wiatą, tzn. zadaszeniem na słupach o lekkiej drewnianej konstrukcji. Sąd orzekający podziela przy tym wypracowany w orzecznictwie pogląd w praktyce administracyjnej, odmienny niż na gruncie prawa cywilnego, że o trwałości związania z gruntem decyduje taki sposób posadowienia obiektu, który zapewnia całej konstrukcji pełną stabilność, uniemożliwiając czynnikom zewnętrznym przesunięcie czy wręcz zniszczenie. Za trwale związane z gruntem uznaje się więc budowle posadowione na jego powierzchni, jednakże w sposób uniemożliwiający ich przemieszczanie. Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się więc do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce (por. wyroki NSA: z 26 lutego 2025 r. sygn. akt II OSK 1739/22; z 3 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1261/15; z 20 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 989/18; z 11 maja 2021 r., sygn. akt II OSK 1884/18, CBOSA). Podkreśla się także, że trwałości związania z gruntem nie niweczy możliwość jego demontażu i przeniesienia w inne miejsce, gdyż jest to jedynie okoliczność mogąca przesądzać o tymczasowości takiego obiektu, a nie o trwałości związania z gruntem (por. wyroki NSA: z 15 października 2019 r., sygn. akt II OSK 2836/17; z 8 lipca 2020 r., sygn. akt II OSK 1288/18, CBOSA). W ocenie Sądu stwierdzone w toku posadowienie wiaty na utwardzeniu z kostki oraz zamontowanie jej za pomocą kotew, wbrew zarzutom skargi stanowi o jej trwałym związaniu z gruntem. Na marginesie Sąd zauważa, że nawet jeśli przyjąć argumentację skarżącego, że wiatę można zdemontować lub przesunąć bez niszczenia jej konstrukcji i mogłaby zostać zakwalifikowana jako tymczasowy obiekt budowlany, który wymagałby zgłoszenia budowy (art. 29 ust. 1 pkt 7 prawa budowlanego), to i tak jej posadowienie nastąpiłoby z naruszeniem prawa. Skarżący takiego zgłoszenia nie dokonał, a ponadto w sprawie bezspornym jest, że wiata znajduje się na gruncie znacznie dłużej niż dopuszczalne przepisami prawa budowlanego 180 dni. Argumentacja skarżącego nie może zatem odnieść jakiegokolwiek skutku, gdyż jest prawnie bezskuteczna. Jak już wyżej wskazano, o tym, czy dany obiekt jest trwale związany z gruntem, decydują przede wszystkim jego cechy konstrukcyjne oraz cel, w jakim został postawiony. Ponadto sam fakt, że obiekt można zdemontować, odkręcić od podłoża lub przestawić w inne miejsce, nie pozbawia go cechy trwałego związania z gruntem. Jednocześnie wskazać należy, że prawidłowo organy ustaliły stronę podmiotową postępowania i adresata, tj. Inwestora nałożonego obowiązku rozbiórki. Kolejno godzi się stwierdzić, że postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 49e pkt 1 prawa budowlanego stanowi natomiast konsekwencję niezłożenia w określonym terminie wniosku o legalizację obiektu budowlanego. W badanej sprawie nie jest sporne, że w postanowieniu PINB z 28 maja 2025 r. Inwestor został poinformowany o możliwości złożenia wniosku o legalizację wiaty, jak również nie budzi wątpliwości, że nie składając takiego wniosku, z możliwości tej nie skorzystał. W tej sytuacji, kierując się treścią art. 49e pkt 1 prawa budowlanego, organ miał obowiązek nałożyć obowiązek jej rozbiórki. Decyzja wydana na podstawie ww. przepisu ma bowiem charakter związany, co oznacza że w wypadku ziszczenia się określonego warunku organ ma obowiązek wydania decyzji o ustalonej treści. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że przedmiotem niniejszego postępowania było w szczególności to, czy skarżący złożył w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego wniosek o legalizację, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postepowanie legalizacyjne, zgodnie z art. 48a i 48b oraz art. 49 ust. 1-4 prawa budowlanego legalizując nielegalnie wybudowany obiekt. W drugim zaś, wobec braku wniosku o legalizację, pomimo poinformowania skarżącego o takiej możliwości, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był prawnie do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu. Zauważyć przy tym należy, że złożenie wniosku o legalizację jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Zależne jest wyłącznie od jej woli, a nie od woli organu. Jeżeli strona, odpowiednio pouczona (co w niniejszej sprawie wystąpiło z uwagi na treść postanowienia PINB z 28 maja 2025 r.) z prawa nie korzysta, to musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki. Dlatego też argumentacja podniesiona w skardze nie mogła odnieść skutku procesowego w niniejszej sprawie. Wydanie zaskarżonej decyzji rozbiórkowej jest konsekwencją niezłożenia przez skarżącego wniosku o legalizację wiaty posadowionej z naruszeniem przepisów prawa budowlanego i wydania na wcześniejszym etapie postępowania ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Całokształt okoliczności wskazuje, że skarżący miał czas i możliwość złożenia wniosku o legalizację oraz powinien być świadomy konsekwencji jego niezłożenia. Skoro zatem nie dopełnił w terminie wymaganej czynności wszczęcia procedury legalizacyjnej, tj. nie złożył wniosku o legalizację obiektu budowlanego, którego kwalifikacja jako wiaty nie budzi wątpliwości, organ miał obowiązek wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Wniosek o legalizację stanowi bowiem uprawnienie, a nie obowiązek po stronie Inwestora. Wobec powyższych ustaleń Sąd stwierdza zatem, że zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie kontrolowanych w sprawie decyzji zostało przeprowadzone przez organy obu instancji zgodnie z wymogami art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zawierającym w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie sądu skonstruowane zostało zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a. odpowiada prawu. W ocenie Sądu organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcie, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. W związku z tym nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty podniesione w skardze. Natomiast sam fakt, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z oczekiwaniami i przekonaniami skarżącego, nie oznacza automatycznie jej wadliwości. Skoro zatem w toku postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia norm prawa procesowego i materialnego w stopniu istotnie rzutującym na wynik sprawy, a zarzuty skargi okazały się niezasadne, Sąd nie stwierdziwszy podstaw do uchylenia wydanych w sprawie decyzji zobowiązany był oddalić skargę. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.