II SA/Łd 489/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Michał Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 9 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2026 r. nr 477784733 znak: 010070/680/5000660/2024 w przedmiocie ustalenia wysokości kwoty nadpłaconego rodzinnego kapitału opiekuńczego i zobowiązania do jego zwrotu postanawia: umorzyć postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. MR

Pismem nadanym 18 maja 2026 r. w placówce pocztowej E. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 22 kwietnia 2026 r. nr 477784733, znak: 010070/680/5000660/2024 w przedmiocie ustalenia wysokości kwoty nadpłaconego rodzinnego kapitału opiekuńczego i zobowiązania do jego zwrotu. W odpowiedzi na skargę organ, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o umorzenie postepowania stwierdzając, że decyzją z 29 maja 2026 r. nr 477784733, znak: 010070/680/5000660/2024 uwzględnił skargę w całości i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie. Decyzja została doręczona skarżącej 8 czerwca 2026 r. Pismem z 2 lipca 2026 r. skarżąca cofnęła skargę w związku z decyzją organu z 29 maja 2026 r. Zarządzeniem z 31 lipca 2026 r. wezwano pełnomocnika organu administracji do wyjaśnienia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z 29 maja 2026 r., postępowanie 477784733, znak: 010070/680/5000660/2024 wydana w trybie autokontroli jest prawomocna czy została wniesiona od niej skarga do sądu administracyjnego. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik organu wskazał, że do 7 sierpnia 2026 r. nie wpłynęła skarga na ww. decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: W myśl art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza m. in. sytuację, gdy w toku tego postępowania przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. Z taką sprawą będziemy mieć do czynienia w szczególności wówczas, gdy zaskarżona decyzja zostanie pozbawiona bytu prawnego (uchylona) w rezultacie skorzystania przez organ, którego decyzja lub postanowienie zostały zaskarżone z uprawnień "autokontrolnych" przewidzianych w art. 54 § 3 p.p.s.a. W myśl powołanego wyżej przepisu organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Orzeczenie to zastępuje akt pierwotnie zaskarżony do sądu i jest aktem organu II instancji. Wydanie aktu uwzględniającego skargę w całości skutkuje, co do zasady, koniecznością umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji umorzenia postępowania sądowego z uwagi na zastosowanie przez organ autokontroli sąd bada jedynie czy skarga została uwzględniona przez organ w całości, a zaskarżony akt administracyjny wyeliminowany. Sąd nie kontroluje natomiast aktu wydanego w wyniku autokontroli, gdyż naruszyłby tym samym zasadę skargowości. Na akt wydany w trybie autokontroli przysługuje bowiem skarga bezpośrednio do sądu administracyjnego bez uprzedniego wnoszenia środka zaskarżenia lub wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Sytuacja wynikająca z przepisu art. 54 § 3 p.p.s.a. zaistniała w rozpatrywanej sprawie, bowiem w ramach ustawowo przyznanych organowi uprawnień do "autokontroli" zaskarżonego aktu, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie uwzględnił skargę w całości i decyzją z 29 maja 2026 r. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz umorzył postępowanie w sprawie. W ocenie Sądu stwierdzić należy, że organ w zakresie swojej właściwości uwzględnił skargę w całości w terminie wskazanym w art. 54 § 3 p.p.s.a. Powyższe oznacza, że niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne stało się bezprzedmiotowe, bowiem na skutek uchylenia zaskarżonej decyzji w postępowaniu autokontrolnym organu, brak jest już przedmiotu zaskarżenia a tym samym przedmiotu kontroli sądowej. Odnosząc się zaś do oświadczenia skarżącej o cofnięciu skargi, godzi się wskazać, że wydanie przez organ decyzji uwzględniającej skargę w trybie autokontroli wyprzedza w swoich skutkach czynność dyspozytywną strony polegającą na cofnięciu skargi. Decyzja wydana w ramach autokontroli eliminuje zaskarżony akt, co prowadzi do pierwotnego odpadnięcia przedmiotu zaskarżenia. Wobec wyeliminowania wadliwego aktu przez sam organ, czynność procesowa skarżącej w postaci cofnięcia skargi staje się bezprzedmiotowa. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 54 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu. ds