II SA/Łd 271/26

Dnia 13 sierpnia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka Sędziowie: Sędzia WSA Agata Sobieszek-Krzywicka Sędzia WSA Jarosław Czerw (spr.) , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2026 roku sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 24 lutego 2026 roku znak: SKO.4115.33.2026 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia 23 stycznia 2026 roku znak: 475-7/MOPS/zm.odpł.DPS/3582/2026; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi W. W. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [....] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) PLN powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. a.tp.

Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 24 lutego 2026 r. znak: SKO.4115.33.2026 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia 23 stycznia 2026 r. znak: 475-7/MOPS/zm.odpł.DPS/3582/2026 ustalającą opłatę skarżącego za pobyt w domu pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy w dniu 23 stycznia 2026 r. Burmistrz Miasta O. wydał decyzję, którą ustalił B. Z. opłatę za pobyt wnuka B. S. w Domu Pomocy Społecznej ul. [...] w K. od dnia 24 października 2025 r., którą naliczono w następującej wysokości: od dnia 24 października 2025 r. do 31 października 2025 r. w wysokości 846,26 zł; od dnia 1 listopada 2025 r. do odwołania w wysokości 3279,24 zł miesięcznie. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł B. Z., wyrażając niezadowolenie z wydanej decyzji i jednocześnie przedstawiając swoją sytuację materialną, rodzinną i zdrowotną. Strona oświadczyła, że jest w stanie ponosić odpłatność za pobyt wnuka w DPS w wysokości 1000 zł miesięcznie. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 24 lutego 2026 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1691.), oraz art. 60, art. 61, art. 64 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 1214), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że B. S. przebywa w DPS w K. na podstawie decyzji nr 474/MOPS/skierowanie/3572/2024 z dnia 22 lipca 2024 r. wydaną przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w O. oraz decyzji nr 475/MOPS/odpł.DPS/3572/2024 z dnia 22 lipca 2024 r. Jego odpłatność w wysokości 70% dochodu wynosi, tj. 2791,68 zł miesięcznie. Średni miesięczny koszt utrzymania w DPS w K. ustalony został obowiązującym Zarządzeniem Starosty Kutnowskiego z dnia 12 marca 2025 r. w sprawie ustalenia średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca w domach pomocy społecznej prowadzonych przez Powiat Kutnowski lub na jego zlecenie w 2025 rok i wynosi 6088,78 zł. W związku z tym, że opłata wnoszona przez B. S. nie pokrywa kosztów pobytu w placówce organ I instancji w dniu 13 października 2025 r. wysłał do B. Z. pismo wraz z formularzem umowy. W dniu 23 października 2025 r. do organu I instancji wpłynęło uzasadnienie odmowy podpisania przez B. Z. umowy o ponoszenie odpłatności za pobyt w DPS. Pismem z dnia 24 października 2025 organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji ustalającej odpłatność za pobyt wnuka strony w DPS w K.. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że B. Z. jest wdowcem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bierną zawodowo ze względu na wiek i stan zdrowia oraz przewlekle chorą, wymaga stałego i systematycznego przyjmowania leków, co potwierdza zaświadczenie lekarskie wydane dnia 5 grudnia 2025 r. przez lekarza POZ. Źródłem jego dochodu jest emerytura z ZUS wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w wysokości 6309,24 zł, a tym samym dochód przekracza 300% ustawowego kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę 3030 zł. B. Z. poinformował pracownika socjalnego o swoich miesięcznych wydatkach tj. opłatach za: czynsz + woda w kw. 510,89 zł., energia w kw. 90,72 zł, gaz w kw. 50,66 zł, PZU w kw. 62,10 zł., telefon w kw. 65 zł., pralnia w kwocie 100 zł., sprzątanie w kwocie 50zł, utrzymanie auta w kwocie 517,90 zł, leki w kw. 387,88zł, obiady w kw. 640 zł i inne wydatki na leczenie w kw. 600zł - na łączną kwotę 3075,15 zł. Jednakże nie przedstawił do akt sprawy potwierdzeń wydatków w formie faktur, paragonów itp. Wobec powyższego organ uznał, że odpłatność, jaką winien wnosić B. Z. za pobyt wnuka w DPS od dnia 24 października 2025 r. do 31 października 2025 r. ustalono w wysokości 846,26 zł w następujący sposób: 6309,24 zł (dochód) - 3030 zł (300% kryterium dochodowego): 31 dni x 8 dni - 846,26 zł. Natomiast od dnia 1 listopada 2025 r. do odwołania odpłatność, jaką winna wnosić strona, ustalono w wysokości 3279,24 zł miesięcznie w następujący sposób: 6309,24 zł (dochód) - 3030 zł (300% kryterium dochodowego) = 3279,24 zł Organ ustalając odpłatność B. Z. za pobyt wnuka w DPS wziął pod uwagę zarówno wszystkie miesięczne wydatki jak i możliwości finansowe strony. Zdaniem organu I instancji wysokość kwoty ustalonej na 3279,24 zł miesięcznie nie przekracza możliwości finansowych obowiązanego przy jednoczesnym uwzględnieniu miesięcznych wydatków. W trakcie prowadzonego postępowania pracownik socjalny organu I instancji podczas rozmowy telefonicznej poinformował stronę, że zgodnie z art. 64 u.p.s. może złożyć wniosek o częściowe zwolnienie z opłat za pobyt wnuka w DPS na podstawie dołączonych dokumentów uzasadniających miesięczne wydatki. Kolegium podkreśliło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż postępowanie w sprawie zwolnienia z opłaty ma charakter wnioskowy, co oznacza, że bez wyraźnej woli strony (wniosku), organ jest zobowiązany do ustalenia opłaty w pełnej wysokości wynikającej z przepisów (art. 61 ust. 2 pkt 2). Można domniemać, iż skoro strona dobrowolnie deklaruje chęć ponoszenia opłaty w wysokości 1000 zł, de facto wnioskuje o częściowe zwolnienie z pozostałej kwoty należności. Brak wniosku strony uniemożliwia organowi odstąpienie od naliczenia pełnej opłaty. Jednak w sytuacji, gdy strona składa wniosek i wskazuje w nim gotowość do ponoszenia częściowej odpłatności (np. 1000 zł), organ I instancji zyskuje podstawę prawną do zbadania przesłanek z art. 64 ustawy. Wobec powyższego po ustaleniu odpłatności strony za pobyt wnuka w DPS, jeśli wolą strony będzie złożenie wniosku o zwolnienie z ponoszenia odpłatności kwestia oceny jego zasadności musi być przedmiotem ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W świetle powyższego Kolegium uznało, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom obowiązującego prawa - organ I instancji poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i zastosował w sposób poprawny przepisy obowiązującego prawa. Równocześnie Kolegium wskazało, że strona może złożyć wniosek o zwolnienie jej z obowiązku ponoszenia wskazanej opłaty prawidłowo go argumentując. W przypadku złożenia takiego wniosku organ I instancji dokona analizy zarówno przesłanek o których mowa w treści art. 64 u.p.s. (przepis ten przewiduje możliwość zwolnienia - oparty jest na uznaniu administracyjnym - uzależniając takie rozstrzygnięcie od wystąpienia określonych, uzasadniających je, okoliczności, przy czym ustawodawca wskazał ich przykłady.) jak i w treści art. 64a ups (ustawodawca przewidział sytuację, w której następuje obligatoryjne całkowite zwolnienie z obowiązku ponoszenia opłaty za pobyt w DPS). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł B. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzucił obrazę art. 64 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez odmowę zwolnienia z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt wnuka w Domu Pomocy Społecznej w K., w sytuacji gdy pismo z dnia 22 października 2025 r. stanowiło wniosek o zwolnienie z obowiązku ponoszenia takiej opłaty, a za zwolnieniem przemawiają uzasadnione okoliczności, w szczególności długotrwała choroba w postaci stanu pozawałowego i poudarowego skarżącego oraz sytuacja rodzinna - czyli strata żony i córki, a także trudna sytuacja materialna spowodowana m.in. kosztami leczenia. Tym samym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zwolnienie B. Z. od obowiązku uiszczania opłat za pobyt wnuka B. S. w Domu Pomocy Społecznej w K., zwolnienie od kosztów sądowych w całości, przyznanie skarżącemu adwokata z urzędu, dopuszczenie dowodu z odpisu pisma z dnia 22 października 2025 r. na okoliczność złożenia wniosku o zwolnienia z opłat. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu rozpoznania skargi oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 26 maja 2026 r. ustanowiony z urzędu dla skarżącego pełnomocnik podtrzymał i poparł wszelkie twierdzenia i wnioski zawarte w skardze i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji oraz dopuszczenie dowodu z zawnioskowanych przez stronę dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a." – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ustawy p.p.s.a.). Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi, którą utrzymana została w mocy decyzja Burmistrza Miasta O. (błędnie określanego przez Kolegium jako Prezydent Miasta O., co jednak nie miało wpływu na rozstrzygnięcie w kontrolowanej sprawie) z dnia 23 stycznia 2026 r. ustalająca opłatę skarżącego za pobyt wnuka skarżącego w domu pomocy społecznej. Materialnoprawną podstawę obu decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1214 ze zm.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że stosownie do art. 60 ust. 1 u.p.s. pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący jako dziadek osoby umieszczonej w DPS należy do grona osób obowiązanych do ponoszenia opłat za pobyt wnuka w DPS. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności: 1) mieszkaniec domu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi, 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej – przy czym osoby i gmina określone w pkt 2 i 3 nie mają obowiązku wnoszenia opłat, jeżeli mieszkaniec domu ponosi pełną odpłatność. Zasada kolejności przyjęta w tym przepisie oznacza, że w sytuacji, gdy osoba umieszczona w domu pomocy społecznej nie jest w stanie ponosić kosztów pobytu w placówce, obowiązek wnoszenia opłat spoczywa na małżonku, w następnej kolejności na zstępnych, w dalszej kolejności na wstępnych, a jeszcze w dalszej – na gminie, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej. Wnoszenie opłat nie obciąża równocześnie wszystkich zobowiązanych wymienionych w art. 61 ust. 1 u.p.s. Obowiązek ten przechodzi na nich w kolejności ustalonej w powołanym art. 61 ust. 1 u.p.s. Opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą: 1) mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, 2) małżonek, zstępni przed wstępnymi - zgodnie z umową zawartą w trybie art. 103 ust. 2: a) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jeżeli dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium; b) w przypadku osoby w rodzinie, jeżeli posiadany dochód na osobę jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, z tym że kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie; 3) gmina, z której osoba została skierowana do domu pomocy społecznej - w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatami wnoszonymi przez osoby, o których mowa w pkt 1 i 2 (art. 61 ust. 2 u.p.s.). W przypadku odmowy przez osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, oraz niewyrażenia zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, wysokość ich opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej ustala, w drodze decyzji, organ gminy właściwej zgodnie z art. 59 ust. 1, w wysokości różnicy między średnim kosztem utrzymania w domu pomocy społecznej a opłatą wnoszoną przez mieszkańca domu i opłatami wnoszonymi przez inne osoby obowiązane, o których mowa w ust. 1 pkt 2 (art. 61 ust. 2e u.p.s.). W rozpoznawanej sprawie na podstawie powyższych przepisów, wobec odmowy zawarcia przez skarżącego umowy, decyzją Burmistrza Miasta O. z dnia 23 stycznia 2026 r. ustalono w stosunku do B. Z. opłatę za pobyt jego wnuka B. S. w domu pomocy społecznej od dnia 24 października 2025 r., którą naliczono w następującej wysokości: od dnia 24 października 2025 r. do 31 października 2025 r. w wysokości 846,26 zł; od dnia 1 listopada 2025 r. do odwołania w wysokości 3279,24 zł miesięcznie. W kontekście naliczonej odpłatności warto jednak zauważyć, że zgodnie z art. 64 u.p.s. osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli: 1) wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w domu pomocy społecznej, ośrodku wsparcia lub innej placówce; 2) występują uzasadnione okoliczności, zwłaszcza długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, śmierć członka rodziny, straty materialne powstałe w wyniku klęski żywiołowej lub innych zdarzeń losowych; 3) małżonkowie, zstępni, wstępni utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia; 4) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty jest w ciąży lub samotnie wychowuje dziecko; 5) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty lub jej rodzic przebywała w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub placówce opiekuńczo-wychowawczej, na podstawie orzeczenia sądu o ograniczeniu władzy rodzicielskiej osobie kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańcowi domu; 6) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty przedstawi wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby kierowanej do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu; 7) osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Zaznaczenia w tym miejscu wymaga, że brzmienie powołanego przepisu art. 64 u.p.s. zostało zmienione przez art. 1 pkt 8 ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2019 r., poz. 1690). Ustawa ta weszła w życie 4 października 2019 r. Ustawa nowelizująca poszerzyła krąg podmiotów uprawnionych do występowania z wnioskiem o zwolnienie z odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej. Przewidziała bowiem możliwość zwalniania z obowiązku wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, obok osób wnoszących opłatę, również osób zobowiązanych do wnoszenia opłat zgodnie z przepisami ustawy, ale jeszcze ich niewnoszących. Z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, co oznacza, że w rozpoznawanej sprawie organy mogły podjąć już na wstępnym etapie decyzję co do ewentualnego zwolnienia skarżącego z opłaty. Wbrew stanowisku organu II instancji skarżący złożył bowiem wyraźny wniosek o częściowe zwolnienie go z ponoszenia odpłatności za pobyt wnuka w DPS – w "Oświadczeniu" z dnia 18 grudnia 2025 r. Okoliczności tej nie dostrzegł jednak organ administracji, co świadczy o nieuwzględnieniu wszystkich okoliczności w sprawie. Okoliczność ta wymagała natomiast przeprowadzenia właściwego postępowania i ustalenia, czy spełnione zostały zawarte w przepisie przesłanki. Tymczasem organy w ogóle nie zajęły się tą kwestią, wskazując na brak wniosku w powyższym zakresie, który uniemożliwiał organowi odstąpienie od naliczenia pełnej opłaty. Zwrócić należy przy tym uwagę na wewnętrzną sprzeczność w ustaleniach organu II instancji, który z jednej strony stwierdza, co już zostało wspomniane – w sposób nieprawidłowy, brak w sprawie wniosku skarżącego o zwolnienie z odpłatności, a z drugiej strony dostrzega jednak, że skarżący zadeklarował gotowość do ponoszenia częściowej odpłatności w wysokości 1000 zł, co z kolei powoduje, że można domniemywać, iż strona wnosi o zwolnienie z pozostałej kwoty należności. Ta wewnętrzna sprzeczność również wskazuje na naruszenie przepisów postępowania przez organ II instancji. Niemniej jednak akta sprawy potwierdzają w sposób wyraźny okoliczność wystąpienia skarżącego z wnioskiem o zwolnienie częściowe z odpłatności. Ponadto z akt sprawy wynika, że skarżący w toku prowadzonego przez organ administracji postępowania wskazywał na śmierć jego żony i córki. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza także, że skarżący przewlekle choruje, nadto wymaga stałego i systematycznego leczenia. Te okoliczności mogą z kolei świadczyć o tym, że w sprawie może zachodzić przesłanka z art. 64 pkt 2 u.p.s. Co więcej, z regulacji art. 61 ust. 2d u.p.s. wynika jednoznacznie, iż w razie gdy nie doszło do zawarcia umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2, organ ustala odpłatność w drodze decyzji, z uwzględnieniem ograniczeń wynikających zarówno z art. 61 ust. 2 pkt 2, jak i wynikających z art. 103 ust. 2 u.p.s. Oznacza to, że odpłatność może być ustalona tylko wówczas, gdy w przypadku osoby samotnie gospodarującej, dochód jest wyższy niż 300% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednak kwota dochodu pozostająca po wniesieniu opłaty nie może być niższa niż 300% tego kryterium, a jednocześnie z uwzględnieniem wysokości dochodów i możliwości osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły jaka jest kwota miesięcznych wydatków skarżącego, uznając, że ustalona kwota odpłatności nie przekracza możliwości finansowych obowiązanego. W tym zakresie organy oparły się na danych wynikających z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego. Organy uwzględniły takie wydatki jak: czynsz + woda 510,89 zł, energia 90,72 zł, gaz 50,66 zł, PZU 62,10 zł, telefon 65 zł, pralnia 100 zł, sprzątanie 50zł, utrzymanie auta 517,90 zł, leki 387,88zł, obiady 640 zł i inne wydatki na leczenie 600zł – łącznie 3075,15 zł. Niemniej jednak w odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący podniósł, że oprócz ponoszonych kosztów utrzymania, na które przedstawił dokumenty, ponosi także koszty wyżywienia, zakupu środków higienicznych, zakup bielizny, ubrania, obuwia, koszt fryzjera (4 razy w roku po 45 zł), ponadto ponosi wydatki na niespodziewane a konieczne badania lekarskie oraz musi przewidzieć pewną kwotę na usunięcie ewentualnej awarii samochodu. Do tej argumentacji dotyczącej sytuacji majątkowej skarżącego i ponoszonych przez niego wydatków organ II instancji jednak się nie odniósł, co mogło mieć jednak znaczenie w kontekście możliwości osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty. Jak podkreśla się w orzecznictwie - nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zawartych w odwołaniu prowadzi do pogwałcenia art. 107 § 3 k.p.a. dotyczącego obligatoryjnej części decyzji jaką jest jej uzasadnienie. Organ powinien bowiem w uzasadnieniu wydanej decyzji odnieść się do wypowiedzi zawartych w odwołaniu, a tego na gruncie przedmiotowej sprawy organ zaniechał. Tymczasem brak odniesienia się przez organ do podnoszonych przez stronę zarzutów i wniosków może stanowić naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a to z kolei musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji (por. wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2005 r., III SA/Wa 180/05). Ograniczone do minimum i nie zawierające szczegółowego odniesienia się do całokształtu sytuacji faktycznej sprawy, wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a także pominięcie i nieustosunkowanie się w uzasadnieniu organu II instancji do zarzutów odwołania stanowi także o naruszeniu art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania). Warto także wyjaśnić, że w postępowaniu dotyczącym ustalenia opłaty za pobyt mieszkańca w DPS organ ma obowiązek ustalić zarówno aktualny koszt utrzymania osoby przebywającej w domu opieki społecznej, wysokość opłat ponoszonych przez osobę umieszczoną w domu pomocy społecznej oraz aktualną jej sytuację dochodową oraz osób wymienionych w art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s., na których ciąży obowiązek partycypowania w kosztach pobytu mieszkańca w placówce. Obowiązek wnoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej musi być skonkretyzowany i zindywidualizowany w stosunku do każdej z osób, które miałyby takie opłaty ponosić. Organ nie ma podstaw, aby spośród osób zobowiązanych traktować wybiórczo tylko niektóre z nich. Co do zasady konkretyzacja taka powinna nastąpić w drodze decyzji wydanej na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. poprzez określenie kwoty opłaty za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej, wskazanie osoby (osób) zobowiązanych do jej ponoszenia z kręgu podmiotów wymienionych w u.p.s. oraz ustalenie przypadających na nich kwot opłaty (por. wyrok WSA w Kielcach z 11 stycznia 2022 r., II SA/Ke 761/21, CBOSA). W przypadku, gdy liczba zstępnych jest większa niż jeden, wówczas każdy z nich ma taki sam obowiązek ponoszenia opłat, różnicowany jedynie z uwagi na kryterium dochodowe. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy dostrzec należy, że w aktach rozpoznanej sprawy znajduje się materiał dowodowy obrazujący jedynie sytuację majątkową skarżącego, organy zaś zupełnie zaniechały ustalenia, czy istnieją jeszcze inne osoby należące do kręgu osób zobowiązanych do ponoszenia odpłatności za pobyt wnuka skarżącego w DPS. Z twierdzeń skarżącego wynika co prawda, że jego żona oraz córka nie żyją, jednak organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń. W aktach sprawy brak jest informacji dotyczących tych osób. Podobnie brak jest informacji dotyczącej ewentualnego ojca umieszczonego w DPS B. S.. Na koniec wskazać jeszcze wypada, że stosownie do art. 54 § 2 p.p.s.a. organ przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W orzecznictwie podkreśla się, że akta administracyjne, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, przesyłane do kontroli sądowej wraz ze skargą, powinny zawierać wszystkie dokumenty obrazujące kolejne czynności formalne i merytoryczne wykonywane przez organy prowadzące postępowanie w rozstrzyganej sprawie. Akta przedkładane sądowi powinny zawierać komplety oryginalnych dokumentów ułożonych chronologicznie, złączonych i ponumerowanych, a także metrykę sprawy, o której mowa w przepisach art. 66a k.p.a. Akta powinny zawierać oryginały wszystkich dokumentów stanowiących dowody w sprawie, w tym także formalnych. Sąd administracyjny orzeka bowiem na podstawie akt sprawy. Podstawą zaś orzekania jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed wymienionymi organami. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd przy ocenie legalności zaskarżonej decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw jej wydania. Niespełnienie tych wymagań skutkuje tym, że sąd, nie będąc w stanie wyjaśnić nasuwających się wątpliwości, nie może uznać za udowodnione okoliczności, na które powołuje się organ administracji. Skompletowanie akt sprawy przez organy rozpoznające sprawę - a więc wyczerpujące zebranie w aktach całego materiału dowodowego - jest niezbędne dla należytego wywiązania się przez te organy z obowiązków określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Po 979/18). W niniejszej sprawie organy nie załączyły do akt decyzji o skierowaniu do DPS, czy też umieszczeniu w DPS wnuka skarżącego, na które się powołują. Decyzje te stanowiły natomiast podstawę wydania zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji, bowiem potwierdzały pobyt wnuka skarżącego w DPS, za który to pobyt skarżący miał wnieść opłatę. Podsumowując dotychczasowe rozważania stwierdzić należy, że analiza treści wydanych w sprawie rozstrzygnięć wskazuje na brak wyjaśnienia szeregu kwestii mających wpływ na końcowe jej rozstrzygnięcie. Tymczasem odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, a także stanowi wyraz zrealizowania przez organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., II OSK 1417/19). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się ponadto, że uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Uzasadnienie powinno bowiem umożliwić przede wszystkim skarżącemu, a w dalszej kolejności sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy lub twierdzenia uważane przez strony za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę (por. wyrok WSA w Poznaniu z 2 lipca 2020 r., II SA/Po 1038/19). Odnosząc się natomiast do wniosków dowodowych skarżącego zawartych w skardze i piśmie procesowym z 26 maja 2026 r. wskazać należy, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest orzekanie przez sąd na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.), przy czym p.p.s.a. dopuszcza możliwość przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, ograniczonego jedynie do dowodu z dokumentu, uzależniając jednak możliwość jego przeprowadzenia od łącznego spełnienia przesłanek, o których mowa w powołanym art. 106 § 3 p.p.s.a., tj.: 1) jeśli przeprowadzenie dowodu jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie i 2) nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przy czym sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, którego celem jest ustalenie stanu faktycznego, a jedynie weryfikuje legalność wydanych przez organy administracji aktów. Przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., może mieć miejsce wyjątkowo, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. Przywołany przepis wyraźnie stanowi o przeprowadzeniu dowodu, a nie o prowadzeniu postępowania dowodowego (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2023 r., II GSK 767/22, LEX nr 3512263). W rozpoznawanej sprawie nie powstały jednak, zdaniem Sądu, istotne wątpliwości, które powodowałyby konieczność przeprowadzenia wnioskowanego przez stronę skarżącą dowodów z dokumentów. Sąd podkreśla, że z przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika, że dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, nie zaś obowiązkiem sądu. Brak przeprowadzenia dowodu (czy z urzędu, czy na wniosek) nie może być postrzegane jako naruszenia prawa procesowego, w rozumieniu wskazanego przepisu (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2023 r., II OSK 202/20, LEX nr 3517159). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, w tym art. 7, 8, 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a uchybienia te miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio determinowały treść obu decyzji. Dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku). W toku ponownie prowadzonego postępowania organy zastosują się do wyżej poczynionych uwag. W szczególności ustalą, czy w stosunku do skarżącego ziściły się przesłanki do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS jego wnuka, w tym ponownie przeanalizują sytuację dochodową i osobistą skarżącego uwzględniając podnoszone przez skarżącego w odwołaniu argumenty, ponadto rozważą czy w stosunku do skarżącego w niniejszym postępowaniu istnieją przesłanki do zwolnienia go z odpłatności już na tym etapie postępowania. Sąd orzekł w zakresie zasądzenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu na mocy art. 250 p.p.s.a. w związku z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz. U. 2026 r. poz. 87) (pkt 2 sentencji wyroku). ds